Beeld: Pixabay

Vragen en antwoorden over het coronavirus voor onderwijspersoneel

Al meer dan een jaar zijn er maatregelen in het onderwijs vanwege corona. Scholen waren gesloten, gingen (deels) weer open en onderwijspersoneel krijgt te maken met soms lastige dilemma's en vragen. De vragen die de AOb vaker ontvangt van onderwijspersoneel vind je hieronder.

De veelgestelde vragen zijn opgedeeld in algemene onderwerpen en onderwerpen die specifiek zijn voor de sectoren. Je kunt op het onderwerp, of op jouw onderwijssector klikken om direct naar het antwoord te gaan dat je zoekt. Ben je AOb-lid en staat jouw vraag er niet bij, of twijfel je, neem dan contact op met onze medewerkers via 0900 – 463 62 62.

Sectoren

Primair onderwijs

Voortgezet onderwijs

Speciaal onderwijs

MBO

HBO en WO

Algemene onderwerpen

Sneltesten

Vaccineren

Afstandsonderwijs & privacy

MR en OR

Ventilatie

Werk & inkomen

Ziekte & gezondheid

 

PRIMAIR ONDERWIJS

Het primair onderwijs is sinds 8 februari 2021 weer helemaal open. Onderstaande vragen en antwoorden zijn gebaseerd op het protocol en de aanvullende Q&A van OCW op 4 februari 2021.

Ben ik verplicht om op school te werken?

De AOb vindt van niet. AOb-bestuurder Jelmer Evers zegt daarover: ‘Ons standpunt is en blijft dat personeelsleden niet gedwongen moeten kunnen worden om fysiek op school te werken als zij zich zorgen maken over hun gezondheid. In het protocol hebben we vastgelegd dat personeelsleden die ‘met goede redenen niet fysiek op school kunnen of willen werken’ kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Denk bijvoorbeeld aan mensen met gezinsleden die in een risicogroep vallen. In het gesprek tussen werkgever en werknemer wordt gekeken naar een andere invulling van de werkzaamheden. Ook personeelsleden die zich ernstig zorgen maken, gaan hierover in gesprek met de werkgever. In dat gesprek worden afspraken gemaakt over een andere invulling van de werkzaamheden en/of aanvullende veiligheidsmaatregelen.
Let op! Beland je hierover in een discussie met jouw werkgever? Meld je dan bij ons. Onze juristen en/of rayonbestuurders zullen dan kijken of we je kunnen helpen. Het is juridisch niet verstandig om werkzaamheden te weigeren, zonder dat je ons vooraf inschakelt. De vraag of een werkopdracht in een concrete situatie redelijk is, dient immers aan de hand van alle omstandigheden van het specifieke geval beoordeeld te worden.
Activiteiten zoals teamvergaderingen, studiedagen, vieringen of ouderavonden vinden sowieso op afstand plaats. Daarover zegt het protocol: ‘Schoolbesturen kunnen hun personeel niet verplichten aanwezig te zijn voor andere zaken dan lesgeven.’

Welke maatregelen gelden in het primair onderwijs?

Onder andere het dringende advies om klassen in de midden- en bovenbouw in vaste, kleinere subgroepjes te verdelen. Cohortering noemt het ministerie dat. OCW wil zo het aantal contactmomenten tussen leerlingen beperken en daarmee verspreiding van het coronavirus tegen gaan. Het is aan scholen om dit binnen hun onderwijsvorm te organiseren.

Wat betekent cohortering?

Voor de middenbouw schrijft het jongste corona-protocol voor om groepjes van vijf kinderen te overwegen. Voor groep 7 en 8 gaat het om ‘kleinere groepjes’ of koppels. De uitdaging is om tussen die vaste groepjes kinderen gedurende de dag 1,5 meter afstand te bewaren.

Wat als vaste, kleinere groepjes geen optie is, bijvoorbeeld door ruimte gebrek?

Als de school dit niet voor elkaar krijgt, is dat geen reden om géén onderwijs te geven. Het betekent vooral dat wanneer een leerling besmet raakt met covid-19 de hele klas in quarantaine moet, terwijl – wanneer cohortering wel lukt – wellicht alleen het kleinere ‘cohort’ waar die leerling toe behoort thuis hoeft te blijven. Scholen moeten vanaf 8 februari een ‘accurate registratie’ bijhouden van klassenindelingen, eventuele cohorten en presentie van leerlingen.

Hoe zit het de mondkapjes? Worden deze verplicht in het primair onderwijs?

Nee. Wel geldt vanaf 8 februari het dringende advies aan leraren van groep 7 en van groep 8 om een mondneusmaskers of face-shield te dragen. Voor de leerlingen van groep 7 en 8 zou de school moeten ‘overwegen’ om hen een mondneusmasker te laten dragen, of een face-shield, bij het lopen door de school, als ze geen afstand kunnen houden tot leerlingen van andere klassen. Het kapje kan dan weer af op een ‘vaste zit- of staanplaats’. Ook dit is een dringend advies aan de school, geen verplichting.

Klopt het dat de start- eindtijden van de schooldag gespreid worden?

Ja. Om contactmomenten te beperken, gelden gespreide begin-, pauze- en eindtijden. Scholen bepalen zelf hoe deze eruit komen te zien. Na schooltijd gaan alle leerlingen direct naar huis of – in het geval van noodopvang – naar de nood-BSO.

Is de tussenschoolse opvang toegestaan?

Hierover schrijft OCW: ‘Zolang de klas bij elkaar blijft en niet mengt met andere groepen, mogen kinderen tijdens de lunchpauze op school blijven.’

Ik behoor tot een risicogroep, moet ik naar school om te werken?

In het protocol staat dat je in beginsel vrijgesteld kan worden van werk op school. In zijn Kamerbrief van 3 februari 2021 onderschrijft Onderwijsminister Arie Slob dit ook. De keuze ligt bij de medewerker in overleg met de werkgever. Ga dus in overleg met je werkgever om invulling te geven van het werken op afstand en om de zorgen te bespreken.
Vanuit de preventietaak van de werkgever, zoals staat omschreven in de Arbowet, ligt het voor de hand dat onderwijspersoneel dat tot de risicogroep behoort, wordt opgedragen niet op school te werken. Tenzij de school alle noodzakelijke maatregelen heeft getroffen om extra risico’s te voorkomen. In dat geval kun je in overleg met je werkgever kiezen om toch naar school te gaan. Ben je lid van de AOb en komt het tot een discussie? Neem dan altijd contact op met de juridische afdeling voor advies en bemiddeling. Overigens staat in het protocol ook dat personeelsleden die niet tot een risicogroep behoren, maar een goede reden hebben om niet fysiek op school te zijn, kunnen worden vrijgesteld van werk op school.

Hoe zit het in de pauzes? Kan het personeel samen lunchen?

Dat ligt eraan hoe groot de teamkamer is. ‘Het personeel moet van elkaar gescheiden blijven, ook op pauze momenten’, schrijft OCW in haar Q&A. ‘In het OMT advies van 30 januari staat dat clusters van besmettingen zijn gevonden op scholen na koffie-/lunchpauze. Het is daarom belangrijk om nog eens te onderstrepen dat onderwijspersoneel ook in de pauze de afstandsregel in acht moet nemen.’

Mogen leerlingen naar school als ze verkouden zijn?

Nee, kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 12 jaar mogen niet naar school als ze verkoudheidsklachten hebben. Het gaat dan om een loopneus, niezen, neusverkoudheid en keelpijn. Ook leerlingen die naast verkoudheidsklachten koorts hebben, benauwd zijn of ‘meer dan incidenteel’ hoesten blijven thuis. Leerlingen mogen wél naar school als ze af en toe hoesten of bekende chronische luchtwegklachten, astma of hooikoorts hebben zonder koorts en benauwdheid. Lees meer op de site van het RIVM. 

Hoe zit het met leraren die les geven aan verschillende groepen, zoals vakleerkrachten?

