'Wat vertelt deze platgeslagen versie van de werkelijkheid nou echt?'

Al begin november maakte mijn groep 8 voor de laatste keer in hun schoolcarrière de toetsen van ons leerlingvolgsysteem. Ook al wist en weet ik ook zonder die toetsen heel goed wat ze wel en nog niet kunnen: ik vond het tóch spannend. 

Dit schooljaar heb ik voor het eerst vier dagen een eigen groep. Toen ik ze in groep 7 twee dagen had, voelde ik me al verantwoordelijk, maar nu voel ik me Super Verantwoordelijk.

Ook al wist en weet ik ook zonder die toetsen heel goed wat ze wel en nog niet kunnen: ik vond het tóch spannend. 

Op het prikbord in ons klaslokaal hing ik in september een poster op van Loesje met de tekst: ‘Schooltoets. Altijd weer spannend of de leraar het goed heeft uitgelegd.’ Die poster houdt me scherp.

We herhalen ons suf in groep 8: we drillen de regels voor de werkwoordspelling, we berekenen keer op keer kortingspercentages en maken ongelijknamige breuken gelijk, delen én vermenigvuldigen ze. Ik regelde rekengroepjes en spellinggroepjes om de laatste hiaatjes weg te werken. Elke keer bekeken we welke puntjes nog op welke i kunnen. Hoe ver is onze basisschoolbalk nu weer geladen? De kinderen groeien en ik zie voor het eerst de motivatietheorie van de Amerikaanse psychologen Ryan en Deci in de praktijk. Naarmate mijn leerlingen competenter worden, zie ik steeds blijere gezichten. We high-five’en wat af.

Een fractie van de werkelijkheid

De grafiekjes op mijn computerscherm ondersteunen het beeld. Stiekem voel ik me een beetje opgelucht: de groep kinderen waarvan ik hoopte dat ze alsnog een bocht zouden nemen, heeft dat gedaan. Maar de grafiekjes wringen ook. Want wat vertelt deze platgeslagen versie van de werkelijkheid nou echt? Ze laten maar een fractie zien van wat mijn leerlingen nog meer weten en kunnen. Want ja, ze weten óók hoe je dressoir, Ethiopiër en onmiddellijk schrijft en dat 3/8 hetzelfde is als 0,375 oftewel 37,5 procent, maar dat werd niet gevraagd op de toets. En nog veel belangrijker; de lijnen laten al helemaal niet de dingen zien die in de klas écht een wereld van verschil maken.

De grafieklijnen laten al helemaal niet de dingen zien die in de klas écht een wereld van verschil maken

Zelf lijnen trekken 

Och, mocht ik nu aan het einde van de basisschool, zelf ook maar een paar lijnen trekken die bij de uitslag van de doorstroomtoets toegevoegd zouden worden. Lijnen die in de systeemwereld dan zwaar zouden wegen, omdat het lijnen zijn. Omdat mensen die op kantoren kwaliteit meten, het pas geloven als het in een grafiek staat.

Dan kreeg X een steile lijn omhoog, omdat hij dit schooljaar zijn lego-poppetje-sleutelhanger wél elke dag in het bakje doet in plaats van hem kwijtraakt of dat hij ermee zit te spelen. Dan ging de lijn voor ‘uit jezelf weggaan uit een conflict om eerst kalm in te worden in plaats van te vechten’ van Y loodrecht omhoog. Er zou een steile groeicurve zijn voor Z, die nu aan het einde van de basisschool zelfs kan grinniken om sommige spelfoutjes in plaats van dat ze er woest om wordt. Ik zou ze met een wirwar van lijnen van de basisschool af laten gaan voor al die dingen die ze na acht jaar basisschool wél kunnen, durven, zeggen en doen.