'Iemand van een zekere achtergrond heeft altijd het ongeluk aan zijn zijde'

Hij gaf economie. In de tijd dat docenten hun eigen lokaal hadden. Zijn lesplannen waren allemaal in van die langwerpige wiskundeschriften uitgeschreven. Hij wist binnen de lijntjes exact waar hij het over had. Wie tijdens zijn lessen oplette, leerde echt iets over de economische theorieën die ons werden aangeboden op het middelbaar economisch en administratief onderwijs (meao). 

Op een dag trad hij buiten die lijntjes. Een theorie leidde naar een krantenbericht van twee jaar daarvoor. Hij vertelde over een Marokkaans jongetje dat zijn armpje had verloren toen hij de deur van een draaiende wasmachine opende. De leraar mijmerde waarom dergelijke ongevallen altijd bij dat soort groepen gebeurden. Na die woorden viel hij even stil en keek in het felle licht van een tl-buis aan het plafond, alsof hij het heelal in reisde op zoek naar een antwoord. 

Niets. Hij klakte met zijn tong en pakte weer een lijn op uit zijn almachtige Schrift. 

Als zestienjarige knul vond ik het zijpad van slechts enkele minuten van groot gewicht; deze man zag de lastige situatie waarin Marokkaanse-Nederlanders zich bevonden. Ik voelde me gezien.  

Dertig jaar later zocht ik het nieuws in de online krantenbak Delpher op.

Zoals dat gaat, dacht ik weleens terug aan dat moment en het afgrijselijke verhaal. Op een dag, dertig jaar later, zocht ik het nieuws in de online krantenbak Delpher op. Ik vond artikelen over een tienjarig jongetje uit Emmen dat in 1994 zijn arm verloor nadat hij zijn teddybeer in een draaiende wasmachine had gestopt. Maar in geen van de stukken stond dat het om een Marokkaans jongetje ging. 

Hoe was die achtergrond in het verhaal van de economiedocent terechtgekomen? Had iemand in de koffiekamer gezegd, zal zeker een Marokkaanse familie zijn want daar huist de hellraiser. Of had het te maken met de plek die de wasmachine in onze levens inneemt. De prijs van het ding staat symbool voor het minimale bedrag dat je achter de hand moet hebben als er iets misgaat in het huishouden. In 1994 waren er al wasmachines die tijdens het wasprogramma automatisch op slot gingen en de familie uit het bericht had blijkbaar een oud model; dus geen geld voor een veilig model. En wie hadden het destijds sociaaleconomisch het zwaarst? Inderdaad, Marokkanen. 

Ik weet zeker dat de docent het nepnieuws niet zelf in het verhaal heeft gestopt, want in zijn moraal was hij net zo rechtlijnig als de ruitjes in zijn schriften. Wat wel zeker is; ik zat destijds in een overvolle klas en of ze het verhaal wel of niet hebben onthouden, in al die hoofden heeft zich genesteld dat iemand van een zekere achtergrond altijd het ongeluk aan zijn zijde heeft.