Ook hier geldt dat contacten tussen leraren en leerlingen, en leerlingen onderling, het liefst zoveel mogelijk worden beperkt. Het is wenselijk dat elke groep zoveel mogelijk een vaste leraar/leraren heeft/hebben, schrijft OCW. Wanneer dit niet lukt, kan de school overwegen om de leraar in kwestie zoveel mogelijk 1,5 meter afstand van de leerlingen te laten houden en eventueel een mondneusmasker of face-shield te laten gebruiken.

Kan de gymles doorgaan?

Ja, de gymles kan doorgaan. In het primair onderwijs mogen de lessen zowel binnen als buiten worden gegeven. Er hoeft geen afstand te zijn tussen leerlingen onderling en tussen de leerling en leraar.

Wat zijn de regels voor muziekles in corona-tijd?

Voor muziekonderwijs geldt specifiek: zang en gebruik van blaasinstrumenten is voor leerlingen in het primair onderwijs toegestaan.

Klopt het dat bij een positieve test van een leerling, de klas tien dagen in quarantaine moet?

Ja, tenzij er ‘cohorten’ zijn gemaakt. Volgens nieuwe RIVM-richtlijnen worden basisschoolleerlingen als ‘nauwe contacten’ aangemerkt als zij langer dan een kwartier op minder dan 1,5 meter afstand waren van een besmet persoon. Dit betekent dat wanneer een kind positief wordt getest in principe de hele klas als ‘nauw contact’ voor tien dagen in thuisquarantaine gaat. Na vijf dagen kunnen de kinderen getest worden. Is de uitslag negatief dan mag het kind de volgende dag weer naar school. Als het kind niet wordt getest, moet het tien dagen in thuisquarantaine blijven.

Alleen als de school heeft geregeld dat kinderen onderling beperkt contact hebben, bijvoorbeeld door ze op te delen in vaste kleinere groepjes, hoeven mogelijk minder kinderen in quarantaine. ‘Het is goed als scholen hierover advies inwinnen bij de GGD’, aldus OCW.

Als een klas of groep kinderen in quarantaine gaat, krijgen zij dan thuisonderwijs?

Scholen wordt gevraagd om voor hen ‘zo veel mogelijk continuïteit te bieden’, maar er geldt dan geen ‘recht op les’. Kortom de school is niet verplicht om hybride onderwijs aan te bieden als een klas of groep kinderen thuis moet blijven. De school kan bijvoorbeeld wel huiswerk meegeven. Als de hele school tijdelijk dicht moet, stapt het team wel over op afstandsonderwijs.

Mijn werkgever wil dat ik andere werkzaamheden verricht, bijvoorbeeld schoonmaken, administratie bijwerken of toezien op de naleving van de corona-voorschriften. Mag dat?

De werkgever mag ‘redelijke’ werkopdrachten geven, maar wat in een concrete situatie als redelijk te bestempelen valt, is bij voorbaat lastig te zeggen. In een conflict hierover beoordeelt de rechter pas achteraf. Wel mag je verwachten dat je zoveel mogelijk ingezet wordt in lijn met je normale werkzaamheden. Aan de andere kant kan bijvoorbeeld meer flexibiliteit van je verwacht worden als je het normale werk niet kan verrichten doordat je samenwoont met iemand die volgens het protocol kwetsbaar is. We raden je aan om hierover het gesprek aan te gaan met jouw werkgever. Benoem jouw bezwaren, maar denk tegelijkertijd mee vanuit het perspectief van de werkgever. Indien je er niet uitkomt, neem dan contact op met ons.

Wat als ik zelf contact heb gehad met iemand die besmet is met corona?

Geef dit aan bij jouw werkgever en volg de instructies op van jouw werkgever, de GGD en/of de bedrijfsarts. Voor de tijd dat je vanwege deze situatie geen arbeid verricht, krijg je het volledige loon doorbetaald.

Waar vind ik handige downloads met de voorzorgsmaatregelen?

Het ministerie heeft samen met de PO-raad vier verschillende posters gemaakt met een overzicht van de voorzorgsmaatregelen. Bekijk het overzicht van de posters via deze link.
Bekijk ook deze link op AOb Medezeggenschap met tips om veilig te werken tijdens Covid-19

Waar vind ik informatie over ventilatie?

De AOb heeft speciaal voor het po een flyer geschreven over ventilatie. Download de flyer AOb ventilatie

 

VOORTGEZET ONDERWIJS

De vo-scholen gaan vanaf 31 mei weer volledig open. Leerlingen hoeven vanaf dan geen afstand meer tot elkaar te houden zoals vanaf 1 maart wel het geval was. Wel geldt de afstandsregel tussen leerlingen en het onderwijspersoneel. Bekijk de protocollen en het servicedocument via deze link. 

Wanneer openen de scholen voor voortgezet onderwijs volledig?

Scholen in het vo gaan vanaf 31 mei 2021 en uiterlijk 7 juni weer volledig open. Dat betekent dat de leerlingen onderling geen afstand meer hoeven houden. Een wijziging met de situatie zoals die was in maart (uitgezonderd in het vso) waarbij leerlingen wél afstand tot elkaar moesten houden en in de praktijk niet elke dag op school waren. Alle leerlingen moeten nog wel afstand tot het onderwijspersoneel houden. De mondkapjes-maatregel in de gangen blijft gehandhaafd. Lees het nieuwsbericht met een reactie van de AOb. 

Is een middelbare school verplicht om volledig open te gaan?

Het kabinet wil dat alle vo-scholen vanaf 31 mei en uiterlijk 7 juni volledig opengaan. Leerlingen hoeven dan onderling geen afstand meer te houden, maar nog wel tot het onderwijspersoneel. Het Outbreak Management Team (OMT) schreef klip-en-klaar in een advies dat een opening op deze manier alleen onder voorwaarden kan. Dat houdt in: een strikt testbeleid waarbij alle leerlingen twee keer per week onder begeleiding een zelftest uitvoeren. Degenen die positief zijn getest moeten direct in quarantaine. Voor de AOb is het OMT-advies leidend en de duidelijke voorwaarde van het OMT laat zien dat scholen zeker moeten weten dat leerlingen twee keer per week een zelftest doen onder begeleiding. “Dat lijkt mij in de praktijk onwerkbaar”, zei AOb-bestuurder Henrik de Moel. “Bovendien is het voor een school oncontroleerbaar of leerlingen inderdaad twee keer per week zo’n zelftest uitvoeren.”

Met het besluit negeert het kabinet niet alleen het OMT-advies, maar ook de Arbeidsomstandighedenwet die schoolbesturen verplicht om zorg te dragen voor de veiligheid van werknemers en zo nodig maatregelen te nemen. De AOb adviseert het onderwijspersoneel op de middelbare scholen om samen met de medezeggenschapsraad te kijken in welke mate de school open kan en welke aanvullende maatregelen daarvoor nodig zijn. De mr moet instemmen. Check de AOb-handreiking daarvoor. Het kan dus betekenen dat een school – ondanks het kabinetsbesluit – slechts gedeeltelijk open kan. Ook het ministerie ziet deze realiteit en schrijft op hun site dat ‘scholen niet aan het onmogelijke kunnen worden gehouden’.

Waarom wordt er niet gewacht tot iedereen gevaccineerd is?

Vanaf het begin van de corona-crisis legt de overheid de prioriteit bij de doorgang van het onderwijs en het voorkomen van vertragingen. De AOb heeft in de vele overleggen met het ministerie altijd aangedrongen op voorrang voor onderwijspersoneel bij het vaccineren of in ieder geval voor de mensen die tot een risicogroep behoren. Andere bonden en werkgeversorganisaties steunden dit verzoek. Minister Slob liet de NOS weten na het kabinetsbesluit dat ook docenten het belang van de leerlingen laten prevaleren ‘in deze ingewikkelde tijd’. Hij doet hiermee een beroep op de bereidheid van de beroepsgroep om het belang van de leerlingen voorop te stellen.

