Beeld: Pixabay

Vragen en antwoorden over het coronavirus voor onderwijspersoneel

Kan ik weigeren om op school te werken als ik me zorgen maak om mijn gezondheid? En: hoe zit het nu met de anderhalve meter in het funderend onderwijs? Juridisch medewerkers van de AOb geven antwoord op de meestgestelde vragen. Deze lijst wordt continu bijgewerkt.

De veelgestelde vragen zijn opgedeeld in algemene onderwerpen en onderwerpen die specifiek zijn voor de sectoren. Je kunt op het onderwerp, of op jouw onderwijssector klikken om direct naar het antwoord te gaan dat je zoekt.

Ben je lid en staat jouw vraag er niet bij, of twijfel je, neem dan contact op met onze medewerkers van het Informatie en Advies Centrum (IAC).

Sectoren

Primair onderwijs

Voortgezet onderwijs

MBO

HBO en WO

Algemene onderwerpen

Ventilatie

Werk & inkomen

Ziekte & gezondheid

Afstandsonderwijs & privacy

MR en OR

 

PRIMAIR ONDERWIJS

Aan welke veiligheidseisen moeten scholen in het primair onderwijs voldoen?

Op basis van het kabinetsbesluit om in juni de scholen weer volledig te openen heeft de AOb meegewerkt aan een corona-protocol. Daarin staat een praktische uitwerking van alle regels om het werk zo veilig mogelijk uit te voeren. Op 24 juni is dit protocol aangepast. Basisschoolleerlingen hoeven onderling geen afstand te houden en ook niet meer tot het onderwijspersoneel. Tussen volwassenen moet wel afstand worden gehouden. En er moet ruimte zijn voor maatwerk. De inzichten van het RIVM zijn de uitgangspunten voor het protocol. Download het meest recente protocol via deze link. 

Mijn werkgever wil dat ik andere werkzaamheden verricht, bijvoorbeeld schoonmaken, administratie bijwerken of toezien op de naleving van de corona-voorschriften. Mag dat?

De werkgever mag ‘redelijke’ werkopdrachten geven, maar wat in een concrete situatie als redelijk te bestempelen valt, is bij voorbaat lastig te zeggen. In een conflict hierover beoordeelt de rechter pas achteraf. Wel mag je verwachten dat je zoveel mogelijk ingezet wordt in lijn met je normale werkzaamheden. Aan de andere kant kan bijvoorbeeld meer flexibiliteit van je verwacht worden als je het normale werk niet kan verrichten doordat je samenwoont met iemand die volgens het protocol kwetsbaar is. We raden je aan om hierover het gesprek aan te gaan met jouw werkgever. Benoem jouw bezwaren, maar denk tegelijkertijd mee vanuit het perspectief van de werkgever. Indien je er niet uitkomt, neem dan contact op met ons.

Ik heb sinds de herstart van de scholen geen pauze meer. Mag dat?

Als je langer dan 5,5 uur werkt, heb je recht op minimaal dertig minuten pauze. Is er een wijziging in het werktijdenreglement geweest, bijvoorbeeld na invoering van een gelijke dagen- of continurooster, dan geldt dit ook. Nu de scholen weer volledig open zijn, geldt het normale schoolrooster weer en zijn de rusttijden weer zoals ze waren voor de sluiting. Heb je geen pauze, dan is het verstandig om dit met je leidinggevende te bespreken en eventueel daarna nog met de personeelsgeleding van de medezeggenschapsraad (pmr). Als dit niet helpt, kun je een rayonbestuurder benaderen uit jouw regio.

Moet ik direct na lestijd naar huis?

Dat is niet verplicht, maar het wordt wel geadviseerd om na de lesdag thuis verder te werken.  Daarbij wordt rekening gehouden met de afspraken in het werktijdenreglement.

Wat horen de hygiënemaatregelen op school te zijn?

Aan de hand van de RIVM-richtlijnen zijn er protocollen gemaakt per onderwijssector. Deze bieden ondersteuning bij een verdere uitwerking op schoolniveau. Elke school is natuurlijk anders. Bij een monumentaal pand hebben de RIVM-richtlijnen weer een andere uitwerking dan in een hypermodern pand. De meest actuele protocollen voor het reguliere primair onderwijs en het speciaal onderwijs vind je via deze link.

Vormen vrijwilligers, zoals overblijfouders, een risico voor het onderwijspersoneel?

