Onbevoegden voor de klas wordt nooit het nieuwe normaal, sust staatssecretaris Tielen
Zorgen van de AOb over het normaliseren van onbevoegden voor de klas klonken gistermiddag door in de Tweede Kamer tijdens een debat over leraren. "We moeten echt niet dat pad op gaan."
"Het is zeker niet de bedoeling dat de noodmaatregel permanent gaat worden", zei staatssecretaris Judith Tielen gisteren tijdens het commissiedebat over leraren. Beeld Tweede Kamer
Het lerarentekort gaat nooit meer helemaal weg. Met dat omineuze vergezicht trekt de nieuwe VVD-staatssecretaris Judith Tielen voor primair en voortgezet onderwijs de lanen in om het onderwijs ‘toekomstbestendig’ te maken. “De organisatie van het onderwijs moet wendbaar en weerbaar worden. Want sommige tekorten zullen blijven. Dat betekent meer inzet op teamwork, ook inzet op taakherschikking, meer samenwerken in en rond de klas”, betoogde ze tijdens het commissiedebat over leraren gistermiddag in de Tweede Kamer.
Een bruggetje naar het belangrijke thema bevoegdheid is snel gemaakt. Onlangs waarschuwden de AOb en andere bonden dat een eerdere noodmaatregel om bij acute tekorten tijdelijk onbevoegden voor de klas toe te staan in de vijf grootste gemeenten nu een structureel karakter dreigt te krijgen. Aanleiding was een recente publicatie over deze regeling in de Staatscourant, waarin voorwaarden opeens anders geformuleerd of weggepoetst blijken te zijn. “Het normaliseren van onbevoegd lesgeven is géén oplossing, je verlaagt alleen de norm. Als we ergens geen lagere lat kunnen gebruiken, dan is het in het onderwijs”, zei AOb-voorzitter Coba van der Veer er onlangs over.
We verlengen het experiment om te zorgen dat het onderwijs georganiseerd kan blijven worden
Die zorgen vonden woensdag weerklank in Den Haag. "We moeten echt niet dat pad op gaan", sprak Marjolein Moorman (GroenLinks-PvdA).
Die angst is niet nodig, hield staatssecretaris Tielen bij hoog en bij laag vol. “We verlengen het experiment om te zorgen dat het onderwijs georganiseerd kan blijven worden en om te leren wat wel en niet goed is voor de kwaliteit. Het is zeker niet de bedoeling dat de noodmaatregel permanent gaat worden.”
Daar namen niet alle partijen genoegen mee. D66-Kamerlid Ilana Rooderkerk pakte de brief van de bonden erbij en liep de specifieke onderdelen uitgebreid langs. “Als je kijkt naar artikel 3 dan zijn daar de voorwaardes vervallen dat er sprake moet zijn van een groot tekort in de formatie.”
“Die informatie herken ik niet helemaal", reageerde de staatssecretaris. "Dat maakt het altijd een beetje ingewikkeld om er een debat over te voeren.” Ze beloofde er schriftelijk op terug te komen.
Actieplan
Er was naar uitgekeken; de laatste keer dat een commissiedebat specifiek over leraren ging was begin 2025. De vele kabinetswisselingen van de afgelopen jaren helpen ook niet mee. Inmiddels ligt er sinds januari een coalitieakkoord op tafel van D66, VVD en CDA, waarin de partijen structureel anderhalf miljard uittrekken om de kaalslag van het vorige kabinet terug te draaien. Een van de pijlers: zij-instroom bevorderen en werk maken van het AOb-actieplan Tijd voor de zij-instromer. Waarom stemden de drie partijen afgelopen dinsdag dan een amendement van de SP weg om miljoenen die vorig jaar overbleven hiervoor nu beschikbaar te maken?
“Waar we afgelopen week over stemden is de bezuinigingsbegroting van het vorige kabinet. De erfenis die we daar aan overhielden. Daar zat geen extra geld”, reageerde Kamerlid Rooderkerk. “We gaan ervoor dat we het AOb-plan gaan uitvoeren, maar het precieze bedrag wordt nu uitgewerkt door het kabinet.”