Hoe zit het met het dragen van mondkapjes binnen de school?

Leerlingen en al het onderwijspersoneel dragen een mondkapje als ze zich verplaatsen binnen de school. Zit je eenmaal op een vaste zitplaats of sta-plaats dan kan het mondneusmasker af. Docenten hoeven geen mondkapje te dragen als zij door hun klas lopen. Wel moeten zij anderhalve meter afstand houden ten opzichte van de leerlingen. Personen die vanwege een beperking of ziekte geen mondneusmasker kunnen dragen hoeven die niet op te zetten.

Kan ik verplicht worden om op school les te geven als ik me zorgen maak over m’n gezondheid?

Voor gezonde leraren, ondersteuners en ander onderwijspersoneel geldt dat zij in principe beschikbaar zijn voor het verzorgen van onderwijs op school. Bespreek zorgen met je werkgever en zoek samen naar oplossingen. In het gesprek met jouw werkgever wordt beoordeeld of en hoe tot afspraken gekomen kan worden over de precieze invulling van de werkzaamheden. De AOb vindt dat personeelsleden met gezondheidsklachten of diegenen die zich grote zorgen maken niet verplicht moeten worden om weer in de klassen te werken. “Voor deze medewerkers moet een goede oplossing worden gevonden. Bijvoorbeeld de mogelijkheid om vanuit huis te blijven werken via Zoom of Teams.” Mocht je hierover in discussie raken dan is het verstandig de bedrijfsarts te bezoeken en als nodig contact met de AOb op te nemen

Wat wordt bedoeld met ‘praktijkgericht onderwijs in het vmbo’?

De beroepsgerichte programma’s, profielmodules en beroepsgerichte keuzevakken. Denk aan Produceren, Installeren en Energie (PIE) of Circulair en duurzaam bouwen. Tijdens de vorige scholensluiting zijn deze vakken vaak bijna volledig stilgevallen, constateert het ministerie van Onderwijs. Omdat praktijkvakken zich, in tegenstelling tot algemeen vormende vakken, niet lenen voor afstandsonderwijs en om te voorkomen dat vmbo-leerlingen nog grotere achterstanden oplopen, blijven scholen verplicht om deze lessen op school te verzorgen, aldus het ministerie van Onderwijs. Gym en CKV zijn geen praktijkgerichte lessen.

Hoe zit het met vergaderingen, open dagen of proeflessen voor leerlingen in groep 8?

Deze vinden op zoveel mogelijk op afstand plaats of gaan niet door. Op school wordt alleen onderwijs, (onderwijsondersteunende) zorg en opvang van kinderen verzorgd. Alle andere activiteiten worden geschrapt of online vormgegeven, zo laat het servicedocument weten.

Onderstaande vragen zijn vooral gericht op het werken op school tijdens corona.

Aan welke veiligheidseisen moet het voortgezet onderwijs voldoen met betrekking tot corona?

Begin september publiceerde VOION een aanvulling op de Arbo-catalogus, speciaal gericht op corona. Werkgevers moeten inventariseren welke besmettingsrisico’s er op de scholen zijn en aangeven hoe zij deze gaan aanpakken. Hiervoor is een corona-checklist aan de Arbo-catalogus toegevoegd. Verder hebben de vakbonden en de werkgeverskoepel VO-raad in de zomer, aan de hand van de RIVM-richtlijnen, het corona-protocol geupdatet. De rood gemarkeerde voorschriften in het protocol moeten scholen toepassen om te voldoen aan de van overheidswege vastgestelde veiligheids- en hygiënemaatregelen. De niet-gemarkeerde aanbevelingen zijn praktische adviezen, scholen mogen daar zelf invulling aan geven.
Download ook onze brochure: Covid-19 en veilig werken voor het voortgezet onderwijs.

Tijdens de pauzes houden de leerlingen onvoldoende afstand ten opzichte van het personeel. Ik word gevraagd voor surveillance, maar maak mij ernstig zorgen over mijn eigen veiligheid

Werknemers die zich zorgen maken gaan in gesprek met hun werkgever over eventuele aanvullende afspraken. Basis voor die ‘aanvullende afspraken’ zijn in elk geval de verplichte maatregelen uit het protocol en de Arbocatalogus vo. Als er aan één of meer van de maatregelen niet is voldaan, bijvoorbeeld de anderhalvemeter-regel dan doet zich de vraag voor of je als werknemer wel kan worden verplicht om in die omstandigheid werkzaamheden uit te voeren. In beginsel kan dit namelijk een onveilige werksituatie zijn en moet de werkgever eerst zorgen dat er veilig kan worden gewerkt.

Over de praktijkvakken staat in het corona-protocol dat het betrokken onderwijspersoneel en de schoolleiding met elkaar in overleg treden wanneer afstand houden tussen leerling en docent niet altijd mogelijk is. Wat houdt dit in?

Als de schoolleiding en de betrokken docent allebei instemmen, mag er van de anderhalve meter afstandsregel worden afgeweken. Bij praktijkvakken, zoals techniek, gym of handvaardigheid is afstand houden niet altijd mogelijk. Maak hierover afspraken en kijk of er aanpassingen in het geven van instructie mogelijk zijn. AOb-bestuurder Henrik de Moel zei hierover dat onderwijspersoneel in ieder geval nooit gedwongen mag worden om van de regel af te wijken als het dat niet wil. Geef je gym? Op de site van de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) staan protocollen voor het bewegingsonderwijs op middelbare scholen en vso-scholen. 

Wie betaalt mijn mondkapje?

Het dragen van die mondkapjes is inmiddels verplicht op scholen in het voortgezet onderwijs. De mondkapjesplicht geldt binnen het schoolgebouw, behalve in de (klassikale) lessituatie. Dat betekent dat de mondkapjesplicht ook geldt in de pauzemomenten in de aula, alleen als men eet kan het mondkapje af. Als kinderen in de pauze buiten op het schoolplein zijn, geldt de plicht niet. Voor het personeel kun je het vergelijken met dat men in de bouw verplicht is een bouwhelm op te zetten. Als het dragen van een mondkapje door de werkgever is voorgeschreven als eigen arbo-maatregel, dan komen de kosten van dit ‘beschermingsmiddel’ voor rekening van de werkgever, net als bij de bouwhelm in de bouw.

Welke afspraken zijn gemaakt voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso)?

In het meest recente protocol staat dat leerlingen onderling geen afstand meer hoeven te houden. Wel moeten zij nog afstand houden tot het onderwijspersoneel. Ook docenten en ondersteuners onderling moeten afstand houden. De vakbonden en werkgevers stellen de protocollen op. Deze moet scholen helpen met het regelen van praktische zaken. Ook staat het leerlingenvervoer erin beschreven. Het protocol voor het vso is in oktober aangepast in verband met het dringende advies voor het voortgezet onderwijs om een mondkapje te gebruiken. Het vso volgt hierin de richtlijn voor het vo. Download via deze pagina het nieuwste vso-protocol. 

Ik word opeens voor meer lessen dan normaal ingepland. Mag dat?

Dat hangt af van de ruimte in jouw normjaartaak. De maximale lessentaak, veelal 720 uur, mag in principe niet overschreden worden tenzij jij hiermee instemt. Heb je twijfels of je teveel wordt ingezet? Neem dan contact op met de AOb en stuur je lidnummer, de jaartaak en eventuele wijzigingen mee.

Hoe kan ik zelf bijdragen aan het zo goed mogelijk uitvoeren van de voorzorgsmaatregelen?

Je kunt meedenken over het draaiboek van de school waarin concrete uitwerkingen en maatregelen vanuit het protocol staan. Ook zijn er posters beschikbaar met de belangrijkste maatregelen die je kunt downloaden en uitprinten. Het bewustzijn wordt daarmee vergroot. Elkaar vriendelijk aanspreken op schending van de gemaakte afspraken is misschien spannend, maar zorgt vaak voor het gewenste effect.