Voor vrijwilligers gelden dezelfde thuisblijfregels als voor het personeel van de school. Alleen medewerkers die niet ziek zijn, komen werken. Dus ook alleen vrijwilligers die niet ziek zijn, komen de school in. In die zin vormen zij geen extra risico.

Hoe om te gaan met nieuwe ouders die graag de school willen zien?

Het protocol zegt het volgende: ‘Met het strikt toepassen van triage is aanwezigheid in de school
van ouder(s)/verzorger(s), vrijwilligers, stagiaires en (externe) professionals toegestaan. Volwassenen houden te allen tijde anderhalve meter afstand tot elkaar en passen strikt de hygiënevoorschriften toe.’

Hoe gaan we om met schoolreisjes, vieringen en excursies?

Scholen wordt geadviseerd zeer terughoudend te zijn met schoolreisjes, schoolkampen, vieringen, musicals en excursies. De algemene richtlijnen vanuit de overheid gelden voor deze bijeenkomsten buiten het reguliere lesaanbod. De uiteindelijke afweging hierover zal op school- of bestuursniveau gemaakt moeten worden, in overleg met de medezeggenschapsraad en eventueel de Veiligheidsregio. Als er een groepsactiviteit wordt georganiseerd, dan vindt deze bij voorkeur in de eigen vaste klas of groep plaats.

Wat gebeurt er bij een onverhoopte uitbraak op school?

Het is gebruikelijk dat schoolleiders uitbraken van infectieziekten melden bij de GGD afdeling infectieziektebestrijding. Dit geldt ook voor het corona-virus. Daarbij is een ongewoon aantal geïnfecteerde personen voor het primair onderwijs vastgesteld op drie of meer (per groep). Bij alle patiënten met een bevestigde corona-virusinfectie doet de GGD bron- en contactonderzoek. Huisgenoten van een COVID-19-patiënt moeten tot veertien dagen na het laatste contact met de patiënt in thuisquarantaine blijven. Welke maatregelen op de school zelf genomen moeten worden, bepaalt de GGD.

Wat als ik zelf contact heb gehad met iemand die besmet is met corona?

Geef dit aan bij jouw werkgever en volg de instructies op van jouw werkgever, de GGD en/of de bedrijfsarts. Voor de tijd dat je vanwege deze situatie geen arbeid verricht, krijg je het volledige loon doorbetaald.

Hoe zit het precies met het gymnastiekonderwijs binnen?

Hiervoor zijn aparte protocollen vastgesteld. Download ze hieronder.

Ik ben 60-plus, kan ik verplicht worden fysiek les te geven?

Het RIVM merkt mensen van boven de 70 jaar of mensen met een bepaalde aandoening aan als kwetsbare personen of mensen met een zwakke gezondheid.

Ook als je hier niet onder valt, kunnen er goede redenen zijn om je als werknemer zorgen te maken en daarom te vragen of je thuis mag werken. Dit hangt heel erg af van persoonlijke omstandigheden. Ons advies is om je zorgen te bespreken met jouw werkgever om samen te komen tot werkbare maatwerkoplossingen. Werkt je werkgever niet mee en ben je lid van ons? Dan kun je altijd contact opnemen met ons.

Waar vind ik handige downloads met de voorzorgsmaatregelen?

Het ministerie heeft samen met de PO-raad vier verschillende posters gemaakt met een overzicht van de voorzorgsmaatregelen. Bekijk het overzicht van de posters via deze link. 

VOORTGEZET ONDERWIJS

Aan welke veiligheidseisen moet het voortgezet onderwijs voldoen met betrekking tot corona?

Begin september publiceerde VOION een aanvulling op de Arbo-catalogus, speciaal gericht op corona. Werkgevers moeten inventariseren welke besmettingsrisico’s er op de scholen zijn en aangeven hoe zij deze gaan aanpakken. Hiervoor is een corona-checklist aan de Arbo-catalogus toegevoegd. Verder hebben de vakbonden en de werkgeverskoepel VO-raad in de zomer, aan de hand van de RIVM-richtlijnen, het corona-protocol geupdatet. De rood gemarkeerde voorschriften in het protocol moeten scholen toepassen om te voldoen aan de van overheidswege vastgestelde veiligheids- en hygiënemaatregelen. De niet-gemarkeerde aanbevelingen zijn praktische adviezen, scholen mogen daar zelf invulling aan geven.

Wie betaalt het mondkapje?

