Vragen en antwoorden over het coronavirus voor onderwijspersoneel

Al meer dan een jaar zijn er maatregelen in het onderwijs vanwege corona. Scholen waren gesloten, gingen (deels) weer open en onderwijspersoneel krijgt te maken met soms lastige dilemma's en vragen. De vragen die de AOb vaker ontvangt van onderwijspersoneel vind je hieronder.

De veelgestelde vragen zijn opgedeeld in algemene onderwerpen en onderwerpen die specifiek zijn voor de sectoren. Je kunt op het onderwerp, of op jouw onderwijssector klikken om direct naar het antwoord te gaan dat je zoekt. Ben je AOb-lid en staat jouw vraag er niet bij, of twijfel je, neem dan contact op met onze medewerkers via 030 298 95 99.

Sectoren

Primair onderwijs

Voortgezet onderwijs

Speciaal onderwijs

MBO

HBO en WO

Algemene onderwerpen

Sneltesten

Vaccineren

Afstandsonderwijs & privacy

MR en OR

Ventilatie

Werk & inkomen

Ziekte & gezondheid

 

PRIMAIR ONDERWIJS

Het primair onderwijs is sinds 8 februari 2021 weer helemaal open. Leerlingen hoeven onderling en tot het onderwijspersoneel geen afstand te houden, volwassenen moeten onderling wel afstand houden. Het protocol en het servicedocument voor het primair onderwijs vind je via deze link. 

Ben ik verplicht om op school te werken?

De AOb vindt van niet. AOb-bestuurder Jelmer Evers zegt daarover: ‘Ons standpunt is en blijft dat personeelsleden niet gedwongen moeten kunnen worden om fysiek op school te werken als zij zich zorgen maken over hun gezondheid. In het protocol hebben we vastgelegd dat personeelsleden die ‘met goede redenen niet fysiek op school kunnen of willen werken’ kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Denk bijvoorbeeld aan mensen met gezinsleden die in een risicogroep vallen. In het gesprek tussen werkgever en werknemer wordt gekeken naar een andere invulling van de werkzaamheden. Ook personeelsleden die zich ernstig zorgen maken, gaan hierover in gesprek met de werkgever. In dat gesprek worden afspraken gemaakt over een andere invulling van de werkzaamheden en/of aanvullende veiligheidsmaatregelen.
Let op! Beland je hierover in een discussie met jouw werkgever? Meld je dan bij ons. Onze juristen en/of rayonbestuurders zullen dan kijken of we je kunnen helpen. Het is juridisch niet verstandig om werkzaamheden te weigeren, zonder dat je ons vooraf inschakelt. De vraag of een werkopdracht in een concrete situatie redelijk is, dient immers aan de hand van alle omstandigheden van het specifieke geval beoordeeld te worden.

Mag je weer samen lunchen in de lerarenkantine en vergaderen?

Dat ligt eraan hoe groot de teamkamer is en hoeveel medewerkers in die ruimte kunnen zijn op anderhalve meter afstand.

Hoe zit het met de mondkapjes?

Deze zijn nooit verplicht geweest in het primair onderwijs. Wel wordt geadviseerd een mondkapje te dragen als er bijvoorbeeld ouders, vrijwilligers of andere externe professionals in de school zijn en er geen afstand gehouden kan worden.

Is het nog nodig om te werken met gespreide pauzes, begin- en eindtijden?

Nee, dat is geen verplichting. Van basisscholen wordt gevraagd om zoveel als mogelijk een bijdrage te leveren aan het afstand houden tussen volwassenen. Scholen kunnen verschillende ophaal-en brengzones overwegen of looproutes handhaven. Maar dit is niet verplicht.

Ik behoor tot een risicogroep, moet ik naar school om te werken?

Personeelsleden die in een risicogroep vallen, kunnen worden vrijgesteld van werk op school, zo staat in het protocol. Dit moet wel in overleg met een Arbo-arts. Ook personeelsleden die met goede redenen niet fysiek op school kunnen/willen werken (bijvoorbeeld personeelsleden met
gezinsleden die in een risicogroep vallen), kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Ga altijd in gesprek met de werkgever om te kijken naar een invulling van de werkzaamheden.
Vanuit de preventietaak van de werkgever, zoals staat omschreven in de Arbowet, ligt het voor de hand dat onderwijspersoneel dat tot de risicogroep behoort, wordt opgedragen niet op school te werken. Tenzij de school alle noodzakelijke maatregelen heeft getroffen om extra risico’s te voorkomen. In dat geval kun je in overleg met je werkgever kiezen om toch naar school te gaan. Ben je lid van de AOb en komt het tot een discussie? Neem dan altijd contact op met de juridische afdeling voor advies en bemiddeling. Overigens staat in het protocol ook dat personeelsleden die niet tot een risicogroep behoren, maar een goede reden hebben om niet fysiek op school te zijn, kunnen worden vrijgesteld van werk op school.

Mogen leerlingen naar school als ze verkouden zijn?

Leerlingen met verkoudheidsklachten, zoals een loopneus, neusverkoudheid, niezen en keelpijn mogen vanaf 12 juli 2021 weer naar school. Zij moeten wel thuisblijven als ze koorts hebben, benauwd zijn of veel hoesten. Bij twijfel? Blijf thuis. Lees ook de handreiking van het RIVM over verkouden kinderen.

Kan de gymles doorgaan?

Ja, de gymles kan doorgaan. In het primair onderwijs mogen de lessen zowel binnen als buiten worden gegeven. Er hoeft geen afstand te zijn tussen leerlingen onderling en tussen de leerling en leraar. Check deze pagina op de website van de KVLO, de belangenvereniging van gymdocenten, voor de protocollen.