 

SPECIAAL ONDERWIJS

Het vso en de scholen voor praktijkonderwijs zijn volledig open, ook tijdens de lockdown. Waarom is dat?

Het overgrote deel van de leerlingen in het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs volgt praktijkgerichte lessen en/of bevindt zich in een kwetsbare positie. Daarom blijft fysiek onderwijs hier de norm, aldus het ministerie van Onderwijs. Eenmaal op school moet zoveel mogelijk anderhalve meter afstand gehouden worden.

Wat betekenen de nieuwe verplichtingen en adviezen – per 8 februari 2021 – voor het speciaal (basis)onderwijs?

Scholen moeten in principe werken met gespreide begin- en eindtijden. Met name in het speciaal (basis)onderwijs kan dit zorgen voor organisatorische problemen met het leerlingenvervoer. De oplossing is maatwerk, schrijft het jongste corona-protocol: ‘Het is aan de scholen om hier hun eigen afwegingen in te maken. Hierbij gelden als belangrijke uitgangspunten het beperken van contactmomenten om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan en de continuïteit van fysiek onderwijs.’

Moeten in het vso en pro leerlingen onderling ook anderhalve meter afstand houden?

Het ministerie schrijft hierover dat bij lessen in het vso en pro geldt dat ‘ingewikkelde situaties kunnen bestaan ten aanzien van afstand houden’. Daarom wordt hier ‘zoveel als mogelijk’ afstand houden.

Hoe zit het met het speciaal basisonderwijs (sbo), en het speciaal onderwijs aan kinderen tot twaalf jaar?

PO-Raad schrijft daarover: ‘Het is denkbaar dat in bepaalde gevallen scholen voor speciaal (basis)onderwijs met veel leerlingen in een kwetsbare positie – met daarbij leerlingen die in aanmerking komen voor de noodopvang – in zijn geheel geopend blijven. Dit is een beslissing van het bevoegd gezag.’

Mogen kinderen in zogenoemde nieuwkomersklassen (primair onderwijs) of internationale schakelklassen (voortgezet onderwijs) naar school?

Scholen met nieuwkomersklassen of internationale schakelklassen bepalen samen met de gemeente welke leerlingen zich in een kwetsbare positie bevinden voor wie het nodig is om
fysiek onderwijs te organiseren. Zij kunnen kiezen om alle leerlingen in de nieuwkomersklassen of internationale schakelklassen fysiek onderwijs te geven, mits al deze leerlingen als kwetsbaar worden gezien. Deze mogelijkheid geldt voor basisscholen die verbonden zijn aan een asielzoekerscentrum, basisscholen met drie of meer nieuwkomersklassen hebben en internationale schakelklassen in het voortgezet onderwijs.

Hoe is het voor residentieel onderwijs geregeld?

Scholen bij residentiële instellingen blijven in principe open. Het gaat hierbij om scholen
verbonden aan open en gesloten jeugdzorginstellingen en justitiële jeugdinrichtingen. Juist voor deze jongeren is het belangrijk om structuur te hebben binnen hun integrale
dagprogramma, schrijft OCW. Zij vallen daarom onder de uitzondering ‘leerlingen in een kwetsbare positie’.

Ben ik verplicht om op school te werken?

De AOb vindt van niet. AOb-bestuurder Jelmer Evers zegt daarover: ‘Ons standpunt is en blijft dat personeelsleden niet gedwongen moeten kunnen worden om fysiek op school te werken als zij zich zorgen maken over hun gezondheid. In het protocol hebben we vastgelegd dat personeelsleden die ‘met goede redenen niet fysiek op school kunnen of willen werken’ kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Denk bijvoorbeeld aan mensen met gezinsleden die in een risicogroep vallen. In gesprek met tussen werkgever en werknemer wordt gekeken naar een andere invulling van de werkzaamheden. Ook personeelsleden die zich ernstig zorgen maken, gaan hierover in gesprek met de werkgever. ‘In dat gesprek worden afspraken gemaakt over een andere invulling van de werkzaamheden en/of aanvullende veiligheidsmaatregelen.’ Activiteiten zoals teamvergaderingen, studiedagen, vieringen of ouderavonden vinden sowieso op afstand plaats. Daarover zegt het protocol: ‘Schoolbesturen kunnen hun personeel niet verplichten aanwezig te zijn voor andere zaken dan lesgeven.’

 

MBO

Vanaf 1 maart mogen mbo-studenten minimaal één dag per week weer naar de mbo-instelling komen. Verder vindt het onderwijs nog op afstand plaats. Wat wel op de locaties mag plaatsvinden zijn examens, tentamens, praktijkonderwijs en begeleiding van kwetsbare studenten, inclusief MBO niveau 1 en niveau 2.

Wanneer gaan de mbo-instellingen open?

Vanaf 1 maart 2021 mogen studenten weer één dag per week fysiek onderwijs krijgen op een mbo-instelling. Dit meldde premier Mark Rutte op de persconferentie in februari. Studenten moeten op de instelling onderling en met het onderwijspersoneel anderhalvemeter afstand houden en buiten de lessen een mondkapje dragen.
Ook kwetsbare studenten mogen naar de instelling net als studenten die toetsen of examens moeten maken en studenten die praktijkonderwijs volgen. Deze groepen studenten mochten al naar de locaties, want zij waren uitgezonderd van het afstandsonderwijs. Lees ook de veelgestelde vragen via de Rijksoverheid over de scholenopening.

Mogen stages in het mbo doorgaan?

Voor stages gelden de regels die gelden voor de sector/branche waar de stage gelopen wordt. Als die activiteiten door gaan, kan de stage ook doorgaan.

Wat geldt er voor opleidingen in contactberoepen in branches die nu gesloten zijn?

Opleidingen in deze beroepen kunnen doorgaan en vooralsnog kunnen hierbij de brancheprotocollen worden gebruikt zoals die tot nu toe golden, tenzij dit later alsnog anders wordt bepaald.

Mogen de bibliotheken van mbo-instellingen open blijven, ook voor studieplekken?

Hiervoor gaat geldt dat deze alleen open mogen blijven voor kwetsbare studenten. Aan de bibliotheken adviseert de overheid om te werken met reserveringen.

Wat geldt er voor onderzoeksactiviteiten?

Onderzoeksactiviteiten kunnen net als nu alleen op de locatie van de instelling blijven plaatsvinden als deze strikt locatiegebonden zijn.

Mag er wel van en naar de instelling gereisd worden?

Ja, reizen van en naar de instelling door medewerkers en studenten wordt gezien als noodzakelijke reis. De afspraken over het spreiden van onderwijstijden en daarmee het gespreid reizen blijven uiteraard van kracht.

Wanneer heb ik een cruciaal beroep?

Personeel benodigd voor onderwijsactiviteiten wordt gezien als cruciaal beroep. Dit betekent dat noodopvang net als in het voorjaar beschikbaar zou zijn voor kinderen van medewerkers van mbo- en hoger onderwijs instellingen. Dit geldt níet voor onderzoekers.

Onderstaande vragen en antwoorden zijn meer algemeen van aard en/of gericht op het werken op school tijdens corona.

Bekijk ook: het servicedocument middelbaar beroepsonderwijs versie van 17 maart 2021 waarin alle maatregelen staan van het kabinet. De veelgestelde vragen over het mbo op de website van de Rijksoverheid
Geen tijd voor het lezen van het hele servicedocument? Check dan deze infographic waarin de belangrijkste punten zijn weergegeven. De richtlijnen (versie 21 mei 2021) die instellingen moet helpen om de maatregelen van het kabinet uit te voeren staan in dit document.
Info over het vervoer naar mbo-instellingen en openbaar vervoer
Download ook: Corona en werkdruk mbo (flyer AOb)

Mag mijn mbo-instelling mijn vakantie intrekken?