Het dragen van die mondkapjes is een dringend advies aan de scholen in het voortgezet onderwijs, maar geen verplichting. De school zelf kan er wel een verplichting van maken, in overleg met de mr, door het op te nemen in de arbovoorschriften en in het leerlingstatuut. Daarover heeft het personeelsdeel/leerlingdeel van de betreffende mr instemmingsrecht. Voor het personeel kun je het vergelijken met dat men in de bouw verplicht is een bouwhelm op te zetten. Als het dragen van een mondkapje door de werkgever is voorgeschreven als eigen arbomaatregel, dan komen de kosten van dit ‘bechermingsmiddel’ voor rekening van de werkgever, net als bij de bouwhelm in de bouw.

Over de praktijkvakken staat in het corona-protocol dat het betrokken onderwijspersoneel en de schoolleiding met elkaar in overleg treden wanneer afstand houden tussen leerling en docent niet altijd mogelijk is. Wat houdt dit in?

Als de schoolleiding en de betrokken docent allebei instemmen, mag er van de anderhalve meter afstandsregel worden afgeweken.Bij praktijkvakken, zoals techniek, gym of handvaardigheid is afstand houden niet altijd mogelijk. Maak hierover afspraken en kijk of er aanpassingen in het geven van instructie mogelijk zijn. AOb-bestuurder Henrik de Moel zei hierover dat onderwijspersoneel in ieder geval nooit gedwongen mag worden om van de regel af te wijken als het dat niet wil. Geef je gym? Op de site van de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) staan protocollen voor het bewegingsonderwijs op middelbare scholen en vso-scholen. 

Welke afspraken zijn gemaakt voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso)?

In het meest recente protocol staat dat leerlingen onderling geen afstand meer hoeven te houden. Wel moeten zij nog afstand houden tot het onderwijspersoneel. Ook docenten en ondersteuners onderling moeten afstand houden. De vakbonden en werkgevers stellen de protocollen op. Deze moet scholen helpen met het regelen van praktische zaken. Ook staat het leerlingenvervoer erin beschreven. Het protocol voor het vso is in oktober aangepast in verband met het dringende advies voor het voortgezet onderwijs om een mondkapje te gebruiken. Het vso volgt hierin de richtlijn voor het vo. Download via deze pagina het nieuwste vso-protocol. 

Ik word opeens voor meer lessen dan normaal ingepland. Mag dat?

Dat hangt af van de ruimte in jouw normjaartaak. De maximale lessentaak, veelal 720 uur, mag in principe niet overschreden worden tenzij jij hiermee instemt. Heb je twijfels of je teveel wordt ingezet? Neem dan contact op met de AOb en stuur je lidnummer, de jaartaak en eventuele wijzigingen mee.

Hoe kan ik zelf bijdragen aan het zo goed mogelijk uitvoeren van de voorzorgsmaatregelen?

Je kunt meedenken over het draaiboek van de school waarin concrete uitwerkingen en maatregelen vanuit het protocol staan. Ook zijn er posters beschikbaar met de belangrijkste maatregelen die je kunt downloaden en uitprinten. Het bewustzijn wordt daarmee vergroot. Elkaar vriendelijk aanspreken op schending van de gemaakte afspraken is misschien spannend, maar zorgt vaak voor het gewenste effect.

MBO

Welke afspraken kent het mbo voor een zo veilig mogelijke werkomgeving?

Mbo’s mogen in het nieuwe studiejaar alle onderwijsactiviteiten op locatie hervatten. Dat liet de premier weten op de persconferentie van 24 juni. Ook mogen mbo-instellingen sinds 15 juni weer toetsen afnemen, kwetsbare studenten begeleiden en praktijkonderwijs aanbieden, zo liet premier Rutte in mei weten. Wel moeten de instellingen zich aan de anderhalve meter afstandsregel houden. In de praktijk zal er dus ook nog steeds online lesgegeven moeten worden. Op de website van de Rijksoverheid en de MBO-raad zijn protocollen te vinden die instellingen helpen.

Servicedocument middelbaar beroepsonderwijs, defintieve richtlijnen mbo en handreiking diplomabesluit via MBO-raad
Vervoer naar mbo-instellingen openbaar vervoer
Veelgestelde vragen mbo op website Rijksoverheid

Mag mijn mbo-instelling mijn vakantie intrekken?