Hoe zit het met het melden van besmettingen als leerlingen positief zijn getest?

De richtlijnen van het RIVM voor testen en quarantaine blijven gelden. Blijf besmettingen dus melden en volg de adviezen op van de GGD en verstrek informatie aan deze dienst. Bij een positief geval op school wordt zo door de GGD bepaald welke (nauwe) contacten in quarantaine moeten en wie zich moet laten testen.

Als een klas of groep kinderen in quarantaine gaat, krijgen zij dan thuisonderwijs?

Scholen wordt gevraagd om voor hen ‘zo veel mogelijk continuïteit te bieden’, maar er geldt dan geen ‘recht op les’. Kortom de school is niet verplicht om hybride onderwijs aan te bieden als een klas of groep kinderen thuis moet blijven. De school kan bijvoorbeeld wel huiswerk meegeven. Als de hele school tijdelijk dicht moet, stapt het team wel over op afstandsonderwijs.

Mijn werkgever wil dat ik andere werkzaamheden verricht, bijvoorbeeld schoonmaken, administratie bijwerken of toezien op de naleving van de corona-voorschriften. Mag dat?

De werkgever mag ‘redelijke’ werkopdrachten geven, maar wat in een concrete situatie als redelijk te bestempelen valt, is bij voorbaat lastig te zeggen. In een conflict hierover beoordeelt de rechter pas achteraf. Wel mag je verwachten dat je zoveel mogelijk ingezet wordt in lijn met je normale werkzaamheden. Aan de andere kant kan bijvoorbeeld meer flexibiliteit van je verwacht worden als je het normale werk niet kan verrichten doordat je samenwoont met iemand die volgens het protocol kwetsbaar is. We raden je aan om hierover het gesprek aan te gaan met jouw werkgever. Benoem jouw bezwaren, maar denk tegelijkertijd mee vanuit het perspectief van de werkgever. Indien je er niet uitkomt, neem dan contact op met ons.

Wat als ik zelf contact heb gehad met iemand die besmet is met corona?

Geef dit aan bij jouw werkgever en volg de instructies op van jouw werkgever, de GGD en/of de bedrijfsarts. Voor de tijd dat je vanwege deze situatie geen arbeid verricht, krijg je het volledige loon doorbetaald.

Waar vind ik handige downloads met de voorzorgsmaatregelen?

Bekijk deze link op AOb Medezeggenschap met tips om veilig te werken tijdens Covid-19. Ook deze flyer die gaat over ventilatie is handig.

VOORTGEZET ONDERWIJS

De vo-scholen zijn vanaf 31 mei weer volledig open. Leerlingen hoeven geen afstand meer tot elkaar te houden. Wel geldt de afstandsregel tussen leerlingen en het onderwijspersoneel en het personeel onderling. Bekijk de protocollen en het servicedocument via deze link. 

Hoe zit het met het dragen van mondkapjes binnen de school?

Leerlingen en al het onderwijspersoneel dragen een mondkapje als ze zich verplaatsen binnen de school. Zit je eenmaal op een vaste zitplaats of sta-plaats dan kan het mondneusmasker af. Docenten hoeven geen mondkapje te dragen als zij door hun klas lopen. Wel moeten zij anderhalve meter afstand houden ten opzichte van de leerlingen. Personen die vanwege een beperking of ziekte geen mondneusmasker kunnen dragen hoeven die niet op te zetten. Per 26 juni 2021 verviel de mondkapjesplicht in publieke ruimten. Het voortgezet onderwijs is hierop een uitzondering.

Mogen we weer diploma-uitreikingen houden en excursies/schoolkampen?

Ja, een diploma-uitreiking mag. Alleen zal het aantal aanwezigen afhangen van de afstandsregel. Die bepaalt hoeveel mensen erbij kunnen zijn. Bij verplaatsingen binnen school is het mondneusmasker verplicht, indien men zit kan het mondneuskapje af. Excursies en schoolkampen mogen worden georganiseerd met in achtneming van de basisregels ter plekke.

Kan ik verplicht worden om op school les te geven als ik me zorgen maak over m’n gezondheid?

Voor gezonde leraren, ondersteuners en ander onderwijspersoneel geldt dat zij in principe beschikbaar zijn voor het verzorgen van onderwijs op school. Bespreek zorgen met je werkgever en zoek samen naar oplossingen. In het gesprek met jouw werkgever wordt beoordeeld of en hoe tot afspraken gekomen kan worden over de precieze invulling van de werkzaamheden. De AOb vindt dat personeelsleden met gezondheidsklachten of diegenen die zich grote zorgen maken niet verplicht moeten worden om weer in de klassen te werken. “Voor deze medewerkers moet een goede oplossing worden gevonden. Bijvoorbeeld de mogelijkheid om vanuit huis te blijven werken via Zoom of Teams.” Mocht je hierover in discussie raken dan is het verstandig de bedrijfsarts te bezoeken en als nodig contact met de AOb op te nemen

Hoe zit het met open dagen of proeflessen voor leerlingen in groep 8?

Dit mag doorgaan, maar tussen volwassenen moet de afstandsregel worden nageleefd. De grootte van de school en de ruimtes bepaalt hoeveel personen er in die ruimte mogen komen. Als ouders mee komen naar een open dag dan moeten ze afstand houden. Als er te weinig ruimte is, kunnen scholen overwegen om ouders beperkt of niet mee te laten komen. Let ook op de mondkapjesplicht bij verplaatsingen. Met het oog op de handhaafbaarheid geldt dit ook voor
achtstegroepers en hun ouders, als ze op hun nieuwe school komen.