Je hebt recht op dertig vakantiedagen per jaar. Kijk in jouw vakantieregeling – vraag de regeling eventueel op bij de ondernemingsraad (or) – wanneer deze dagen in het jaar zijn vastgesteld. Vervolgens kan jouw werkgever in zeer buitengewone gevallen met jouw toestemming het vakantieverlof intrekken. Moet je dan bijvoorbeeld een geboekte vakantie annuleren, dan moet jouw werkgever de kosten hiervan vergoeden.

Kan ik verplicht worden om in de avonden te werken?

Avondwerk is mogelijk, maar de Arbeidstijdenwet moet in acht worden genomen, net als de 40-urige werkweek (voor parttimers naar rato). In de cao-mbo staat dat de werkgever na overleg met de individuele werknemer maximaal twee avonden per week werk kan opdragen. Wel moet jouw werkgever rekening houden met de werktijden die al zijn gemaakt. Als je zelf instemt kun je samen met je werkgever bepalen om meer dan twee avonden per week te werken.
Ben je ouder dan 55 jaar of al veertig jaar werkzaam, dan is er geen verplichting tot avondwerk. Tenzij het organisatorische belang van jouw instelling zwaarder weegt. In tijden van deze corona-uitbraak zal dit van geval tot geval beoordeeld worden.

HBO en WO

Op 26 april mogen alle studenten weer één dag per week fysiek onderwijs krijgen op de school. Sinds 16 december waren de onderwijsinstellingen in het hbo en wo dicht. Onderwijs vindt zoveel mogelijk plaats op afstand. Wel mochten examens, tentamens, praktijkonderwijs en begeleiding van kwetsbare studenten plaatsvinden op locatie. 

Wanneer openen de universiteiten en hogescholen weer?

Het kabinet bevestigde tijdens de persconferentie op 20 april dat het hoger onderwijs vanaf 26 april 2021 weer open kan. Alle studenten krijgen één dag fysiek onderwijs per week op de instelling. Lees ook ons nieuwsbericht. 

Hoe gaat de scholenopening vanaf 26 april in zijn werk?

Alle studenten moeten minimaal één dag per week fysiek onderwijs krijgen op de instelling. De afstandsregel blijft gehandhaafd en het moet in te passen zijn in de ov-afspraken over spreiding, waardoor er in de praktijk op de instellingen nog steeds maar een beperkt aantal studenten mag komen. Ook onderdeel van de opening zijn de zelftesten die werknemers en studenten preventief kunnen afnemen en waarmee besmettingen eerder worden opgespoord. De mondkapjesplicht en de overige RIVM-maatregelen blijven in het hoger onderwijs van kracht.

Is het voor studenten en medewerkers verplicht om een zelftest te gebruiken?

Nee, het gebruik van de zelftest is altijd vrijwillig en gebeurt zelfstandig, zo laat het ministerie weten in hun veelgestelde vragen en antwoorden. Het afnemen van een zelftest is niet voorwaardelijk voor de individuele student of docent voor toegang tot het onderwijs. Studenten hoeven dan ook geen bewijs van een negatieve test te overleggen om toegang te krijgen tot de onderwijsinstelling. Lees meer over zelftesten in deze folder van OCW. 

Mogen stages in het hbo doorgaan?

Voor stages gelden de regels die gelden voor de sector/branche waar de stage gelopen wordt. Als die activiteiten door gaan, kan de stage ook doorgaan.

Wat geldt er voor opleidingen in contactberoepen in branches die nu gesloten zijn?

Opleidingen in deze beroepen kunnen doorgaan en vooralsnog kunnen hierbij de brancheprotocollen worden gebruikt zoals die tot nu toe golden, tenzij dit later alsnog anders wordt bepaald.

Mogen de bibliotheken van hoger onderwijsinstellingen open blijven, ook voor studieplekken?

Hiervoor gaat gelden wat onlangs voor een periode van twee weken gold, namelijk dat deze alleen open mogen blijven voor kwetsbare studenten. Aan de bibliotheken adviseert de overheid om te werken met reserveringen.

Wat geldt er voor onderzoeksactiviteiten?

Onderzoeksactiviteiten kunnen net als nu alleen op de locatie van de instelling blijven plaatsvinden als deze strikt locatiegebonden zijn.

Mag er wel van en naar de instelling gereisd worden?

Ja, reizen van en naar de instelling door medewerkers en studenten wordt gezien als noodzakelijke reis. De afspraken over het spreiden van onderwijstijden en daarmee het gespreid reizen blijven uiteraard van kracht.

Wanneer heb ik een cruciaal beroep?

Personeel benodigd voor onderwijsactiviteiten wordt gezien als cruciaal beroep. Dit betekent dat noodopvang net als in het voorjaar beschikbaar zou zijn voor kinderen van medewerkers van mbo- en hoger onderwijs instellingen. Dit geldt níet voor onderzoekers.

Onderstaande vragen en antwoorden zijn meer algemeen van aard en/of gericht op het werken op school tijdens corona.

Check ook het jongste servicedocument hoger onderwijs via de Rijksoverheid
En de veelgestelde vragen op website Rijksoverheid hbo en wo

Mijn werkgever wil dat ik op zaterdag werk. Mag dat?

Jouw werkgever heeft met de medezeggenschapsraad (mr) of de ondernemingsraad (or) een werktijdenregeling afgesproken. Hierin staan de tijden waarop de instelling geopend is, wanneer werknemers voor werkzaamheden worden ingezet, pauzes en andere rusttijden. Kijk dus in deze regeling om te zien welke tijden bij jouw instelling van toepassing zijn.

In verband met een aangepast corona-rooster, verzoekt mijn werkgever me om in de avond en/of het weekend te werken. Mag dit?

Jouw werkgever mag niet zonder meer de werktijden wijzigen naar weekenden of avonden waarop je andere verplichtingen hebt. Jouw belangen moeten daarin worden meegewogen. Daarnaast moet er overleg zijn en moet een wijziging tijdig aangekondigd worden, zodat jij als werknemer tijd hebt op een oplossing te zoeken als je andere privé-verplichtingen hebt. Zie ook dit artikel waarin AOb-sectorbestuurder Roelf van der Ploeg toelichting geeft. De strekking van dit artikel geldt ook voor het wetenschappelijk onderwijs.


SNELTESTEN

Wat houden de sneltesten in voor het po en vo?

Als er geen klachten zijn, kan het personeel zichzelf thuis maximaal twee keer per week testen op corona. Is de uitslag op zo’n preventieve sneltest positief? Dan wordt de persoon in kwestie verzocht zich door de GGD laten testen. Als bevestiging van de uitslag, en omdat de GGD dan het bron- en contactonderzoek kan starten. Lees ook dit nieuwsbericht.

Wat is de achtergrond van de sneltesten in het po en vo?

De afgelopen maanden deden verschillende scholen in het po en vo mee aan pilots met coronasneltesten op school. Sneltesten zijn aanvullend op de al bestaande maatregelen en volgens de minister een meerwaarde voor de continuïteit van het onderwijs. Mogelijke besmettingen worden vroegtijdig opgespoord, wat uitbraken voorkomt. Let op, de sneltesten hebben een preventief karakter. Bij klachten die wijzen op een coronabesmetting, moet je alsnog naar de GGD-teststraat.

Kan ik verplicht worden om een sneltest te doen?

Nee. Je bent vrij om zelf te beslissen of je een sneltest wilt afnemen. Het weigeren mag niet leiden tot uitsluiting van werkzaamheden of negatieve rechtspositionele gevolgen hebben.

Hoe is mijn privacy gewaarborgd?

Je bent niet verplicht de uitslag te delen. Medewerkers worden wel verzocht om een positieve uitslag bij de school te melden, zodat de school maatregelen kan treffen om een uitbraak te voorkomen. Scholen moeten met deze informatie vertrouwelijk omgaan. Besmettingen van leerlingen en onderwijspersoneel worden niet op persoonsniveau geregistreerd door de school. De school zal wel geanonimiseerd de leerlingen en het overige personeel moeten informeren over de coronabesmetting. Het advies is om binnen de school een vaste contactpersoon te benoemen aan wie de testuitslagen worden doorgegeven.

