Invoering wet ‘Vrij en veilig onderwijs’ onzeker
Het is onduidelijk of de wet Vrij en veilig onderwijs een meerderheid haalt in de Tweede Kamer. Veel fracties vrezen dat de wet zorgt voor ‘schijnveiligheid’ op scholen en vooral meer administratie en werkdruk oplevert. Ook missen ze de aandacht voor preventie.
Beeld: Livestream Tweede Kamer
De behandeling van het wetsvoorstel inclusief de amendementen is afgerond, volgende week zal de Kamer stemmen over de moties en het wetsvoorstel. Staatssecretaris Judith Tielen lijkt er echter niet in geslaagd de zorgen weg te nemen.
Het kabinet wil met de nieuwe wet de veiligheid op scholen verbeteren. Uit de evaluatie blijkt dat de huidige wet tekortschiet, terwijl het aantal incidenten toeneemt en docenten en leerlingen zich onveiliger voelen. Het wetsvoorstel bevat nieuwe maatregelen zoals een registratie- en meldplicht voor incidenten, het aanstellen van een vertrouwenspersoon en een veiligheidscoördinator op elke school, aansluiting bij een landelijke klachtencommissie en het jaarlijks evalueren van het veiligheidsbeleid.
Papieren tijger
De oppositiepartijen uitten stevige kritiek op de uitwerking en uitvoerbaarheid van de voorstellen. Kamerlid Marjolein Moorman (PRO) wijst erop dat de VVD en PvdA in 2012 een vergelijkbare wet hebben teruggetrokken omdat ‘meer administratie, monitoring, registratie en verantwoording alleen maar schijnveiligheid zou opleveren’. “Het is een papieren tijger. Waarom gaan we dan nu, veertien jaar later, toch weer door op dit heilloze pad?”
Een open, transparante, op preventie gerichte cultuur in scholen leidt tot de meest veilige omgeving
Zij mist in het voorstel het ‘hele preventieve deel’, terwijl uit onderzoek en de praktijk blijkt dat “een open, transparante, op preventie gerichte cultuur in scholen leidt tot de meest veilige omgeving.” Net als Moorman wijzen Don Ceder (ChristenUnie) en anderen meermaals naar de waarschuwing van de Raad van State dat de focus op meer administratie juist een averechts effect kan hebben. “Waarom zou een toename van registratie en voorschriften zorgen voor meer veiligheid?”, is de vraag die bij veel partijen leeft. Of zoals Van Houwelingen (FvD) het verwoordt: “Dit is een draak van een wet die de veiligheid op scholen niet gaat bevorderen.”
‘Registratie geen doel op zich’
Zelfs coalitiepartijen D66 en VVD hebben zorgen. D66 mist aandacht voor preventie, online veiligheid en de positie van leraren. Zo vraagt Ilana Rooderkerk (D66) zich af hoe de veiligheid van leraren wordt verbeterd nu de personeelsmonitor uit het wetsvoorstel is verdwenen. Staatssecretaris Tielen benadrukte dat ook de veiligheid van personeel onderdeel is van een veilig schoolklimaat, maar ontraadt een motie hierover niet.
Volgens haar stelt deze nieuwe wet een duidelijke basisnorm voor veiligheid op scholen. “Registratie is geen doel op zichzelf, maar een onderdeel om te zorgen dat het beleid steviger is. Hierdoor krijgen scholen meer inzicht in de veiligheid, zodat die verbeterd kan worden”, aldus Tielen. Zij stelt dat de wet juist preventief werkt. Beter zicht op veiligheid, een verplichte evaluatie en de aanwezigheid van vertrouwenspersonen zorgen volgens haar voor een open en veilige schoolcultuur, waarin problemen sneller gesignaleerd en voorkomen worden.
Veel onduidelijkheid
De antwoorden van de staatssecretaris riepen juist weer nieuwe vragen op. Zo blijft onduidelijk wanneer het verplicht is om een melding te doen bij de inspectie en hoe de inspectie de gegevens zal gebruiken. Ook vragen onder andere PRO en JA21 zich af waarom een generieke wet nodig is als volgens Tielen de meeste scholen het veiligheidsbeleid op orde hebben. “Ik denk dat je dan beter andere wetgeving kunt opstellen, veel meer gericht op de scholen waar het niet goed gaat”, zegt Boomsma, die duidelijk maakt dat JA21 de wet niet wil aannemen. “Het is goed als de Kamer een keer zegt: we gaan een keer niet akkoord met de bureaucratische reflex van meer regels en kom maar terug met een beter alternatief.”
De amendementen en moties stapelden zich op. Van de 20 amendementen kregen er slechts een paar goedkeuring van de Kamer, bijvoorbeeld die over de meldplicht voor buitenpromovendi, over online veiligheid en het registreren van suïcide incidenten. Over de 15 moties wordt nog gestemd. Tijdens de behandeling kwam regelmatig de vraag of repareren nog zinvol is of dat het wetsvoorstel moet worden ingetrokken en herzien.
Veiligheid personeel onvoldoende geborgd
De AOb deelt de zorgen over de veiligheid op scholen. Onderwijspersoneel krijgt regelmatig te maken met onveiligheid, terwijl ernstige incidenten niet altijd worden geregistreerd of gemeld. Omdat scholen dit niet altijd adequaat oppakken, blijven onveilige situaties bestaan en of zijn zelfs buiten beeld. In een brief aan vaste Kamercommissie deed de bond aanbevelingen tot aanscherping van het wetsvoorstel om de veiligheid van personeel beter te borgen. Nu de landelijke personeelsmonitor uit de wet is gehaald en voorstellen voor betere bescherming van personeel niet zijn overgenomen, is het de vraag in hoeverre de wet daadwerkelijk gaat bijdragen aan een veilige schoolomgeving.