Onderstaande vragen zijn vooral gericht op het werken op school tijdens corona.

Aan welke veiligheidseisen moet het voortgezet onderwijs voldoen met betrekking tot corona?

Begin september publiceerde VOION een aanvulling op de Arbo-catalogus, speciaal gericht op corona. Werkgevers moeten inventariseren welke besmettingsrisico’s er op de scholen zijn en aangeven hoe zij deze gaan aanpakken. Hiervoor is een corona-checklist aan de Arbo-catalogus toegevoegd. Verder hebben de vakbonden en de werkgeverskoepel VO-raad in de zomer, aan de hand van de RIVM-richtlijnen, het corona-protocol geupdatet. De rood gemarkeerde voorschriften in het protocol moeten scholen toepassen om te voldoen aan de van overheidswege vastgestelde veiligheids- en hygiënemaatregelen. De niet-gemarkeerde aanbevelingen zijn praktische adviezen, scholen mogen daar zelf invulling aan geven.
Download ook onze brochure: Covid-19 en veilig werken voor het voortgezet onderwijs.

Tijdens de pauzes houden de leerlingen onvoldoende afstand ten opzichte van het personeel. Ik word gevraagd voor surveillance, maar maak mij ernstig zorgen over mijn eigen veiligheid

Werknemers die zich zorgen maken gaan in gesprek met hun werkgever over eventuele aanvullende afspraken. Basis voor die ‘aanvullende afspraken’ zijn in elk geval de verplichte maatregelen uit het protocol en de Arbocatalogus vo. Als er aan één of meer van de maatregelen niet is voldaan, bijvoorbeeld de anderhalvemeter-regel dan doet zich de vraag voor of je als werknemer wel kan worden verplicht om in die omstandigheid werkzaamheden uit te voeren. In beginsel kan dit namelijk een onveilige werksituatie zijn en moet de werkgever eerst zorgen dat er veilig kan worden gewerkt.

Over de praktijkvakken staat in het corona-protocol dat het betrokken onderwijspersoneel en de schoolleiding met elkaar in overleg treden wanneer afstand houden tussen leerling en docent niet altijd mogelijk is. Wat houdt dit in?

Als de schoolleiding en de betrokken docent allebei instemmen, mag er van de anderhalve meter afstandsregel worden afgeweken. Bij praktijkvakken, zoals techniek, gym of handvaardigheid is afstand houden niet altijd mogelijk. Maak hierover afspraken en kijk of er aanpassingen in het geven van instructie mogelijk zijn. AOb-bestuurder Henrik de Moel zei hierover dat onderwijspersoneel in ieder geval nooit gedwongen mag worden om van de regel af te wijken als het dat niet wil. Geef je gym? Op de site van de Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding (KVLO) staan protocollen voor het bewegingsonderwijs op middelbare scholen en vso-scholen. 

Wie betaalt mijn mondkapje?

Het dragen van die mondkapjes is inmiddels verplicht op scholen in het voortgezet onderwijs. Voor het personeel kun je het vergelijken met dat men in de bouw verplicht is een bouwhelm op te zetten. Als het dragen van een mondkapje door de werkgever is voorgeschreven als eigen arbo-maatregel, dan komen de kosten van dit ‘beschermingsmiddel’ voor rekening van de werkgever, net als bij de bouwhelm in de bouw.

Ik word opeens voor meer lessen dan normaal ingepland. Mag dat?

Dat hangt af van de ruimte in jouw normjaartaak. De maximale lessentaak, veelal 720 uur, mag in principe niet overschreden worden tenzij jij hiermee instemt. Heb je twijfels of je teveel wordt ingezet? Neem dan contact op met de AOb en stuur je lidnummer, de jaartaak en eventuele wijzigingen mee.

SPECIAAL ONDERWIJS

Welke afspraken zijn gemaakt voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso)?

Leerlingen hoeven onderling geen afstand te houden. Wel moeten zij nog afstand houden tot het onderwijspersoneel. Ook docenten en ondersteuners onderling moeten afstand houden. Iedereen is net als in het vo, verplicht om een mondkapje te dragen binnen de school. Het mondkapje mag af als je op een vaste zitplaats bent.

Wat zijn de afspraken voor het speciaal onderwijs (so) en speciaal basisonderwijs (sbao)?

Het uitgangspunt is dat scholen zoveel mogelijk fysiek onderwijs geven. Tussen leerlingen onderling én tot volwassenen hoeft geen anderhalve meter afstand bewaard te worden. Voor volwassenen onderling geldt de afstandsregel wel. Mondkapjes worden gebruikt waar het niet altijd lukt om afstand te houden (zoals op de gangen).

Hoe is het voor residentieel onderwijs geregeld?

Scholen bij residentiële instellingen blijven in principe open. Het gaat hierbij om scholen
verbonden aan open en gesloten jeugdzorginstellingen en justitiële jeugdinrichtingen. Juist voor deze jongeren is het belangrijk om structuur te hebben binnen hun integrale
dagprogramma, schrijft OCW. Zij vallen daarom onder de uitzondering ‘leerlingen in een kwetsbare positie’.

Ben ik verplicht om op school te werken?