Je hebt recht op dertig vakantiedagen per jaar. Kijk in jouw vakantieregeling – vraag de regeling eventueel op bij de ondernemingsraad (or) – wanneer deze dagen in het jaar zijn vastgesteld. Vervolgens kan jouw werkgever in zeer buitengewone gevallen met jouw toestemming het vakantieverlof intrekken. Moet je dan bijvoorbeeld een geboekte vakantie annuleren, dan moet jouw werkgever de kosten hiervan vergoeden.

Kan ik verplicht worden om in de avonden te werken?

Avondwerk is mogelijk, maar de Arbeidstijdenwet moet in acht worden genomen, net als de 40-urige werkweek (voor parttimers naar rato). In de cao-mbo staat dat de werkgever na overleg met de individuele werknemer maximaal twee avonden per week werk kan opdragen. Wel moet jouw werkgever rekening houden met de werktijden die al zijn gemaakt. Als je zelf instemt kun je samen met je werkgever bepalen om meer dan twee avonden per week te werken.
Ben je ouder dan 55 jaar of al veertig jaar werkzaam, dan is er geen verplichting tot avondwerk. Tenzij het organisatorische belang van jouw instelling zwaarder weegt. In tijden van deze corona-uitbraak zal dit van geval tot geval beoordeeld worden.

HBO en WO

Welke afspraken kennen het hbo en wo voor een zo veilig mogelijke werkomgeving?

Vanaf 1 augustus 2020 mogen hogescholen en universiteiten onderwijsactiviteiten op locatie hervatten. Dat kondigde premier Rutte aan in de persconferentie van 24 juni. Sinds 15 juni mogen de instellingen weer toetsen afnemen, kwetsbare studenten begeleiden en praktijkonderwijs aanbieden, zo liet premier Rutte in mei weten. Wel zullen de lessen en colleges gespreid gegeven moeten worden, want de anderhalve meter afstandsregel blijft gelden. Op de website van de Rijksoverheid zijn voor het hoger onderwijs (hbo en universiteiten) protocollen te vinden die instellingen helpen.

Servicedocumenten hoger onderwijs via Rijksoverheid (inclusief vervoer naar instelling)
Veelgestelde vragen op website Rijksoverheid hbo en wo

Mijn werkgever wil dat ik op zaterdag werk. Mag dat?

Jouw werkgever heeft met de medezeggenschapsraad (mr) of de ondernemingsraad (or) een werktijdenregeling afgesproken. Hierin staan de tijden waarop de instelling geopend is, wanneer werknemers voor werkzaamheden worden ingezet, pauzes en andere rusttijden. Kijk dus in deze regeling om te zien welke tijden bij jouw instelling van toepassing zijn.

In verband met het aangepaste rooster vanwege corona, verzoekt mijn werkgever me om in de avond en/of het weekend te werken, terwijl ik dan andere verplichtingen heb. Mag dit?

Jouw werkgever mag niet zonder meer de werktijden wijzigen naar weekenden of avonden waarop je andere verplichtingen hebt. Jouw belangen moeten daarin worden meegewogen. Daarnaast moet er overleg zijn en moet een wijziging tijdig aangekondigd worden, zodat jij als werknemer tijd hebt op een oplossing te zoeken als je andere privé-verplichtingen hebt. Zie ook dit artikel waarin AOb-sectorbestuurder Roelf van der Ploeg toelichting geeft. De strekking van dit artikel geldt ook voor het wetenschappelijk onderwijs.

VENTILATIE

Wat is het advies als de ventilatie niet voldoet?

Kaart het probleem of de vragen die je hebt, aan bij je directie en/of bestuur. En als nodig bij de mr. Scholen hadden tot 1 oktober 2020 om uit te zoeken of hun gebouwen aan de normen voor luchtverversing voldoen. Voor bijna bijna de helft van de schoolgebouwen in het primair en voortgezet onderwijs ontbreken de relevante gegevens om een conclusie over de ventilatie te kunnen trekken, concludeert het Landelijk coördinatieteam ventilatie op scholen begin oktober. 38 procent voldeed aan de ventilatienormen en 11 procent niet. Is het duidelijk dat een school níet aan de ventilatienormen voldoet, dan moet zij advies inwinnen bij de GGD en een plan van aanpak maken. Bij maatregelen op het gebied van het veiligheid, gezondheid- en welzijn heeft de (g)mr instemmingsrecht. 

Wat kan ik zelf doen om de ventilatie in mijn lokaal te verbeteren?

