Plan universiteitsbestuurders roept weerstand op bij verschillende opleidingen
Medewerkers van psychologie-opleidingen van vier universiteiten en de economie-opleiding van de Universiteit Utrecht wijzen een plan van de universiteitsbestuurders -verenigd in UNL- af om de instroom van internationale studenten te beperken. De AOb steunt deze opleidingen. Het plan leidt tot afbraak en onnodige bezuinigingen, vinden de critici. ‘De schade aan de Nederlandse wetenschap zal groot zijn.’
Beeld: Canva/Algemene Onderwijsbond
Dat staat in een open brief gericht aan de informateur en de formerende partijen D66, CDA en VVD.
De brief is opgesteld door vertegenwoordigers van de psychologie-opleidingen van de Universiteit van Amsterdam (UvA), Universiteit Leiden, Vrije Universiteit (VU), de Erasmus Universiteit Rotterdam. Ook medewerkers van de economie-opleiding aan de Universiteit Utrecht (UU) tekenden de brief, net als de AOb en studentenorganisatie LSVb.
De schade aan de Nederlandse wetenschap zal groot zijn
Slepende wet internationalisering
Het ‘zelfregie’-plan van de universiteitswerkgevers UNL waar de organisaties het over hebben, is een vervolg op de intussen slepende Wet internationalisering in balans (Wib). Deze wet werd in 2024 ingediend door toenmalig onderwijsminister Robbert Dijkgraaf (D66) en heeft als doel om de instroom van internationale studenten te beheersen. Tot nu toe ligt de wet nog bij de Tweede Kamer.
Om het aantal internationale studenten terug te brengen, stelde Dijkgraaf onder meer een taaltoets (Toets Anderstalig Onderwijs TAO) voor. Elke opleiding die niet in het Nederlands is, moet voldoende kunnen uitleggen waarom en anders overschakelen naar het Nederlands. In het wetsvoorstel staan ook maatregelen zoals een numerus fixus om het aantal internationale studenten te sturen. De taaltoets is omstreden, want het demissionaire kabinet-Schoof wilde juist een strengere taaltoets omdat zij minder geld aan internationale studenten wilden uitgeven.
Zelfregie van universiteiten
De universiteitsbestuurders willen af van de taaltoets en kwamen daarom in 2024 met een plan van aanpak onder de noemer ‘zelfregie’. Ze deden dit op voorwaarde dat de TAO uit de wet geschrapt zou worden. AOb-sectorbestuurder Donald Pechler: “Met zelfregie zijn ze gaan kijken hoe je de gewenste ontwikkeling -in dit geval minder instroom van internationale studenten en het tegengaan van de verengelsing in het bachelor-onderwijs- kunt halen.” Nu wordt duidelijk wat de plannen inhouden. “Voor een aantal opleidingen van grote universiteiten in Amsterdam en Utrecht pakken de plannen slecht uit en dat willen we de formerende partijen meegeven als zij weer verder gaan met dit inmiddels langdurende onderwerp”, zegt de AOb-sectorbestuurder.
In de brief staat dat het plan van UNL niet in samenspraak met opleidingen tot stand is gekomen. In Utrecht waren de collega’s van de economie-opleiding zelfs niet geïnformeerd over het voornemen om de Economie & Business opleiding in zijn geheel in het Nederlands aan te bieden -en helemaal niet meer in het Engels vanaf 2029. DUB, het universiteitsblad schreef dat het als een ‘totale verrassing’ kwam en dat medewerkers ‘bewust verkeerd zijn geïnformeerd.’
‘Van zelfregie is hier dus geen sprake’, aldus de briefschrijvers. Pechler: "Dit is ook het moment waarop wij als bond een statement willen afgeven en de brief ondertekenen. In Utrecht zijn collega’s aangenomen die dachten dat ze op een Engelstalige opleiding konden werken met ook internationale studenten. Als de opleiding al helemaal zou moeten worden omgezet, dan vindt de AOb dat deze mensen zonder werkdrukverhoging de taal moeten kunnen leren. Zij moeten hier goede faciliteiten voor krijgen, maar dit lijkt op een besluit dat van de ene op de andere dag is genomen.”
Zorgen bij het CDA
In de Tweede Kamer maakt het CDA zich ook zorgen, zo bleek gisteren tijdens het begrotingsdebat Economische Zaken. CDA-Kamerlid Maes van Lanschot -toevallig zelf alumnus economie aan de Universiteit Utrecht- zei dat het kind met het badwater wordt weggegooid. "Er was een reële oplossing met een Nederlandse en Engelstalig track met een numerus fixus. Nu verliezen ook Nederlandse studenten de kans om deze oplossing het Engels te volgen, terwijl 80 procent van de begrippen in het Engels is. De voertaal in bedrijven is ook Engels, we snijden onszelf in de vingers."
Deze maatregelen zijn in het licht van de al dalende aantallen internationale studenten te rigide
In Amsterdam bij de psychologiefaculteit speelt hetzelfde: volgens het plan van UNL moeten de universiteiten de opleidingen in het Nederlands gaan aanbieden. “Deze maatregelen zijn in het licht van de al dalende aantallen internationale studenten te rigide”, zegt Pechler. “Er zijn andere manieren om de doelstellingen te behalen.” Dat vinden ook de opleidingen zelf, zo laten ze in de brief weten. Er zijn geen ‘drastische maatregelen’ nodig zoals de UNL voorstelt. ‘Het schiet echt zijn doel voorbij.’
Lichtere en effectievere maatregelen
De vertegenwoordigers van de opleidingen wijzen erop dat universiteiten op dit moment al ‘lichtere’ en bovendien effectievere ingrepen kunnen doen. ‘We vragen om echte zelfregie’, schrijven de organisaties. ‘We willen numeri fixi inzetten waar nuttig en nodig gestuurd door de arbeidsmarktbehoefte, en versterking van Nederlands door Nederlandse tracks en meer verplicht Nederlands voor internationale staf en studenten.’
Nuffic, die jaarlijks bijhoudt hoeveel internationale studenten zich inschrijven, ziet dat minder internationale studenten zich inschrijven voor een bachelor op zowel hbo of wo. In het wo ging het om een afname van 5,2 procent en in het hbo noteerde Nuffic een daling van 6,7 procent.
Lees de brief aan de informateur en formerende partijen van de vertegenwoordigers van de psychologie-opleidingen en economie-opleiding, de AOb en andere organisatiesNaar de brief