De AOb vindt van niet. AOb-bestuurder Jelmer Evers zegt daarover: ‘Ons standpunt is en blijft dat personeelsleden niet gedwongen moeten kunnen worden om fysiek op school te werken als zij zich zorgen maken over hun gezondheid. In het protocol hebben we vastgelegd dat personeelsleden die ‘met goede redenen niet fysiek op school kunnen of willen werken’ kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Denk bijvoorbeeld aan mensen met gezinsleden die in een risicogroep vallen. In gesprek met tussen werkgever en werknemer wordt gekeken naar een andere invulling van de werkzaamheden. Ook personeelsleden die zich ernstig zorgen maken, gaan hierover in gesprek met de werkgever. ‘In dat gesprek worden afspraken gemaakt over een andere invulling van de werkzaamheden en/of aanvullende veiligheidsmaatregelen.’ Activiteiten zoals teamvergaderingen, studiedagen, vieringen of ouderavonden vinden sowieso op afstand plaats. Daarover zegt het protocol: ‘Schoolbesturen kunnen hun personeel niet verplichten aanwezig te zijn voor andere zaken dan lesgeven.’

 

MBO

Vanaf 30 augustus 2021 mogen mbo-studenten weer naar de instelling komen zonder afstand te houden. Het nieuwste servicedocument vind je via deze link. 

Wat is er afgesproken voor het nieuwe studiejaar 2021/2022?

Premier Mark Rutte maakte half augustus bekend dat het mbo weer opengaat vanaf 30 augustus. Studenten mogen vanaf dat moment weer naar de instelling komen zonder zich te houden aan de afstandsregel. Het maakt normaal onderwijs weer meer mogelijk.

Gelden er geen regels meer vanaf 30 augustus 2021?

Er gelden nog wel aanvullende regels. De afstandsregel mogen mbo-instellingen loslaten, maar iedereen (studenten en onderwijspersoneel) moet wel een mondkapje dragen buiten de lokalen. Ook geldt er een maximale groepsgrootte van 75 studenten per ruimte en moeten er looproutes zijn binnen de instellingen zodat contact zoveel mogelijk wordt beperkt. Handen wassen en niezen in de elleboog blijft ook nog steeds van kracht net als de ventilatieplicht. Verder zal het zelftesten gestimuleerd blijven worden.

Mogen stages/ leerbanen in het mbo doorgaan?

Voor stages gelden de regels die gelden voor de sector/branche waar de stage gelopen wordt. Als die activiteiten door gaan, kan de stage ook doorgaan. Bekijk ook deze pagina van het ministerie voor meer vragen over stages.

Hoe zit het met de zelftesten?

Studenten en personeel worden opgeroepen zich tweemaal per week te blijven zelftesten. Testen kun je gratis aanvragen via deze site. Soms organiseren instellingen dit zelf. Als dit op jouw instelling het geval is dan krijg je de zelftest via hen. Het gebruik van zelftesten is altijd vrijwillig. Check de vragen hierover op de site van de Rijksoverheid. 

Onderstaande vragen en antwoorden zijn meer algemeen van aard en/of gericht op het werken op school tijdens corona.

Mag mijn mbo-instelling mijn vakantie intrekken?

Je hebt recht op dertig vakantiedagen per jaar. Kijk in jouw vakantieregeling – vraag de regeling eventueel op bij de ondernemingsraad (or) – wanneer deze dagen in het jaar zijn vastgesteld. Vervolgens kan jouw werkgever in zeer buitengewone gevallen met jouw toestemming het vakantieverlof intrekken. Moet je dan bijvoorbeeld een geboekte vakantie annuleren, dan moet jouw werkgever de kosten hiervan vergoeden.

Kan ik verplicht worden om in de avonden te werken?

Avondwerk is mogelijk, maar de Arbeidstijdenwet moet in acht worden genomen, net als de 40-urige werkweek (voor parttimers naar rato). In de cao-mbo staat dat de werkgever na overleg met de individuele werknemer maximaal twee avonden per week werk kan opdragen. Wel moet jouw werkgever rekening houden met de werktijden die al zijn gemaakt. Als je zelf instemt kun je samen met je werkgever bepalen om meer dan twee avonden per week te werken.
Ben je ouder dan 55 jaar of al veertig jaar werkzaam, dan is er geen verplichting tot avondwerk. Tenzij het organisatorische belang van jouw instelling zwaarder weegt. In tijden van deze corona-uitbraak zal dit van geval tot geval beoordeeld worden.

HBO en WO

Op 30 augustus mogen studenten weer naar de hogescholen en universiteiten komen zonder afstand te houden. Bekijk het nieuwste servicedocument via deze link. 

Wat is er voor studiejaar 2021/2022 afgesproken?

Premier Mark Rutte maakte half augustus bekend dat het hoger onderwijs weer opengaat vanaf 30 augustus. Studenten mogen vanaf dat moment weer naar de instelling komen zonder zich te houden aan de afstandsregel. Het maakt normaal onderwijs weer meer mogelijk.

Gelden er geen regels meer vanaf 30 augustus?

Alleen de afstandsregel tussen studenten onderling en de studenten en docenten kunnen scholen loslaten. Wel blijven andere regels gelden: zoals een maximale groepsgrootte van 75 personen in een collegezaal. Studies met veel studenten moeten dus alsnog online hoorcolleges moeten volgen. Verder draagt iedereen buiten de lokalen een mondkapje, hebben scholen een ventilatieplicht en zijn verplichte looproutes nog steeds nodig om het contact zoveel mogelijk te beperken.

Is het voor studenten en medewerkers verplicht om een zelftest te gebruiken?

Nee, het gebruik van de zelftest is altijd vrijwillig en gebeurt zelfstandig. Wel roept de overheid studenten en docenten op om twee keer week een zelftest af te nemen. Het afnemen van een zelftest is niet voorwaardelijk voor de individuele student of docent voor toegang tot het onderwijs. Studenten hoeven dan ook geen bewijs van een negatieve test te overleggen om toegang te krijgen tot de onderwijsinstelling. Lees meer over zelftesten op deze pagina.