Lucht regelmatig tien tot vijftien minuten de ruimte door bijvoorbeeld ramen en deuren tegen elkaar open te zetten. Doe dit in ieder geval tijdens de pauzes en voor, tussen en na schooltijd. Je kunt ook de directie vragen om een CO2-meter. De CO2-concentratie is een goede meetlat om te weten of er voldoende luchtverversing plaatsvindt. Wat je verder in ieder geval níet moet doen is een ventilator of losse airco gebruiken. Het RIVM adviseert om systemen te vermijden waarbij recirculatie van lucht plaatsvindt.

WERK & INKOMEN

Is mijn werkgever aansprakelijk als ik tijdens het gebruik van het openbaar vervoer naar het werk met het coronavirus besmet raak?

In principe valt het woon-werkverkeer niet onder de zorgplicht van de werkgever. Dit komt omdat de werkgever geen zeggenschap heeft over de inrichting en veiligheid van het openbaar vervoer.

Kan ik mijn werkgever aansprakelijk houden als ik tijdens het werk besmet raak met het coronavirus?

Ten eerste moet er sprake zijn van aantoonbare financiële schade. Daarnaast moet het duidelijk zijn dat je de besmetting op het werk hebt opgelopen en dat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden, bijvoorbeeld vanwege het niet naleven van voorschriften uit de protocollen. Zeker het aantonen dat de besmetting op heeft werk heeft plaatsgevonden, zal niet makkelijk zijn.
Indien je hiertoe toch aanknopingspunten ziet, bijvoorbeeld vanwege getuigenverklaringen of meerdere besmettingen, dan raden we je aan contact met de AOb op te nemen.

Moet ik uren inhalen als ik vanwege het coronavirus niet kan werken?

Schoolbesturen kunnen je niet verplichten uren in te halen. Het niet kunnen werken is in dit geval overmacht en komt op grond van de wet in principe voor rekening en het risico van de werkgever.

Hoe zit het met mijn inkomen in tijden van corona?

Jouw inkomenssituatie hangt af van het soort contract en het karakter van de arbeidsrelatie. Als je onder één van de onderwijscao’s valt en een vast dienstverband hebt, moet het schoolbestuur je doorbetalen. Bij nulurencontracten, min-maxcontracten, uitzendcontracten en als je zzp’er bent, ligt het ingewikkelder. We hebben per contract voor je op een rij gezet waar je recht op hebt. Bekijk dat bericht via deze link. 

Kan de reiskostenvergoeding worden stopgezet als ik thuiswerk voor een langere tijd?

In de cao’s voor het primair en voortgezet onderwijs zijn afspraken hierover opgenomen. In het po mogen werkgevers de vergoeding stopzetten vanaf de derde week. In het vo kan de vergoeding naar evenredigheid worden verlaagd als er meer dan één week niet is gereisd naar de werkplek. Wel adviseren de werkgeverskoepels en bonden de schoolbesturen om geen prioriteit te geven aan het intrekken van de reiskostenvergoeding. Werknemers maken nu thuis immers óók kosten. Daarnaast zijn er fiscale regels van de Belastingdienst: zo mogen werkgevers zes weken de vaste reiskostenvergoeding (die er is in het po en vo) doorbetalen.
In de cao’s van het mbo, hbo en wo staan geen harde regels over wanneer de reiskostenvergoeding stopgezet moet worden. De afspraken kunnen per instelling verschillen. Wel gelden dezelfde fiscale regels zoals hierboven gemeld staat.

Wat is de verantwoordelijkheid van mijn werkgever?

Je werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek. Dit bekent dat de risico’s op besmetting in kaart moeten worden gebracht en vervolgens moeten passende maatregelen genomen worden om de kans op besmetting te minimaliseren. Denk aan voldoende zeep, tissues en het extra schoonmaken van toetsenborden, deurklinken en telefoons. De kosten voor deze middelen zijn voor rekening van de werkgever. Vraagt je werkgever om zelf middelen te kopen, dan moet hij die kosten aan je vergoeden.

Ik heb een WW- of WIA-uitkering, wordt deze gewoon doorbetaald?

Jouw uitkering wordt gewoon doorbetaald. Zie dit bericht van de FNV voor de meeste gestelde vragen over corona en uitkeringen.

Kan door de coronacrisis een lopende re-integratie worden vertraagd?

De bedrijfsarts blijft analyses en adviezen uitbrengen en de werkgever heeft de verplichting deze zo goed mogelijk uit te voeren. Het kan zijn dat de werkgever vanwege het coronavirus een re-integratietraject voor individuele werknemers niet kan uitvoeren. De werkgever moet hier een notitie van maken in bijvoorbeeld het plan van aanpak. Voor vragen over re-integratie kun je het best contact opnemen met jouw werkgever en/of de bedrijfsarts.

