Politici shoppen in onderzoek om hun eigen agenda te onderbouwen, waarschuwt de Onderwijsraad. Maar 'bewezen effectiviteit' mag geen politiek dwangmiddel zijn; de interpretatie hoort thuis bij de leraar.
Tekst Michiel van Nieuwstadt - Redactie Onderwijsblad - - 2 Minuten om te lezen
Beeld Typetank
Uit onderzoek blijkt. Die kreet wordt nogal eens misbruikt, ook in het onderwijs. Zeggen dat iets is onderzocht, wetenschappelijk of niet, helpt als hefboom om iets op de politieke agenda te zetten. Of juist niet. Dan is het een excuus om besluitvorming te vertragen, omdat meer onderzoek nodig is.
De Onderwijsraad waarschuwde medio maart voor dit soort praktijken in een kritisch rapport over evidence informed werken in het onderwijs: ‘Leren van onderzoek’. Want politici gebruiken de wetenschap als snoepwinkel: een shop waaruit zij naar believen onderzoeksresultaten kiezen die in hun straatje van pas komen. In een bijlage bij het rapport staan voorbeelden.
Wetenschappelijke kennis moet geen dwangmiddel zijn
Van voormalig bewindsvrouw Mariëlle Paul (VVD) bijvoorbeeld. ‘Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat wanneer kinderen goede vve krijgen, zij in deze periode hun achterstand inlopen’, schreef de toenmalig staatssecretaris van Onderwijs de Tweede Kamer in november 2024. Daar kwam ze later op terug, want dat is niet aangetoond in Nederlands onderzoek naar effecten op de lange termijn.
Begrijpend lezen is een ander voorbeeld. ‘Uit onderzoek blijkt dat expliciete strategie-instructie (…) bijdraagt aan de leesvaardigheid van leerlingen’, antwoordde Paul in april 2024 als minister op kritische Kamervragen over de manier waarop begrijpend lezen in Nederland wordt onderwezen.
En het klopt, een beetje aandacht voor leesstrategieën werkt, maar de minister schreef er niet bij dat te veel aandacht hiervoor schadelijk en demotiverend is, omdat het afleidt van de inhoud van teksten. Ze vermeldde ook niet dat niet het beheersen van strategieën, maar achtergrondkennis bepaalt of leerlingen een tekst begrijpen.
De waarschuwing van de Onderwijsraad is goed getimed, want het nieuwe kabinet wil ook van leraren eisen dat ze werken met ‘bewezen effectieve kennis’, blijkt uit het regeerakkoord. Tegen misbruik ervan door politici en beleidsmakers bestaat gelukkig een remedie: laat de interpretatie ervan over aan professionals.
Wetenschappelijke kennis kan bijdragen aan goed onderwijs, maar het moet geen dwangmiddel zijn. Het moet een basis zijn die goed opgeleide leraren zelf gebruiken om de juiste keuzes te maken.
Ben je al lid? Login om verder te lezen.