Mogen examens wel met meer dan 75 personen in één ruimte?

Het is vanaf 20 september 2021 weer toegestaan om tentamens, toetsen en examens voor groepen van meer dan 75 studenten te organiseren, zolang ze onderling anderhalve meter afstand kunnen houden. Dit meldt het ministerie in het servicedocument.

Mogen stages in het hbo doorgaan?

Voor stages gelden de regels die gelden voor de sector/branche waar de stage gelopen wordt. Als die activiteiten door gaan, kan de stage ook doorgaan.

Wat geldt er voor onderzoeksactiviteiten?

Onderzoeksactiviteiten kunnen net als nu alleen op de locatie van de instelling blijven plaatsvinden als deze strikt locatiegebonden zijn.

Onderstaande vragen en antwoorden zijn meer algemeen van aard en/of gericht op het werken op school tijdens corona.

Mijn werkgever wil dat ik op zaterdag werk. Mag dat?

Jouw werkgever heeft met de medezeggenschapsraad (mr) of de ondernemingsraad (or) een werktijdenregeling afgesproken. Hierin staan de tijden waarop de instelling geopend is, wanneer werknemers voor werkzaamheden worden ingezet, pauzes en andere rusttijden. Kijk dus in deze regeling om te zien welke tijden bij jouw instelling van toepassing zijn.

In verband met een aangepast corona-rooster, verzoekt mijn werkgever me om in de avond en/of het weekend te werken. Mag dit?

Jouw werkgever mag niet zonder meer de werktijden wijzigen naar weekenden of avonden waarop je andere verplichtingen hebt. Jouw belangen moeten daarin worden meegewogen. Daarnaast moet er overleg zijn en moet een wijziging tijdig aangekondigd worden, zodat jij als werknemer tijd hebt op een oplossing te zoeken als je andere privé-verplichtingen hebt. Zie ook dit artikel waarin AOb-sectorbestuurder Roelf van der Ploeg toelichting geeft. De strekking van dit artikel geldt ook voor het wetenschappelijk onderwijs.


SNELTESTEN

Wat is er afgesproken over zelftesten in het po en vo?

Scholen in het primair onderwijs ontvangen van het ministerie zelftesten die ze preventief kunnen inzetten voor hun medewerkers. Onderwijspersoneel dat als immuun wordt gezien hoeft niet meer mee te doen aan het preventief zelftesten. In het voortgezet (speciaal) onderwijs krijgen leerlingen en medewerkers het advies om zichzelf twee keer per week te testen. Ook in deze sector geldt dat leerlingen en medewerkers die volledig gevaccineerd zijn als immuun worden gezien, zichzelf niet meer hoeven te testen.

Wat is er afgesproken over zelftesten in het mbo en hoger onderwijs?

In deze sectoren stimuleert het kabinet het vrijwillige zelftestbeleid. Aan studenten en medewerkers vraagt het kabinet zich ook in het nieuwe studiejaar twee keer per week te testen. Zelftesten zijn gratis verkrijgbaar via: www.zelftestonderwijs.nl

Kan ik verplicht worden om een sneltest te doen?

Nee. Je bent vrij om zelf te beslissen of je een sneltest wilt afnemen. Het weigeren mag niet leiden tot uitsluiting van werkzaamheden of negatieve rechtspositionele gevolgen hebben.

Hoe is mijn privacy gewaarborgd?

Je bent niet verplicht de uitslag te delen. Medewerkers worden wel verzocht om een positieve uitslag bij de school te melden, zodat de school maatregelen kan treffen om een uitbraak te voorkomen. Scholen moeten met deze informatie vertrouwelijk omgaan. Besmettingen van leerlingen en onderwijspersoneel worden niet op persoonsniveau geregistreerd door de school. De school zal wel geanonimiseerd de leerlingen en het overige personeel moeten informeren over de coronabesmetting. Het advies is om binnen de school een vaste contactpersoon te benoemen aan wie de testuitslagen worden doorgegeven.


VACCINEREN

Kan mijn werkgever mij verplichten om me te laten vaccineren tegen corona?

Nee, de werkgever kan dat in principe niet verplichten. Dat zou in strijd zijn met het recht op lichamelijke integriteit. Een werkgever kan wel het verzoek bij je neerleggen. Je beslist uiteindelijk zelf en je mag het verzoek dus ook weigeren. In uitzonderlijke gevallen zou het van je gevraagd kunnen worden. Bijvoorbeeld wanneer je werkt met zeer kwetsbare leerlingen en/of collega’s en het vanwege medische redenen niet mogelijk is om de voorzorgsmaatregelen – anderhalve meter afstand, mondneusmaskers, et cetera – na te leven. Dan nog moet er eerst gekeken worden of je dezelfde werkzaamheden niet op andere (digitale) wijze kunt uitvoeren, of dat je (tijdelijk) andere vervangende werkzaamheden krijgt. Lees ook dit artikel over vaccineren. 

Kan ik ontslagen worden als ik mij niet wil vaccineren?

Dit vormt in het onderwijs in principe geen reden tot ontslag. Je mag zelf het besluit nemen om je wel of niet te laten vaccineren, zonder dat daar negatieve rechtspositionele gevolgen aan verbonden zijn. In uitzonderlijke omstandigheden zou het wel van je gevraagd mogen worden (zie vorige vraag).

Wat als ik corona krijg en ik mij niet heb willen laten vaccineren. Mag mijn werkgever dan mijn loon inhouden?