ZIEKTE & GEZONDHEID

Wat doe ik als de anderhalve meter maatregel of andere regels uit het protocol niet gehandhaafd of nageleefd worden?

De afstandsmaatregel is géén vrijblijvend advies, maar een noodzakelijke maatregel om de veiligheid van leerlingen, studenten en werknemers te waarborgen. Jouw werkgever is hiervoor op grond van de Arbowet voor verantwoordelijk. Een goede stap is om de kwestie bij collega’s aan te kaarten en te zoeken naar oplossingen. Ook kun je het aangeven bij de schoolleiding of het bestuur. Zij zijn verantwoordelijk voor de naleving van de gemaakte afspraken. Helpt het niet? Neem dan contact op met de medezeggenschapsraad. Mocht dat niet helpen dan is een melding bij de Onderwijsinspectie of contact opnemen met de AOb de volgende stap. Wij zullen kijken of onze rayonbestuurders of juristen kunnen helpen.

Mag mijn werkgever mij verplichten een coronatest te doen?

Nee, jouw werkgever kan dit niet verplichten. De werkgever mag namelijk in principe geen inbreuk maken op de lichamelijke integriteit. Dit grondwettelijk recht mag alleen in uitzonderlijke gevallen worden beperkt, waarbij er een wettelijke grondslag moet zijn (die er nog niet is) en aan de criteria van effectiviteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit voldaan is.

Vanwege jouw veiligheid – en de veiligheid van jouw collega’s – kunnen er uiteraard situaties zijn waarin het verstandig is om aan een coronatest mee te werken. Deze keuze is uiteindelijk een persoonlijke afweging.

Kan ik verplicht worden om op school les te geven wanneer ik mij zorgen maak over mijn eigen gezondheid?

Gezonde leraren, ondersteuners en ander onderwijspersoneel geldt dat zij in principe beschikbaar zijn voor het verzorgen van het onderwijs op school. Bespreek eventuele zorgen met je werkgever en zoek samen naar oplossingen. In dat gesprek met jouw werkgever wordt beoordeeld of en hoe tot afspraken gekomen kan worden over de precieze invulling van de werkzaamheden.

Kan ik verplicht worden om op school les te geven wanneer ik tot de risicodoelgroep behoor?

Aan de hand van de RIVM-richtlijnen kan bepaald worden of je medisch kwetsbaar bent. Deze richtlijnen vind je hier. Onderwijspersoneel dat werkt in het mbo, hbo of wetenschappelijk onderwijs en dat tot de risicogroepen behoort, wordt geadviseerd niet deel te nemen aan het onderwijsproces op locatie. Voor primair- en voortgezet onderwijs geldt dat een werknemer die tot een Covid-19-risicogroep behoort, na overleg met de werkgever, zelf kan kiezen om wel of niet niet op school te werken. Over de invulling van werkzaamheden op afstand voert de werknemer overleg met de werkgever. Mocht je hierover in discussie raken dan is het verstandig de bedrijfsarts te bezoeken en zo nodig contact met de AOb op te nemen.

Kan ik verplicht worden om op school les te geven wanneer ik met iemand leef die volgens de RIVM-richtlijnen kwetsbaar is? Moet ik daarvoor zorg- of vakantieverlof opnemen?

Onderwijspersoneel uit het mbo, hbo of wetenschappelijk onderwijs met gezinsleden/huisgenoten die behoren tot medische risicogroepen krijgen het advies om niet deel te nemen aan het onderwijsproces op locatie. Voor primair- en voortgezet onderwijs geldt dat een werknemer met gezinsleden/huisgenoten in een Covid-19-risicogroep – na overleg met de werkgever – zelf kan kiezen om wel of niet niet op school te werken. Over de invulling van het werken op afstand voert de werknemer overleg met de werkgever. Je hoeft geen zorgverlof of vakantiedagen op te nemen, je maakt namelijk afspraken om werkzaamheden op een andere manier, namelijk op afstand, uit te voeren.

Ik voel me niet goed, moet ik komen werken?

Ben je ziek en kun je daarom niet werken? Dan meld je je volgens de normale regels ziek. Werken hoeft dan niet. De nadruk ligt op herstel en re-integratie. De gewone regels rondom loondoorbetaling in de cao gelden in dit geval. De oorzaak van ziekte (wel of geen corona) maakt  niet uit.