Hoe zit het met zelftesten in het mbo en hoger onderwijs?

Alle studenten in het hoger onderwijs mogen vanaf 26 april weer één dag per week naar de campus. Het kabinet denkt dat zelftests daarbij kunnen helpen en hoopt dat studenten en onderwijsmedewerkers zich preventief willen testen. SURF, de ict-organisatie, gaat hier een handje mee helpen. Via het digitale portaal kunnen studenten en medewerkers uit het hoger onderwijs gratis zelftesten bestellen. Voor het mbo komen de zelftesten in juni beschikbaar. Meer informatie over het zelftesten vind je in deze folder van de Rijksoverheid. 


VACCINEREN

Komt onderwijspersoneel in aanmerking voor voorrang bij het vaccineren?

Als het aan de AOb ligt wel, voor wie dat wil uiteraard. Het kabinet kiest er tot nu toe voor het beroep van mensen niet mee te wegen in het voorrangsvraagstuk. De overheid wil in eerste instantie de meest kwetsbare mensen beschermen en de druk op de gezondheidszorg verlagen. Daarom is er voorrang voor zorgmedewerkers, mensen met een medisch risico en mensen vanaf 60 jaar.

Kan mijn werkgever mij verplichten om me te laten vaccineren tegen corona?

Nee, de werkgever kan dat in principe niet verplichten. Dat zou in strijd zijn met het recht op lichamelijke integriteit. Een werkgever kan wel het verzoek bij je neerleggen. Je beslist uiteindelijk zelf en je mag het verzoek dus ook weigeren. In uitzonderlijke gevallen zou het van je gevraagd kunnen worden. Bijvoorbeeld wanneer je werkt met zeer kwetsbare leerlingen en/of collega’s en het vanwege medische redenen niet mogelijk is om de voorzorgsmaatregelen – anderhalve meter afstand, mondneusmaskers, et cetera – na te leven. Dan nog moet er eerst gekeken worden of je dezelfde werkzaamheden niet op andere (digitale) wijze kunt uitvoeren, of dat je (tijdelijk) andere vervangende werkzaamheden krijgt. Lees ook dit artikel over vaccineren. 

Kan ik ontslagen worden als ik mij niet wil vaccineren?

Dit vormt in het onderwijs in principe geen reden tot ontslag. Je mag zelf het besluit nemen om je wel of niet te laten vaccineren, zonder dat daar negatieve rechtspositionele gevolgen aan verbonden zijn. In uitzonderlijke omstandigheden zou het wel van je gevraagd mogen worden (zie vorige vraag).

Wat als ik corona krijg en ik mij niet heb willen laten vaccineren. Mag mijn werkgever dan mijn loon inhouden?

De werkgever mag geen loon inhouden als een werknemer zich ziekmeldt en besmet is met corona. Ook niet wanneer de werknemer bewust de keuze heeft gemaakt zich niet te laten vaccineren. Dit mag alleen als de ziekte opzettelijk door de werknemer is veroorzaakt. Volgens de rechter is hier niet snel sprake van.

Ben ik verplicht om mijn werkgever te vertellen of ik wel of niet gevaccineerd ben?

Het gegeven of iemand wel of niet gevaccineerd is, is een bijzondere persoonsgegeven in de zin van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Iedere vorm van verwerking is in principe verboden. De werkgever mag hier dus in beginsel niet naar vragen en je hoeft het ook niet te vertellen. In een arbeidsrelatie geeft de Autoriteit Persoonsgegevens bovendien aan dat het vanwege de afhankelijkheidsrelatie ook niet mogelijk is om hier op vrije wijze toestemming voor te geven. Het oordeel over eventuele inzetbaarheid van een werknemer in relatie tot het vaccin, is daarmee voorbehouden aan de bedrijfsarts of arbodienst.

 

AFSTANDSONDERWIJS & PRIVACY

Als het om privacy gaat: moet ik mijn werkgever vertellen dat ik met corona besmet ben?

Nee, je hoeft jouw werkgever niet te informeren over de aard en oorzaak van jouw ziekte.
Je kunt bij jouw werkgever aangeven dat je het karakter van jouw ziekteverzuim verder met de bedrijfsarts bespreekt. Je mag het uiteraard wel vrijwillig aan jouw werkgever vertellen en dit is bij een normale verstandhouding ook niet ongebruikelijk. Jouw werkgever mag deze informatie in principe niet vastleggen of met anderen delen.

Kan ik verplicht worden om online les te geven?

Wanneer dit noodzakelijk is, mag van leraren en andere werknemers in principe worden verwacht dat ze meewerken aan (vormen van) online lesgeven. De school kan namelijk, in de zin van de AVG, een noodzakelijk belang hebben dat zwaarder weegt dat het (individuele) belang op privacy.
In dat geval is het dus niet noodzakelijk dat de individuele werknemer instemt afstandsonderwijs. Dit noodzakelijke belang zal voor de school vaak gelegen zijn in het, zo goed als mogelijk, laten doorgaan van het onderwijs.

Ik voel me niet prettig bij het idee dat lessen opgenomen (kunnen) worden, wat kan ik doen?

De privacybeperkende maatregelen die afstandsonderwijs met zich meebrengen moeten strikt noodzakelijk, proportioneel en effectief zijn. Bovendien moet jouw werkgever technische en organisatorische maatregelen nemen om de kans op een eventueel verspreiding van opnames en andere gegevens zo klein mogelijk te maken. Het valt bijvoorbeeld aan te raden dat jouw werkgever met leerlingen en ouders afspreekt dat het niet toegestaan is om opnames te maken van het onderwijs en dat het evenmin toegestaan is deze opnames (via bijvoorbeeld social media) te verspreiden.

Kan ik bezwaar maken tegen afstandsonderwijs?

Er is op grond van de AVG wel altijd recht op concreet individueel bezwaar. Er kunnen bijvoorbeeld specifieke omstandigheden zijn waarbij de inbreuk op privacy voor jou extra belastend is. In dat geval is het verstandig om het privacyreglement van de school/het bestuur bij de functionaris gegevensbescherming op te vragen. In dat bezwaar wordt opnieuw getoetst of de inbreuk op privacy, in dit concrete geval, gerechtvaardigd is. In dit reglement staat als goed is eveneens de genoemde maatregelen opgenomen alsmede de afwegingen op grond waarvan bepaalde keuzes zijn gemaakt, waarbij het recht op privacy nadrukkelijk meegenomen moet worden.

Meer informatie over privacy op scholen 

Wie draait er op voor de kosten van afstandsonderwijs?

Het schoolbestuur is en blijft verantwoordelijk voor het onderwijsproces, ook als dat op afstand gebeurt. Het schoolbestuur is ook verantwoordelijk voor de kosten. Bijvoorbeeld voor personeel dat extra uren maakt, of voor devices voor afstandsonderwijs voor specifieke leerlingen. Besturen kunnen daar in eerste instantie hun eigen bekostiging en reserves voor inzetten.

MR en OR

Op welke wijze beslist de (g)mr mee over maatregelen?

Aanpassingen die scholen doen in corona-tijd moeten in samenspraak gebeuren tussen het bestuur, de schoolleiding, de leraren en de mr. De PO-raad en de VO-raad hebben samen met de bonden protocollen gemaakt voor de verschillende onderwijssectoren. Over de invulling van zo’n protocol op het niveau van de school of scholen en andere maatregelen die vanwege corona nodig zijn moet het schoolbestuur met de (g)mr afspraken maken. Omdat het gaat om maatregelen ‘op het gebied van het veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid’ heeft de (g)mr hierbij instemmingsrecht.