De werkgever mag geen loon inhouden als een werknemer zich ziekmeldt en besmet is met corona. Ook niet wanneer de werknemer bewust de keuze heeft gemaakt zich niet te laten vaccineren. Dit mag alleen als de ziekte opzettelijk door de werknemer is veroorzaakt. Volgens de rechter is hier niet snel sprake van.

Ben ik verplicht om mijn werkgever te vertellen of ik wel of niet gevaccineerd ben?

Het gegeven of iemand wel of niet gevaccineerd is, is een bijzondere persoonsgegeven in de zin van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Iedere vorm van verwerking is in principe verboden. De werkgever mag hier dus in beginsel niet naar vragen en je hoeft het ook niet te vertellen. In een arbeidsrelatie geeft de Autoriteit Persoonsgegevens bovendien aan dat het vanwege de afhankelijkheidsrelatie ook niet mogelijk is om hier op vrije wijze toestemming voor te geven. Het oordeel over eventuele inzetbaarheid van een werknemer in relatie tot het vaccin, is daarmee voorbehouden aan de bedrijfsarts of arbodienst.

 

AFSTANDSONDERWIJS & PRIVACY

Als het om privacy gaat: moet ik mijn werkgever vertellen dat ik met corona besmet ben?

Nee, je hoeft jouw werkgever niet te informeren over de aard en oorzaak van jouw ziekte.
Je kunt bij jouw werkgever aangeven dat je het karakter van jouw ziekteverzuim verder met de bedrijfsarts bespreekt. Je mag het uiteraard wel vrijwillig aan jouw werkgever vertellen en dit is bij een normale verstandhouding ook niet ongebruikelijk. Jouw werkgever mag deze informatie in principe niet vastleggen of met anderen delen.

Kan ik verplicht worden om online les te geven?

Wanneer dit noodzakelijk is, mag van leraren en andere werknemers in principe worden verwacht dat ze meewerken aan (vormen van) online lesgeven. De school kan namelijk, in de zin van de AVG, een noodzakelijk belang hebben dat zwaarder weegt dat het (individuele) belang op privacy.
In dat geval is het dus niet noodzakelijk dat de individuele werknemer instemt afstandsonderwijs. Dit noodzakelijke belang zal voor de school vaak gelegen zijn in het, zo goed als mogelijk, laten doorgaan van het onderwijs.

Ik voel me niet prettig bij het idee dat lessen opgenomen (kunnen) worden, wat kan ik doen?

De privacybeperkende maatregelen die afstandsonderwijs met zich meebrengen moeten strikt noodzakelijk, proportioneel en effectief zijn. Bovendien moet jouw werkgever technische en organisatorische maatregelen nemen om de kans op een eventueel verspreiding van opnames en andere gegevens zo klein mogelijk te maken. Het valt bijvoorbeeld aan te raden dat jouw werkgever met leerlingen en ouders afspreekt dat het niet toegestaan is om opnames te maken van het onderwijs en dat het evenmin toegestaan is deze opnames (via bijvoorbeeld social media) te verspreiden.

Kan ik bezwaar maken tegen afstandsonderwijs?

Er is op grond van de AVG wel altijd recht op concreet individueel bezwaar. Er kunnen bijvoorbeeld specifieke omstandigheden zijn waarbij de inbreuk op privacy voor jou extra belastend is. In dat geval is het verstandig om het privacyreglement van de school/het bestuur bij de functionaris gegevensbescherming op te vragen. In dat bezwaar wordt opnieuw getoetst of de inbreuk op privacy, in dit concrete geval, gerechtvaardigd is. In dit reglement staat als goed is eveneens de genoemde maatregelen opgenomen alsmede de afwegingen op grond waarvan bepaalde keuzes zijn gemaakt, waarbij het recht op privacy nadrukkelijk meegenomen moet worden.

Meer informatie over privacy op scholen 

Wie draait er op voor de kosten van afstandsonderwijs?

Het schoolbestuur is en blijft verantwoordelijk voor het onderwijsproces, ook als dat op afstand gebeurt. Het schoolbestuur is ook verantwoordelijk voor de kosten. Bijvoorbeeld voor personeel dat extra uren maakt, of voor devices voor afstandsonderwijs voor specifieke leerlingen. Besturen kunnen daar in eerste instantie hun eigen bekostiging en reserves voor inzetten.

MR en OR

Op welke wijze beslist de (g)mr mee over maatregelen?

Aanpassingen die scholen doen in corona-tijd moeten in samenspraak gebeuren tussen het bestuur, de schoolleiding, de leraren en de mr. Omdat het gaat om maatregelen ‘op het gebied van het veiligheids-, gezondheids- en welzijnsbeleid’ heeft de (g)mr hierbij instemmingsrecht.

Maatregelen die specifiek gaan over de veiligheid van het personeel moeten met instemming van de p(g)mr worden gemaakt. De (p)mr kan ook advies vragen van een externe deskundige (bijvoorbeeld GGD, Arbodienst of bond). Ook als de school sancties hanteert voor het niet naleven van corona-maatregelen, moeten die sancties op z’n minst goedgekeurd worden door de (g)mr.

Ik maak mij zorgen over mijn eigen veiligheid, die van mijn collega’s en leerlingen. Wat kan de mr doen? 

