Bij Visio zien ze vooral mogelijkheden

Tekst Floor de Booys Algemene Onderwijsbond - 1 juli 2026 - 6 Minuten om te lezen

AOb-delegatie bij Visit het huiskamer café waar leerlingen van Visio werkervaring op kunnen doen

Leerlingen Marijn en Nikita bewegen zich moeiteloos door de gangen van hun school. Hun blindenstok rolt over de vloer. De subtiele lijnen onder hun voeten wijzen de weg. Voor bezoekers vallen ze nauwelijks op, maar voor hen vormen ze een routekaart. Af en toe dreigt er in de extra brede gangen toch een botsing. Maar meestal gaat alles opvallend soepel en geruisloos.

Zelfredzaamheid

De mobiliteitsdocent werkt met de leerlingen hard aan zelfredzaamheid. Trappen op en af kunnen lopen en je weg kunnen vinden, zijn vaardigheden waar veel aandacht aan wordt besteed. “Eerst leerden we zelfstandig door de school bewegen”, vertelt Marijn. “Daarna gingen we oefenen met boodschappen doen bij de Jumbo in het dorp. En we leerden reizen met het openbaar vervoer, zodat we zelfstandig op kampweek kunnen.” Dat gaat natuurlijk ook weleens mis. “Ik ben een keer in de trein naar Den Bosch gestapt terwijl ik naar Nijmegen moest”, vertelt hij lachend. “De trein vertrok opeens vanaf een ander spoor. Ik had pas door dat ik verkeerd zat toen we al een eind onderweg waren.” In paniek raakte hij niet. “Ik heb geleerd rustig te blijven en hulp te vragen.” 

Welkom bij Visio in Grave. Een school waar slechtziende- en blinde leerlingen niet steeds te horen krijgen wat er allemaal níet kan, maar vooral ontdekken wat er wél mogelijk is.

Veertig jaar lid

De aanleiding voor het bezoek van de AOb aan Visio was een mail van Marie-José van Weegen. Zij werkt bij Visio en is bijna veertig jaar lid van de AOb. Ze vindt dat de bond zijn leden breed informeert over alle sectoren in het onderwijs, maar dat ze eigenlijk nog nooit iets had gelezen over onderwijs aan blinde en slechtziende leerlingen. Haar bericht opende letterlijk een wereld die tot dan toe te weinig in beeld was geweest. De uitnodiging werd aangenomen en op een mooie donderdag in juni reist een AOb-delegatie af naar Grave. Het vestingstadje vlakbij Nijmegen is al sinds 1859 verbonden aan onderwijs voor blinde en slechtziende kinderen. Wat ooit begon als de ‘Roomsch Catholijke liefdadige instelling tot het opvoeden van weezen en verlatene jongens’ is uitgegroeid tot een modern schoolgebouw dat volledig is ingericht op onderwijs op de tast. Ruim honderd leerlingen volgen er funderend onderwijs.

Het is bijzonder om te zien hoe leerlingen hier groeien

Voor Marijn en Nikita – allebei achttien jaar en net geslaagd voor hun eindexamen – is de rondleiding ook een beetje afscheid nemen. Ze kwamen hier als kleuter binnen en kennen inmiddels iedere hoek van het gebouw. “Na de zomervakantie gaan we allebei Social Work doen aan het ROC Nijmegen”, vertelt Nikita. Schoolleider Jeanine Petronilia gaat hen missen. “Het is bijzonder om te zien hoe leerlingen hier groeien. Onze school is een plek waar ze leren, ontdekken en zich ontwikkelen in een veilige en toegankelijke omgeving.” 

Het is een mooi systeem waarmee we inclusief onderwijs mogelijk te maken

Dat vraagt om maatwerk: aangepaste lesmaterialen, overzichtelijke lokalen, kleine groepen en gespecialiseerde begeleiding. De leerlingen op de school in Grave hebben naast hun visuele beperking vaak nog een aanvullende ondersteuningsvraag, zoals autisme, adhd of een meervoudige beperking. Leerlingen, die alleen een visuele beperking hebben, volgen meestal regulier onderwijs. Zij worden vanuit Visio begeleid door ambulant onderwijskundig begeleiders. “Zij zijn online bijna 24/7 beschikbaar voor scholen en leerlingen”, vertelt Marcel Janssen, directeur Onderwijs bij Koninklijke Visio. “Het is een mooi systeem waarmee we leerlingen en scholen helpen om inclusief onderwijs mogelijk te maken.”