Maatregelen die specifiek gaan over de veiligheid van het personeel moeten met instemming van de p(g)mr worden gemaakt. De (p)mr kan ook advies vragen van een externe deskundige (bijvoorbeeld GGD, Arbodienst of bond). Ook als de school sancties hanteert voor het niet naleven van corona-maatregelen, moeten die sancties op z’n minst goedgekeurd worden door de (g)mr.

Ik maak mij zorgen over mijn eigen veiligheid, die van mijn collega’s en leerlingen. Wat kan de mr doen? 

  1. Deel je zorgen met je collega’s en de schoolleiding. Bespreek hoe je een veilige onderwijsplek kunt realiseren. Welke afspraken zijn er mogelijk? En welke maatregelen, bijvoorbeeld rond hygiëne, ventilatie, en het spreiden van groepen leerlingen over meerdere lokalen. Vraag desgewenst advies bij een consulent van de AOb.
  2. Kaart aan bij de mr. De mr heeft wettelijke rechten en de pmr vertegenwoordigt het personeel in het overleg met de werkgever over de arbeidsomstandigheden. De mr kan het gesprek tussen personeel en leidinggevenden bevorderen, en de voorwaarden scheppen voor draagvlak en goede maatregelen. Voor advies en ondersteuning kan de mr contact opnemen met de AOb.
  3. Melden bij Inspectie SZW (voorheen arbeidsinspectie). Laat een werkgever het na om, ook na overleg met de mr, maatregelen te treffen die de Arbocatalogus voorschrijft? Dan kan elke werknemer, de mr of een vakbond een melding doen bij de inspectie. Daarvoor is een apart meldformulier. Meldingen door de mr of door een vakbond worden altijd opgepakt. De Inspectie kan opdracht geven het werk stil te leggen wanneer maatregelen die de kans op besmetting kunnen voorkomen of beperken, in ernstige mate niet worden getroffen.

Welke punten zijn nog meer belangrijk om als (g)mr op te letten?

  • Werkdruk: hoe wordt een te hoge werkdruk en een risico op uitval voorkomen?
  • Thuisblijvende leerlingen: kinderen die tot een risicogroep behoren kunnen ontheffing krijgen van fysiek onderwijs. De school kan er voor kiezen om voor deze kinderen een vorm van afstandsonderwijs aan te beiden. De school is hiertoe op dit moment niet verplicht.
  • Vrijstelling werk op school: collega’s die in de risicogroep vallen of gezinsleden hebben die in deze groep vallen, kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Deze beslissing ligt bij de medewerker die in overleg gaat met de werkgever. De gmr kan toezien dat dit zorgvuldig gebeurt.
  • Testen: hoe pakt het tijdelijke voorrangsbeleid uit voor het onderwijspersoneel op jouw school?
  • Hoe worden de onderwijsachterstanden ingelopen en moet het beleid rondom toetsen en zittenblijven worden aangepast?

Waarop heeft de (g)mr een advies- of een instemmingsrecht, wat corona betreft?

Veel van de corona-maatregelen raken rechtstreeks de inrichting van het onderwijs. Het gaat dan om zaken die in het schoolplan staan, maar van af wordt geweken. De mr heeft volgens de wet nog steeds instemmingsrecht, corona zet deze positie niet opzij. Wel moeten mr’en sneller besluiten, omdat het om een noodsituatie gaat. Daarom mogen besturen alle medewerking en voortvarendheid verwachten en is het verstandig om als mr vaker met de schoolleiding in gesprek te blijven.

Er zijn meerdere instemmingsrechten aan de orde. De (g)mr heeft bij de volgende onderwerpen vrijwel altijd instemming:

  • Maatregelen die gaan over de gezondheidsrisico’s voor het onderwijspersoneel, de personeelsgeleding van de mr heeft hierop instemming.
  • Maatregelen die gaan over de gezondheid van de leerlingen: de hele (g)mr heeft hierop instemming.
  • Besluiten over regels die voor leerlingen gaan gelden: de leerlinggeleding van de mr moet hierop instemmingsrecht (leerlingstatuut)
  • Het vaststellen van sancties voor het niet naleven van corona-regels

Heeft de mr een rol bij het onderwijsprogramma en afstandsonderwijs?

Wettelijk gezien heeft de mr in de meeste gevallen instemmingsrecht bij noodmaatregelen, omdat deze maatregelen grote impact hebben op de manier waarop het onderwijs wordt georganiseerd. Die inrichting van het onderwijs heeft de school in het schoolplan beschreven, en een noodplan betekent doorgaans een afwijking daarvan. Het gaat hier om een noodsituatie, zodat er meestal snel moet worden besloten. Van de mr mag daarom alle medewerking en voortvarendheid worden verwacht.

Gaat het om gemeenschappelijke maatregelen voor alle scholen onder één schoolbestuur dan is niet de mr maar de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (gmr) aan zet.

Wat zijn de specifieke aandachtspunten voor de (g)mr en de ondernemingsraad (or)?

  1. Welke maatregelen zijn nodig vanwege de risico’s voor de gezondheid van het onderwijspersoneel?
  2. Afstandsonderwijs: organiseren wij dat als school zelf, of zijn er mogelijkheden tot samenwerking met andere scholen?
  3. Hebben alle leerlingen voldoende toegang tot een digitale leeromgeving? Is het nodig dat de school hiervoor voorzieningen organiseert?
  4. Duidelijke en tijdige informatie naar de ouders en leerlingen. Welke maatregelen worden er getroffen, waarom, en voor hoelang?

Gelden er andere regels voor de or in crisistijd?

De Wet medezeggenschap op scholen (Wms) en de Wet op de ondernemingsraden (Wor) kennen geen noodscenario waarmee de rechten van een medezeggenschapsorgaan aan de kant worden gezet. Wanneer de schoolbestuurder een besluit wil nemen dan moet dit worden voorgelegd aan het medezeggenschapsorgaan. Het normale advies-en instemmingstraject wordt daarmee dus doorlopen. Als het gaat om naleving van de regels op het gebied van de arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden van de werknemers, wordt er samengewerkt met een preventiemedewerker en de Arbodienst. Als er aanpassingen nodig zijn vanwege het corona-virus of wanneer er nieuwe maatregelen worden getroffen, is overleg met het medezeggenschapsorgaan noodzakelijk.

Naar aanleiding van het besluit de basisscholen op 8 februari weer te openen maakte de AOb een handreiking. Klik hier.

 

WERK & INKOMEN

Is mijn werkgever aansprakelijk als ik tijdens het gebruik van het openbaar vervoer naar het werk met het coronavirus besmet raak?

In principe valt het woon-werkverkeer niet onder de zorgplicht van de werkgever. Dit komt omdat de werkgever geen zeggenschap heeft over de inrichting en veiligheid van het openbaar vervoer.

Kan ik mijn werkgever aansprakelijk houden als ik tijdens het werk besmet raak met het coronavirus?

Ten eerste moet er sprake zijn van aantoonbare financiële schade. Daarnaast moet het duidelijk zijn dat je de besmetting op het werk hebt opgelopen en dat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden, bijvoorbeeld vanwege het niet naleven van voorschriften uit de protocollen. Zeker het aantonen dat de besmetting op heeft werk heeft plaatsgevonden, zal niet makkelijk zijn.
Indien je hiertoe toch aanknopingspunten ziet, bijvoorbeeld vanwege getuigenverklaringen of meerdere besmettingen, dan raden we je aan contact met de AOb op te nemen.

Moet ik uren inhalen als ik vanwege het coronavirus niet kan werken?

Schoolbesturen kunnen je niet verplichten uren in te halen. Het niet kunnen werken is in dit geval overmacht en komt op grond van de wet in principe voor rekening en het risico van de werkgever.

Hoe zit het met mijn inkomen in tijden van corona?

Jouw inkomenssituatie hangt af van het soort contract en het karakter van de arbeidsrelatie. Als je onder één van de onderwijscao’s valt en een vast dienstverband hebt, moet het schoolbestuur je doorbetalen. Bij nulurencontracten, min-maxcontracten, uitzendcontracten en als je zzp’er bent, ligt het ingewikkelder. We hebben per contract voor je op een rij gezet waar je recht op hebt. Bekijk dat bericht via deze link. 