  1. Deel je zorgen met je collega’s en de schoolleiding. Bespreek hoe je een veilige onderwijsplek kunt realiseren. Welke afspraken zijn er mogelijk? En welke maatregelen, bijvoorbeeld rond hygiëne, ventilatie, en het spreiden van groepen leerlingen over meerdere lokalen. Vraag desgewenst advies bij een consulent van de AOb.
  2. Kaart aan bij de mr. De mr heeft wettelijke rechten en de pmr vertegenwoordigt het personeel in het overleg met de werkgever over de arbeidsomstandigheden. De mr kan het gesprek tussen personeel en leidinggevenden bevorderen, en de voorwaarden scheppen voor draagvlak en goede maatregelen. Voor advies en ondersteuning kan de mr contact opnemen met de AOb.
  3. Melden bij Inspectie SZW (voorheen arbeidsinspectie). Laat een werkgever het na om, ook na overleg met de mr, maatregelen te treffen die de Arbocatalogus voorschrijft? Dan kan elke werknemer, de mr of een vakbond een melding doen bij de inspectie. Daarvoor is een apart meldformulier. Meldingen door de mr of door een vakbond worden altijd opgepakt. De Inspectie kan opdracht geven het werk stil te leggen wanneer maatregelen die de kans op besmetting kunnen voorkomen of beperken, in ernstige mate niet worden getroffen.

Welke punten zijn nog meer belangrijk om als (g)mr op te letten?

  • Werkdruk: hoe wordt een te hoge werkdruk en een risico op uitval voorkomen?
  • Thuisblijvende leerlingen: kinderen die tot een risicogroep behoren kunnen ontheffing krijgen van fysiek onderwijs. De school kan er voor kiezen om voor deze kinderen een vorm van afstandsonderwijs aan te beiden. De school is hiertoe op dit moment niet verplicht.
  • Vrijstelling werk op school: collega’s die in de risicogroep vallen of gezinsleden hebben die in deze groep vallen, kunnen worden vrijgesteld van werk op school. Deze beslissing ligt bij de medewerker die in overleg gaat met de werkgever. De gmr kan toezien dat dit zorgvuldig gebeurt.
  • Testen: hoe pakt het tijdelijke voorrangsbeleid uit voor het onderwijspersoneel op jouw school?
  • Hoe worden de onderwijsachterstanden ingelopen en moet het beleid rondom toetsen en zittenblijven worden aangepast?

Waarop heeft de (g)mr een advies- of een instemmingsrecht, wat corona betreft?

Veel van de corona-maatregelen raken rechtstreeks de inrichting van het onderwijs. Het gaat dan om zaken die in het schoolplan staan, maar van af wordt geweken. De mr heeft volgens de wet nog steeds instemmingsrecht, corona zet deze positie niet opzij. Wel moeten mr’en sneller besluiten, omdat het om een noodsituatie gaat. Daarom mogen besturen alle medewerking en voortvarendheid verwachten en is het verstandig om als mr vaker met de schoolleiding in gesprek te blijven.

Er zijn meerdere instemmingsrechten aan de orde. De (g)mr heeft bij de volgende onderwerpen vrijwel altijd instemming:

  • Maatregelen die gaan over de gezondheidsrisico’s voor het onderwijspersoneel, de personeelsgeleding van de mr heeft hierop instemming.
  • Maatregelen die gaan over de gezondheid van de leerlingen: de hele (g)mr heeft hierop instemming.
  • Besluiten over regels die voor leerlingen gaan gelden: de leerlinggeleding van de mr moet hierop instemmingsrecht (leerlingstatuut)
  • Het vaststellen van sancties voor het niet naleven van corona-regels

Heeft de mr een rol bij het onderwijsprogramma en afstandsonderwijs?

Wettelijk gezien heeft de mr in de meeste gevallen instemmingsrecht bij noodmaatregelen, omdat deze maatregelen grote impact hebben op de manier waarop het onderwijs wordt georganiseerd. Die inrichting van het onderwijs heeft de school in het schoolplan beschreven, en een noodplan betekent doorgaans een afwijking daarvan. Het gaat hier om een noodsituatie, zodat er meestal snel moet worden besloten. Van de mr mag daarom alle medewerking en voortvarendheid worden verwacht.

Gaat het om gemeenschappelijke maatregelen voor alle scholen onder één schoolbestuur dan is niet de mr maar de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (gmr) aan zet.

Wat zijn de specifieke aandachtspunten voor de (g)mr en de ondernemingsraad (or)?

  1. Welke maatregelen zijn nodig vanwege de risico’s voor de gezondheid van het onderwijspersoneel?
  2. Afstandsonderwijs: organiseren wij dat als school zelf, of zijn er mogelijkheden tot samenwerking met andere scholen?
  3. Hebben alle leerlingen voldoende toegang tot een digitale leeromgeving? Is het nodig dat de school hiervoor voorzieningen organiseert?
  4. Duidelijke en tijdige informatie naar de ouders en leerlingen. Welke maatregelen worden er getroffen, waarom, en voor hoelang?

Gelden er andere regels voor de or in crisistijd?

De Wet medezeggenschap op scholen (Wms) en de Wet op de ondernemingsraden (Wor) kennen geen noodscenario waarmee de rechten van een medezeggenschapsorgaan aan de kant worden gezet. Wanneer de schoolbestuurder een besluit wil nemen dan moet dit worden voorgelegd aan het medezeggenschapsorgaan. Het normale advies-en instemmingstraject wordt daarmee dus doorlopen. Als het gaat om naleving van de regels op het gebied van de arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden van de werknemers, wordt er samengewerkt met een preventiemedewerker en de Arbodienst. Als er aanpassingen nodig zijn vanwege het corona-virus of wanneer er nieuwe maatregelen worden getroffen, is overleg met het medezeggenschapsorgaan noodzakelijk.

Naar aanleiding van het besluit de basisscholen op 8 februari weer te openen maakte de AOb een handreiking. Klik hier.