Wat als er een vermoeden is dat een werknemer het coronavirus heeft maar dit niet is vastgesteld?

Indien er een vermoeden is dat een werknemer besmet is met het coronavirus, mag de werkgever de werknemer verzoeken thuis te blijven of naar huis te gaan. Dat kan zijn omdat de werknemer aangeeft op bepaalde plaatsen te zijn geweest of dat hij/zij met bepaalde personen in contact is geweest. Ook kan het zijn dat de werknemer bepaalde ziekteverschijnselen heeft (koorts, verkouden, hoesten). Onder normale omstandigheden is het niet gebruikelijk om een werknemer thuis te laten zijn, maar onder de huidige omstandigheden is dat wel mogelijk ter bescherming van anderen. Wanneer de werknemer niet ziek is, maar enkel op verzoek van de werkgever thuis moet blijven, dient het volledige loon te worden doorbetaald.

AFSTANDSONDERWIJS & PRIVACY

Moet ik mijn werkgever vertellen dat ik met corona besmet ben?

Nee, je hoeft jouw werkgever niet te informeren over de aard en oorzaak van jouw ziekte.
Je kunt bij jouw werkgever aangeven dat je het karakter van jouw ziekteverzuim verder met de bedrijfsarts bespreekt. Je mag het uiteraard wel vrijwillig aan jouw werkgever vertellen en dit is bij een normale verstandhouding ook niet ongebruikelijk. Jouw werkgever mag deze informatie in principe niet vastleggen of met anderen delen.

Hoe is mijn privacy gewaarborgd bij verschillende vormen – hybride-onderwijs, afstandsonderwijs, livestreams – van onlinelesgeven?

Wanneer dit noodzakelijk is, mag van leraren en andere werknemers in principe worden verwacht dat ze meewerken aan (vormen van) onlinelesgeven. De school kan namelijk, in de zin van de AVG, een noodzakelijk belang hebben dat zwaarder weegt dat het (individuele) belang op privacy.
In dat geval is het dus niet noodzakelijk dat de werknemer hiermee instemt. Dit noodzakelijke belang zou voor de school vaak gelegen zijn in het, zo goed als mogelijk, doorgang laten verlenen van het onderwijs.

De privacybeperkende maatregelen moeten wel strikt noodzakelijk, proportioneel en effectief zijn.
Bovendien moet jouw werkgever technische en organisatorische maatregelen nemen om de kans op een eventueel verspreiding van opnames en andere gegevens zo klein mogelijk te maken. Het valt bijvoorbeeld aan te raden dat jouw werkgever met leerlingen en ouders afspreekt dat het niet toegestaan is om opnames te maken van het onderwijs en dat het evenmin toegestaan is deze opnames (via bijvoorbeeld social media) te verspreiden.

Er is op grond van de AVG wel altijd recht op concreet individueel bezwaar. Er kunnen bijvoorbeeld specifieke omstandigheden zijn waarbij de inbreuk op privacy
voor jou extra belastend is. In dat geval is het verstandig om het privacyreglement van de school/het bestuur bij de functionaris gegevensbescherming op te vragen.
In dat bezwaar wordt opnieuw getoetst of de inbreuk op privacy, in dit concrete geval, gerechtvaardigd is. In dit reglement staat als goed is eveneens de genoemde maatregelen opgenomen alsmede de afwegingen op grond waarvan bepaalde keuzes zijn gemaakt,
waarbij het recht op privacy nadrukkelijk meegenomen moet worden.

Meer informatie over privacy op scholen. 

Wie draait er op voor de kosten van afstandsonderwijs?

Het schoolbestuur is en blijft verantwoordelijk voor het onderwijsproces, ook als dat op afstand gebeurt. Het schoolbestuur is ook verantwoordelijk voor de kosten. Bijvoorbeeld voor personeel dat extra uren maakt, of voor devices voor afstandsonderwijs voor specifieke leerlingen. Besturen kunnen daar in eerste instantie hun eigen bekostiging en reserves voor inzetten.

MR en OR

Op welke wijze beslist de (g)mr mee over de maatregelen?

De aanpassingen die scholen doen in corona-tijd moet in samenspraak gebeuren tussen het bestuur, de schoolleiding, de leraren en de mr. De PO-raad en de VO-raad hebben samen met de bonden protocollen gemaakt voor het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het speciaal onderwijs. Over de invulling van het protocol en andere maatregelen die vanwege corona nodig zijn moet het schoolbestuur dus met de (g)mr afspraken maken. Omdat het gaat om maatregelen ‘op het gebied van het veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid’ heeft de (g)mr hierbij instemmingsrecht. Maatregelen die specifiek gaan over de veiligheid van het personeel moeten met instemming van de p(g)mr worden gemaakt.