We gaan ervoor dat we het AOb-plan gaan uitvoeren, maar het precieze bedrag wordt nu uitgewerkt door het kabinet
Onderliggende vraag is hoe die anderhalf miljard straks precies wordt verdeeld. Want duidelijk is ook dat de bezuinigingen niet één op één worden teruggedraaid. Daarom vroeg GroenLinks-PvdA eerder al schriftelijk om een uitwerking, maar die is er nog niet.
“Daar zijn we al heel ver mee”, antwoordde staatssecretaris Tielen. “U krijgt een tabel met een bedrag per onderdeel en daar staat ook de zij-instroom in.”
“Zien we daar dan ook de uitgaven aan het actieplan terug?”, wilde Moorman weten. Dat niet. Het punt is: de coalitie heeft toegezegd de bezuinigingen van het vorige kabinet volledig terug te draaien én tegelijkertijd ook om andere accenten te leggen. Die twee staan op gespannen voet met elkaar. “Er zijn een aantal zaken waarvan je kunt zeggen: de doelen delen wij, maar de manier waarop het wordt ingevuld hoeft niet één op één hetzelfde te zijn”, balanceerde Rooderkerk. “Daar zitten keuzes in die door dit kabinet kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld ten aanzien van die starters- en stimuleringsbeurzen, maar dat kan op meer punten het geval zijn.”
Even geduld
‘Nog even geduld alstublieft’ was de boodschap bij meer onderwerpen. Niet alleen omdat het kabinet nog maar kort geleden is geïnstalleerd. Het is een opvallend euvel dat onderwijsdebatten vaker plaagt: ze blijven steken in een stroom toezeggingen over Kamerbrieven die nog moeten komen. Zo vroegen verschillende partijen naar het wetsvoorstel strategisch personeelsbeleid, bedoeld om meer vaste banen voor leraren te bewerkstelligen. De Raad van State kwam in december met een kritisch advies. Maar hoe het ministerie ermee verder gaat, konden de bewindspersonen gisteren nog altijd niet zeggen. De Tweede Kamer leest het over een paar maanden in een brief.
Tijdens het debat maakte ook een liberaal stokpaardje weer zijn rondje door de piste: het splitsen van de pabo in aparte opleidingen met aparte bevoegdheden voor het jonge en oude kind. Dat zou meer mannen moeten interesseren voor het basisonderwijs. Een veronderstelling die al vele jaren door de VVD wordt uitgedragen en vooral op basis van anekdotisch bewijs, zo bleek al eerder uit een reconstructie door het Onderwijsblad. Lerarenorganisaties en opleidingen spraken zich al eerder gezamenlijk uit tegen het plan, waarvoor ook een tijdrovende wetswijziging nodig zou zijn. Toch staat er in het nieuwe coalitieakkoord weer een zinnetje over in.
Ik hoor wel eens dat de nadruk op zelfreflectie in de pabo-opleiding mannen ontmoedigt
“Ik hoor wel eens dat de nadruk op zelfreflectie in de pabo-opleiding mannen ontmoedigt”, grapte JA21-Kamerlid Diederik Boomsma, met een knipoog naar VVD-collega Arend Kisteman. Die hield vast aan zijn verhaal. “De mogelijkheid om alleen opgeleid te worden om les te kunnen geven aan het oudere kind, zou meer mannen naar de pabo moeten trekken”, betoogde hij.
Maar D66-minister Rianne Letschert wees op onderzoek waaruit juist blijkt dat studiekiezers helemaal niet warm lopen voor een ‘smalle’ pabo-opleiding. Bovendien hebben alle pabo’s al differentiaties opgenomen in hun lesprogramma’s waardoor studenten zich uitgebreid kunnen toespitsen op het jonge of oude kind. “Wat is er eigenlijk dan nog meer nodig?”
Aandacht was er ook nog even voor de Achterhoekse scholengroep die de lerarenopleiding vergoedt voor studenten in bepaalde tekortvakken. “Ik ben er positief over”, reageerde staatssecretaris Tielen. “Het is wat mij betreft wel typisch iets om binnen een onderwijsregio afspraken over te maken.”