Wat wél kan

Volgens Janssen krijgen mensen met een visuele beperking vaak te horen wat allemaal moeilijk of onmogelijk is. “Bij Visio draaien we dat om. Wij laten zien wat er wél kan.” Tijdens de kampweek gaan de leerlingen altijd waterskiën in Nijmegen. “In de gymlessen is er ‘droog’ geoefend. Aan een touw werden leerlingen door de gymzaal getrokken terwijl ze op een wollen sjaal stonden. Dat had als resultaat dat de leerlingen van Visio op het water net zo goed mee konden komen als de kinderen zonder visuele beperking.” 

We verzamelen kennis en blijven we nieuwe technieken onderzoeken

Visio is niet alleen een school, maar ook een expertisecentrum voor volwassenen en ouderen met een visuele beperking én hun naasten. “We verzamelen kennis en blijven we nieuwe technieken onderzoeken.” Een voorbeeld is de app Be My Eyes. Daarmee kunnen mensen met een visuele beperking een foto maken waarna de app beschrijft wat er te zien is. “Toen een leerling laatst een foto van mij maakte, hoorde ze dat er een oudere man met grijs haar stond”, vertelt Janssen lachend. “Dat was toch even confronterend.”

Zwemmen zonder zicht

Marijn en Nikita nemen de delegatie mee naar het zwembad midden in de school. Voor veel leerlingen is zwemmen in het begin spannend. “Ik vond het doodeng”, herinnert Nikita zich. “Als je blind bent, doe je veel op je gehoor. Maar onder water gaan je oren dicht en raak je je oriëntatie kwijt." Veel oefenen hielp. Op school, maar ook in de vakantie met haar vader. “Hij gooide me gewoon het water in”, zegt ze lachend. Leerlingen krijgen vanaf de kleuterklas tot en met de brugklas iedere week zwemles. “We geven meer zwemles dan oorspronkelijk in het curriculum staat. Wij noemen het nu een ‘natte gymles’. Soms moet je creatief zijn om iets wat je belangrijk vindt, mogelijk te maken”, vertelt Petronilia.

Een grafiek die geluid maakt

Ook tijdens andere lessen blijkt hoeveel mogelijk is met de juiste aanpassingen. Bij beeldende vorming maken leerlingen een portret. Niet door eerst te kijken, maar door te voelen. Ze onderzoeken met hun handen de vorm van hun gezicht en zetten die ervaring vervolgens om in bewegingen met krijt. Tijdens de wiskundeles ziet de delegatie aangepaste lesmaterialen. De reguliere boeken zijn 41 procent vergroot en leerlingen werken met een speciale A3-liniaal. Er zijn voelbare grafieken en met de app SenseMath kunnen grafieken zelfs hoorbaar worden gemaakt. Bij aardrijkskunde gebruiken leerlingen een aangepaste atlas. “Die blijkt trouwens niet alleen handig voor slechtziende leerlingen”, vertelt Petronilia. “Ook leerlingen met autisme, die informatie anders verwerken, of leerlingen die kleurenblind zijn, hebben hier veel aan.”

Toetsen en examens zijn vaak nog niet inclusief

AOb-bestuurder Kim van Strien is onder de indruk van alle mogelijkheden, maar ziet ook wat beter moet. Toetsen en examens zijn vaak nog niet inclusief. “Een leraar aardrijkskunde kreeg van het College voor Toetsen en Examens (CvTE) te horen dat hij zelf een aangepast examen moest maken voor zijn blinde leerling en dat het College dan achteraf zou toetsen of het examen goedgekeurd kon worden.”

Buiten de schoolmuren

Vol indrukken vertrekt de delegatie voor de lunch naar Visit, een leerwerkplek in het nabijgelegen dorp Gassel. Daar runnen leerlingen een huiskamercafé waar bezoekers terechtkunnen voor koffie, thee en een zelfgemaakte lunch. Er is een zeepmakerij waar badproducten worden gemaakt en leerlingen doen inpakwerk voor bedrijven uit de omgeving. Visit werd vier jaar geleden door Marie-José van Weegen opgericht en zij is nog steeds met veel plezier en trots coördinator van het leerwerkproject. “Onze leerlingen werken hier buiten de muren van de school samen met anderen. Ze laten meteen zien wat zij wél kunnen. En doordat we midden in het dorp staan, ontstaat er verbinding met de gemeenschap.”

Eyeopener

Voor AOb-voorzitter Coba van der Veer is het bezoek een eyeopener. “Je ziet hier hoeveel verschil goede begeleiding, vakmanschap en aandacht maken. Ik ben enorm onder de indruk van wat er allemaal mogelijk is voor deze leerlingen.”