'Inclusief onderwijs: een prachtig ideaal'

Ieder kind is welkom op een school dichtbij huis. Kinderen leren met en van elkaar, iedereen hoort erbij en scholen bieden de ondersteuning die nodig is. Zó moet inclusief onderwijs er in 2035 uitzien, volgens het ministerie van Onderwijs. En dat klinkt fantastisch.  

Het is net als met wereldvrede, daar kan ook niemand tegen zijn. En daar zit precies het probleem bij het debat over inclusief onderwijs: dat blijft hangen in morele wenselijkheid. Wie er kritische vragen over stelt, lijkt automatisch tegen te zijn. Terwijl de échte vraag is of het wenselijk en uitvoerbaar is.  

We vragen van leraren bijna het onmogelijke en noemen dat: 'inclusie'

En het eerlijke antwoord? Vaak niet, blijkt uit een enquête van AOb, CNV en FvOv, die door ruim 9 duizend leraren en ander onderwijspersoneel werd ingevuld. Want uiteindelijk komt dit beleidsideaal terecht in het klaslokaal. Bij de leerling, die niet de aandacht krijgt die nodig is. En bij de leraar, die moet differentiëren, zorg bieden, achterstanden wegwerken, gesprekken voeren met ouders, administratie doen én ondertussen ook nog gewoon moet lesgeven aan andere leerlingen. We vragen van leraren bijna het onmogelijke en noemen dat: ‘inclusie’. Waarom durven we niet meer hardop te zeggen dat speciaal onderwijs soms gewoon beter is voor een leerling? 

Ondertussen schuiven we steeds meer complexe problematiek het reguliere onderwijs in, zonder structureel meer mensen, tijd of expertise te organiseren. Pabo-studenten worden opgeleid tot leraren, niet tot gedragsdeskundigen, orthopedagogen, jeugdhulpverleners of medisch specialisten. 

Toch verwachten we van ze dat ze al deze vaardigheden hebben. En wie betaalt uiteindelijk de prijs van die politieke droom? Niet de beleidsmakers. Niet de mensen, die de visiedocumenten schrijven. De prijs wordt betaald in de klas. Door de leerling, die overvraagd raakt en te weinig aandacht krijgt. Door de leraar, die uitvalt. Door de groep waarin rust, veiligheid en leertijd steeds verder onder druk komen te staan. 

Een systeem waar iedereen in moet passen, kan  uiteindelijk betekenen dat niemand krijgt wat hij nodig heeft

Inclusief onderwijs wordt verkocht als vooruitgang. Maar een systeem waar iedereen in moet passen, kan uiteindelijk betekenen dat niemand krijgt wat hij nodig heeft. Goed onderwijs begint namelijk niet bij een ideaal op papier, maar bij de eerlijke vraag: Wat heeft deze leerling nodig en kunnen we dat hier daadwerkelijk bieden? Pas als we die vraag weer centraal durven stellen, kiezen we niet voor een ideaal, maar voor leerlingen.