Welke punten zijn nog meer belangrijk om als (g)mr op te letten?

  • Werkdruk: hoe wordt een te hoge werkdruk en een risico op uitval voorkomen?
  • Thuisblijvende leerlingen: kinderen die tot een risicogroep behoren kunnen ontheffing krijgen van fysiek onderwijs. De school kan er voor kiezen om voor deze kinderen een vorm van afstandsonderwijs aan te beiden. De school is hiertoe op dit moment niet verplicht.
  • Vrijstelling werk op school: collega’s die in de risicogroep vallen of gezinsleden hebben die in deze groep vallen, kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Deze beslissing ligt bij de medewerker die in overleg gaat met de werkgever. De gmr kan toezien dat dit zorgvuldig gebeurt.
  • Testen: hoe pakt het tijdelijke voorrangsbeleid uit voor het onderwijspersoneel op jouw school?
  • Andere punten waar de gmr over kan meepraten: hoe worden de onderwijsachterstanden ingelopen en moet het beleid rondom toetsen en zittenblijven worden aangepast?

Waarop heeft de (g)mr een advies- of een instemmingsrecht, wat corona betreft?

Er zijn meerdere instemmingsrechten aan de orde. De (g)mr heeft bij de volgende onderwerpen vrijwel altijd instemming:

  • Maatregelen die gaan over de gezondheidsrisico’s voor het onderwijspersoneel, de personeelsgeleding van de mr heeft hierop instemming.
  • Maatregelen die gaan over de gezondheid van de leerlingen: de hele (g)mr heeft hierop instemming.
  • Besluiten over regels die voor leerlingen gaan gelden: de leerlinggeleding van de mr moet hierop instemmingsrecht (leerlingstatuut)

Heeft de mr een rol bij het onderwijsprogramma en afstandsonderwijs?

Wettelijk gezien heeft de mr in de meeste gevallen instemmingsrecht bij noodmaatregelen, omdat deze maatregelen grote impact hebben op de manier waarop het onderwijs wordt georganiseerd. Die inrichting van het onderwijs heeft de school in het schoolplan beschreven, en een noodplan betekent doorgaans een afwijking daarvan. Het gaat hier om een noodsituatie, zodat er meestal snel moet worden besloten. Van de mr mag daarom alle medewerking en voortvarendheid worden verwacht.

Gaat het om gemeenschappelijke maatregelen voor alle scholen onder één schoolbestuur dan is niet de mr maar de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (gmr) aan zet.

Wat zijn de specifieke aandachtspunten voor de (g)mr en de ondernemingsraad (or)?

  1. Welke maatregelen zijn nodig vanwege de risico’s voor de gezondheid van het onderwijspersoneel?
  2. Afstandsonderwijs: organiseren wij dat als school zelf, of zijn er mogelijkheden tot samenwerking met andere scholen?
  3. Hebben alle leerlingen voldoende toegang tot een digitale leeromgeving? Is het nodig dat de school hiervoor voorzieningen organiseert?
  4. Duidelijke en tijdige informatie naar de ouders en leerlingen. Welke maatregelen worden er getroffen, waarom, en voor hoelang?

Gelden er andere regels voor de or in crisistijd?

De Wet medezeggenschap op scholen (Wms) en de Wet op de ondernemingsraden (Wor) kennen geen noodscenario waarmee de rechten van een medezeggenschapsorgaan aan de kant worden gezet. Wanneer de schoolbestuurder een besluit wil nemen dan moet dit worden voorgelegd aan het medezeggenschapsorgaan. Het normale advies-en instemmingstraject wordt daarmee dus doorlopen. Als het gaat om naleving van de regels op het gebied van de arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden van de werknemers, wordt er samengewerkt met een preventiemedewerker en de Arbodienst. Als er aanpassingen nodig zijn vanwege het corona-virus of wanneer er nieuwe maatregelen worden getroffen, is overleg met het medezeggenschapsorgaan noodzakelijk.

Ben je lid van de AOb en heb je een vraag? Je kunt dan contact opnemen met onze medewerkers van het Informatie en Advies Centrum. Mailen kan ook via: info@aob.nl

Meer nieuws