Subsidiegeld heeft basisvaardigheden nog niet opgekrikt

AOb-voorzitter Coba van der Veer: “Het is nog heel vroeg om na twee jaar definitieve conclusies te trekken. Dat ziet het CPB ook. Wel is het voor scholen lastig om kwaliteit te waarborgen als er een gigantisch lerarentekort gaande is. Extra geld is goed, maar er moeten óók mensen zijn.” 

Masterplan

Het CBP boog zich voor het ministerie van Onderwijs over de subsidie ‘Verbetering Basisvaardigheden’ die onderdeel is van een groter plan om leerlingen weer beter te laten lezen en rekenen. De leesvaardigheid van Nederlandse leerlingen neemt namelijk steeds sneller af, zo laat het internationale Pisa-onderzoek keer op keer zien. Daarom kunnen scholen in het primair, voortgezet en speciaal onderwijs subsidie aanvragen dat ze naar eigen inzicht mogen besteden aan interventies die bewezen effectief zijn. 

In 2022 ontvingen 645 scholen de eerste subsidie op basis van een loting. In de drie jaren erna kregen zo’n tweeduizend scholen per jaar subsidie toegekend. Scholen die meer leerlingen hebben met een grotere achterstand, kregen daarbij voorrang. In totaal is er ruim 2 miljard euro aan subsidie verstrekt en hebben ruim 7800 scholen de subsidie ontvangen. 

Geen effecten

Eind december 2025 publiceerde het CPB een tussenevaluatie om de balans op te maken. De onderzoekers concluderen dat ze nog geen ‘systematische effecten’ vinden. Bij het basisonderwijs zien ze geen betere scores op de doorstroomtoets en ook niet op de andere toetsen van het leerlingvolgsysteem. In het voortgezet onderwijs is het niet beter: de slagingspercentages voor het eindexamen en de cijfers op het eindexamen voor de vakken Nederlands en wiskunde laten geen verbetering te zien. Ook is er nog geen verschil te zien in het aantal zittenblijvers. 

Vmbo-scholen

In het rapport keken de CPB-onderzoekers ook naar het vmbo. Leerlingen op deze scholen scoren gemiddeld genomen lager op basisvaardigheden dan leerlingen op havo en vwo waardoor interventies mogelijk meer effect hebben. Het CPB ziet tot nu toe ook in deze onderwijssector nog geen effect van de subsidie. 

Te vroeg, geen definitieve conclusies

AOb-voorzitter Coba van der Veer vindt het nog erg vroeg om conclusies te trekken en wijst op het lerarentekort. CPB noemt dit in zijn rapport ook. ‘Een structurele verbetering van leerprestaties heeft tijd nodig’, schrijven ze op. ‘Mogelijk is het te vroeg om al meetbare effecten te verwachten.’ Daarom kunnen er nog geen definitieve conclusies worden getrokken over de subsidie volgens het CPB. 

Mogelijk is het te vroeg om al meetbare effecten te verwachten

Teleurstellen

Staatssecretaris Koen Becking van Onderwijs reageert in een brief aan de Tweede Kamer op het CPB-rapport. ‘De resultaten van het effectonderzoek stellen uiteraard teleur’, aldus de staatssecretaris. Wel ziet de bewindsman dat schoolleiders ‘uitgesproken positief’ zijn over de subsidie. Zij kunnen bestaand personeel extra uren laten werken en deskundigheid van het schoolteam verbeteren. Zij zien verder verbeteringen in de basisvaardigheden bij hun leerlingen.

De resultaten van het effectonderzoek stellen uiteraard teleur

Verder is er volgens het ministerie wel een ‘trendbreuk’ zichtbaar in de aanpak van de basisvaardigheden. ‘Juist nu is het zaak om door te zetten’, schrijft de staatssecretaris. ‘Dit vereist dat zowel de politiek als de sector hun focus op de basisvaardigheden behouden.’

Vanaf 2027 krijgen alle scholen 182 euro per leerling extra om de basisvaardigheden te verbeteren.