Kan de reiskostenvergoeding worden stopgezet als ik thuiswerk voor een langere tijd?

In de cao’s voor het primair en voortgezet onderwijs zijn afspraken hierover opgenomen. In het po mogen werkgevers de vergoeding stopzetten vanaf de derde week. In het vo kan de vergoeding naar evenredigheid worden verlaagd als er meer dan één week niet is gereisd naar de werkplek. Wel adviseren de werkgeverskoepels en bonden de schoolbesturen om geen prioriteit te geven aan het intrekken van de reiskostenvergoeding. Werknemers maken nu thuis immers óók kosten. Daarnaast zijn er fiscale regels van de Belastingdienst: zo mogen werkgevers zes weken de vaste reiskostenvergoeding (die er is in het po en vo) doorbetalen.
In de cao’s van het mbo, hbo en wo staan geen harde regels over wanneer de reiskostenvergoeding stopgezet moet worden. De afspraken kunnen per instelling verschillen. Wel gelden dezelfde fiscale regels zoals hierboven gemeld staat.

Wat is de verantwoordelijkheid van mijn werkgever?

Je werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek. Dit bekent dat de risico’s op besmetting in kaart moeten worden gebracht en vervolgens moeten passende maatregelen genomen worden om de kans op besmetting te minimaliseren. Denk aan voldoende zeep, tissues en het extra schoonmaken van toetsenborden, deurklinken en telefoons. De kosten voor deze middelen zijn voor rekening van de werkgever. Vraagt je werkgever om zelf middelen te kopen, dan moet hij die kosten aan je vergoeden.

Ik heb een WW- of WIA-uitkering, wordt deze gewoon doorbetaald?

Jouw uitkering wordt gewoon doorbetaald. Zie dit bericht van de FNV voor de meeste gestelde vragen over corona en uitkeringen.

Kan door de coronacrisis een lopende re-integratie worden vertraagd?

De bedrijfsarts blijft analyses en adviezen uitbrengen en de werkgever heeft de verplichting deze zo goed mogelijk uit te voeren. Het kan zijn dat de werkgever vanwege het coronavirus een re-integratietraject voor individuele werknemers niet kan uitvoeren. De werkgever moet hier een notitie van maken in bijvoorbeeld het plan van aanpak. Voor vragen over re-integratie kun je het best contact opnemen met jouw werkgever en/of de bedrijfsarts.

ZIEKTE & GEZONDHEID

Wat doe ik als  regels uit het protocol niet gehandhaafd, of nageleefd worden?

De afstandsmaatregel is géén vrijblijvend advies, maar een noodzakelijke maatregel om de veiligheid van leerlingen, studenten en werknemers te waarborgen. Jouw werkgever is hiervoor op grond van de Arbowet voor verantwoordelijk. Een goede stap is om de kwestie bij collega’s aan te kaarten en te zoeken naar oplossingen. Ook kun je het aangeven bij de schoolleiding of het bestuur. Zij zijn verantwoordelijk voor de naleving van de gemaakte afspraken. Helpt het niet? Neem dan contact op met de medezeggenschapsraad. Mocht dat niet helpen dan is een melding bij de Onderwijsinspectie of contact opnemen met de AOb de volgende stap. Wij zullen kijken of onze rayonbestuurders of juristen kunnen helpen.

Mag mijn werkgever mij verplichten een coronatest te doen?

Nee, jouw werkgever kan dit niet verplichten. De werkgever mag namelijk in principe geen inbreuk maken op de lichamelijke integriteit. Dit grondwettelijk recht mag alleen in uitzonderlijke gevallen worden beperkt, waarbij er een wettelijke grondslag moet zijn (die er nog niet is) en aan de criteria van effectiviteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit voldaan is. Vanwege jouw veiligheid – en de veiligheid van jouw collega’s – kunnen er uiteraard situaties zijn waarin het verstandig is om aan een coronatest mee te werken. Deze keuze is uiteindelijk een persoonlijke afweging.

Ik voel me niet goed, moet ik komen werken?

Ben je ziek en kun je daarom niet werken? Dan meld je je volgens de normale regels ziek. Werken hoeft dan niet. De nadruk ligt op herstel en re-integratie. De gewone regels rondom loondoorbetaling in de cao gelden in dit geval. De oorzaak van ziekte (wel of geen corona) maakt  niet uit.

Wat als er een vermoeden is dat een werknemer het coronavirus heeft maar dit niet is vastgesteld?

Indien er een vermoeden is dat een werknemer besmet is met het coronavirus, mag de werkgever de werknemer verzoeken thuis te blijven of naar huis te gaan. Dat kan zijn omdat de werknemer aangeeft op bepaalde plaatsen te zijn geweest of dat hij/zij met bepaalde personen in contact is geweest. Ook kan het zijn dat de werknemer bepaalde ziekteverschijnselen heeft (koorts, verkouden, hoesten). Onder normale omstandigheden is het niet gebruikelijk om een werknemer thuis te laten zijn, maar onder de huidige omstandigheden is dat wel mogelijk ter bescherming van anderen. Wanneer de werknemer niet ziek is, maar enkel op verzoek van de werkgever thuis moet blijven, dient het volledige loon te worden doorbetaald.

 

VENTILATIE

Wat is het advies als de ventilatie niet voldoet?

Kaart het probleem of de vragen die je hebt, aan bij je directie en/of bestuur. En als nodig bij de mr. Scholen hadden tot 1 oktober 2020 om uit te zoeken of hun gebouwen aan de normen voor luchtverversing voldoen. Wanneer de school het ventilatie-probleem niet zelf kan oplossen dan dient de schoolleiding het als urgent probleem te melden bij een facilitaire dienst of bij het bestuur. De directie of het schoolbestuur is verplicht om te zorgen dat er voldoende geventileerd kan worden en om waar nodig extra luchtverversing te realiseren. De kosten mogen absoluut geen reden zijn om noodzakelijke maatregelen uit te stellen. Bij maatregelen op het gebied van het veiligheid, gezondheid- en welzijn heeft de (g)mr instemmingsrecht. 

Wat kan ik zelf doen om de ventilatie in mijn lokaal te verbeteren?

Lucht regelmatig tien tot vijftien minuten de ruimte door bijvoorbeeld ramen en deuren tegen elkaar open te zetten. Doe dit in ieder geval tijdens de pauzes en voor, tussen en na schooltijd. Je kunt ook de directie vragen om een CO2-meter. De CO2-concentratie is een goede meetlat om te weten of er voldoende luchtverversing plaatsvindt. Wat je verder in ieder geval níet moet doen is een ventilator of losse airco gebruiken. Het RIVM adviseert om systemen te vermijden waarbij recirculatie van lucht plaatsvindt.

Hoe zit het met de rol van aerosolen in de verspreiding van het coronavirus?

Het RIVM schrijft dat onder bepaalde omstandigheden besmetting kan plaatsvinden via virusdeeltjes die in de kleine druppeltjes (aerosolen) een grotere afstand kunnen afleggen. Dit is het geval in ruimtes waar weinig ventilatie is of veel mensen een langere tijd bij elkaar zijn, zoals klaslokalen. Het RIVM vraagt hier extra aandacht voor. Om te kijken of de ventilatie voldoende is, is de CO2-concentratie een goede meetlat. Lees meer in de flyer van de AOb hierover.

Waar vind ik informatie over ventilatie?

De AOb heeft speciaal voor het po en vo een flyer geschreven over ventilatie. Download de flyer voor het primair onderwijs. De brochure van het voortgezet onderwijs vind je hier. 

 

Ben je lid van de AOb en heb je een vraag? Je kunt dan contact opnemen met onze medewerkers van het Informatie en Advies Centrum. Mailen kan ook via: info@aob.nl

Meer nieuws