Middelbare scholen in Achterhoek vergoeden lerarenopleiding in tekortvak
Een bestuur van twaalf middelbare scholen in de Achterhoek vergoedt het collegegeld voor 'eigen' oud-scholieren als die na hun tweedegraads lerarenopleiding minstens vier jaar op een van de eigen scholen gaan werken in een vak waar een tekort is.
Het schoolbestuur Achterhoek VO vergoedt het collegegeld van sommige studenten in de strijd tegen het lerarentekort. Pixabay
De scholengroep probeert zo grote knelpunten bij tekortvakken als Nederlands en economie voor te zijn. Het Onderwijsblad stuitte op de ‘subsidieregeling toekomstige leraren’ die de organisatie, Achterhoek VO, in het leven riep om docenten aan zich te binden in de strijd tegen het lerarentekort. De opmerkelijke constructie blijkt al jaren te bestaan, maar de stichting hing het nooit aan de grote klok.
De regeling is gericht op studenten die een voltijds tweedegraads lerarenopleiding volgen aan hogeschool Windesheim, Hogeschool Utrecht of de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen in een vak dat door het schoolbestuur vooraf is aangemerkt als tekortvak. De beurs geldt specifiek voor studenten die de havo of vwo hebben afgerond op een van de eigen scholen, en voor oud-scholieren die via het mbo naar de lerarenopleiding overstappen. Studenten krijgen het collegegeld aan het eind van elk studiejaar vergoed. Achterhoek VO is verantwoordelijk voor twaalf middelbare scholen in onder meer Doetinchem, Winterswijk, Zutphen, Aalten en Silvolde.
Studenten lopen als onderdeel van de overeenkomst hun stages in het derde en vierde jaar op scholen van Achterhoek VO. De werkgever heeft een 'inspanningsverplichting' om na de opleiding een aanstelling van minimaal 0,5 fte beschikbaar te stellen.
Deze stipendiumregeling is een mooie manier om afgestudeerde studenten terug te halen naar onze regio
Projectleider Daniëlle Klanderman: “De lerarenopleidingen zitten hier niet in de Achterhoek, dus studenten moeten ervoor naar Nijmegen, Utrecht of Zwolle. De kans is groot dat ze daar op kamers gaan, in die omgeving stagelopen en daar ook een baan krijgen. Deze stipendiumregeling is een mooie manier om afgestudeerde studenten terug te halen naar onze regio.”
Strategische personeelsplanning
Volgens Klanderman maakt op dit moment “een drietal" studenten gebruik van de beurs. Ze zijn verbonden aan de tweedegraads lerarenopleidingen Nederlands, Engels en economie. Hoeveel inschrijvingsplekken er opengesteld worden, en voor welke vakken, hangt mede af van de strategische personeelsplanning die het schoolbestuur jaarlijks maakt op basis van onder meer de ontwikkeling in leerlingaantallen en verwachte pensionering van docenten. Daarnaast wordt een inschatting gemaakt van de bezettingsvraag per tekortvak: een groot, klein of geen knelpunt. De stichting benadrukt dat ze studenten ook daadwerkelijk iets wil kunnen bieden na afronding van hun traject. Decanen op de scholen wijzen studiekiezers op de regeling als er een beurs beschikbaar komt. Verder gaf Achterhoek VO tot dusver weinig ruchtbaarheid aan de regeling. Op de website en in het jaarverslag is er geen informatie over te vinden.
Inspectie: nader kijken naar deze constructie
Het ministerie van Onderwijs geeft aan niet op de hoogte te zijn van de subsidieregeling bij Achterhoek VO. "We zijn blij dat je het onder de aandacht brengt, want we kenden deze constructie nog niet", aldus een woordvoerder. "We waarderen het als OCW dat schoolbesturen creatief omgaan met het lerarentekort. Maar we kunnen niet ingaan op deze individuele casus omdat de verdere details ons onbekend zijn."
De Onderwijsinspectie laat in een reactie aan het Onderwijsblad weten dat ze er verder naar gaat kijken. 'We nemen het mee om nader uit te zoeken', appt een woordvoerder. 'Op basis van de nu beschikbare informatie kunnen we niet vaststellen of deze constructie binnen de geldende wet- en regelgeving past.'
Hoeveel leraren de regeling tot dusver heeft opgeleverd, kan Klanderman niet precies aangeven. Ze is naar eigen zeggen pas sinds een paar jaar de projectleider van deze regeling. Van haar voorganger heeft ze begrepen dat er gemiddeld zo'n twee aanmeldingen per jaar zijn geweest, waarvan circa de helft ook daadwerkelijk het hele traject heeft doorlopen en bij Achterhoek VO aan het werk is gegaan.
Langlopende verplichtingen
Door de overeenkomst gaan aanstaande studenten langlopende verplichtingen aan met het schoolbestuur. Studenten die niet aan de voorwaarden voldoen, lopen het gevaar dat ze de ‘subsidie’ moeten terugbetalen. Van studenten wordt onder andere verwacht dat ze hun opleiding in vier jaar afronden, hun studieresultaten delen met het schoolbestuur en onvoorziene studievertraging melden, aldus een overzicht van ‘verplichtingen’ in het reglement. Verder moeten alle stages in het derde en vierde jaar worden gelopen binnen het schoolbestuur, voor het LIO-schap wijst Achterhoek VO een school aan. In de eerste twee jaren van de opleiding kunnen studenten ook buiten de achterhoek stagelopen. Verder verplichten studenten zich om na de studie minstens vier jaar bij Achterhoek VO aan de slag te gaan, mits het bestuur daarvoor formatieruimte beschikbaar heeft. Met een halve fte voldoet het bestuur daaraan.
Het is de vraag of ze de consequenties op die leeftijd kunnen overzien. Klanderman: "Daarom bespreken we dat vooraf zorgvuldig met studenten bij het intakegesprek. Je gaat een verplichting aan om de opleiding af te ronden in vier jaar en daarna vier jaar bij ons te werken. Dat is best een hele lange periode waarvan we ons kunnen voorstellen dat je die nog niet helemaal overziet. Het is altijd mogelijk om eerder te stoppen met de regeling, maar wees je ervan bewust dat je dan wel die terugbetalingsverplichting hebt.”
Het is altijd mogelijk om eerder te stoppen met de regeling, maar wees je ervan bewust dat je dan wel die terugbetalingsverplichting hebt
Aan de hand van drie tussentijdse gesprekken per jaar volgt het schoolbestuur de voortgang. Wat als een student toch onverhoopt vertraging oploopt of zich tijdens op een later moment bedenkt? Klanderman: “We hebben de afspraak dat we daar het goede gesprek over voeren om naar de omstandigheden te kijken. Het bestuur beslist uiteindelijk hoe streng de regeling wordt toegepast. Ik heb het zelf nog niet meegemaakt dat dit voorkwam.”