 

WERK & INKOMEN

Is mijn werkgever aansprakelijk als ik tijdens het gebruik van het openbaar vervoer naar het werk met het coronavirus besmet raak?

In principe valt het woon-werkverkeer niet onder de zorgplicht van de werkgever. Dit komt omdat de werkgever geen zeggenschap heeft over de inrichting en veiligheid van het openbaar vervoer.

Kan ik mijn werkgever aansprakelijk houden als ik tijdens het werk besmet raak met het coronavirus?

Ten eerste moet er sprake zijn van aantoonbare financiële schade. Daarnaast moet het duidelijk zijn dat je de besmetting op het werk hebt opgelopen en dat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden, bijvoorbeeld vanwege het niet naleven van voorschriften uit de protocollen. Zeker het aantonen dat de besmetting op heeft werk heeft plaatsgevonden, zal niet makkelijk zijn.
Indien je hiertoe toch aanknopingspunten ziet, bijvoorbeeld vanwege getuigenverklaringen of meerdere besmettingen, dan raden we je aan contact met de AOb op te nemen.

Moet ik uren inhalen als ik vanwege het coronavirus niet kan werken?

Schoolbesturen kunnen je niet verplichten uren in te halen. Het niet kunnen werken is in dit geval overmacht en komt op grond van de wet in principe voor rekening en het risico van de werkgever.

Hoe zit het met mijn inkomen in tijden van corona?

Jouw inkomenssituatie hangt af van het soort contract en het karakter van de arbeidsrelatie. Als je onder één van de onderwijscao’s valt en een vast dienstverband hebt, moet het schoolbestuur je doorbetalen. Bij nulurencontracten, min-maxcontracten, uitzendcontracten en als je zzp’er bent, ligt het ingewikkelder. We hebben per contract voor je op een rij gezet waar je recht op hebt. Bekijk dat bericht via deze link. 

Kan de reiskostenvergoeding worden stopgezet als ik thuiswerk voor een langere tijd?

In de cao’s voor het primair en voortgezet onderwijs zijn afspraken hierover opgenomen. In het po mogen werkgevers de vergoeding stopzetten vanaf de derde week. In het vo kan de vergoeding naar evenredigheid worden verlaagd als er meer dan één week niet is gereisd naar de werkplek. Wel adviseren de werkgeverskoepels en bonden de schoolbesturen om geen prioriteit te geven aan het intrekken van de reiskostenvergoeding. Werknemers maken nu thuis immers óók kosten. Daarnaast zijn er fiscale regels van de Belastingdienst: zo mogen werkgevers zes weken de vaste reiskostenvergoeding (die er is in het po en vo) doorbetalen.
In de cao’s van het mbo, hbo en wo staan geen harde regels over wanneer de reiskostenvergoeding stopgezet moet worden. De afspraken kunnen per instelling verschillen. Wel gelden dezelfde fiscale regels zoals hierboven gemeld staat.

Wat is de verantwoordelijkheid van mijn werkgever?

Je werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek. Dit bekent dat de risico’s op besmetting in kaart moeten worden gebracht en vervolgens moeten passende maatregelen genomen worden om de kans op besmetting te minimaliseren. Denk aan voldoende zeep, tissues en het extra schoonmaken van toetsenborden, deurklinken en telefoons. De kosten voor deze middelen zijn voor rekening van de werkgever. Vraagt je werkgever om zelf middelen te kopen, dan moet hij die kosten aan je vergoeden.

Ik heb een WW- of WIA-uitkering, wordt deze gewoon doorbetaald?

Jouw uitkering wordt gewoon doorbetaald. Zie dit bericht van de FNV voor de meeste gestelde vragen over corona en uitkeringen.

Kan door de coronacrisis een lopende re-integratie worden vertraagd?

De bedrijfsarts blijft analyses en adviezen uitbrengen en de werkgever heeft de verplichting deze zo goed mogelijk uit te voeren. Het kan zijn dat de werkgever vanwege het coronavirus een re-integratietraject voor individuele werknemers niet kan uitvoeren. De werkgever moet hier een notitie van maken in bijvoorbeeld het plan van aanpak. Voor vragen over re-integratie kun je het best contact opnemen met jouw werkgever en/of de bedrijfsarts.

ZIEKTE & GEZONDHEID

Wat doe ik als  regels uit het protocol niet gehandhaafd, of nageleefd worden?

De afstandsmaatregel is géén vrijblijvend advies, maar een noodzakelijke maatregel om de veiligheid van leerlingen, studenten en werknemers te waarborgen. Jouw werkgever is hiervoor op grond van de Arbowet voor verantwoordelijk. Een goede stap is om de kwestie bij collega’s aan te kaarten en te zoeken naar oplossingen. Ook kun je het aangeven bij de schoolleiding of het bestuur. Zij zijn verantwoordelijk voor de naleving van de gemaakte afspraken. Helpt het niet? Neem dan contact op met de medezeggenschapsraad. Mocht dat niet helpen dan is een melding bij de Onderwijsinspectie of contact opnemen met de AOb de volgende stap. Wij zullen kijken of onze rayonbestuurders of juristen kunnen helpen.

Mag mijn werkgever mij verplichten een coronatest te doen?

Nee, jouw werkgever kan dit niet verplichten. De werkgever mag namelijk in principe geen inbreuk maken op de lichamelijke integriteit. Dit grondwettelijk recht mag alleen in uitzonderlijke gevallen worden beperkt, waarbij er een wettelijke grondslag moet zijn (die er nog niet is) en aan de criteria van effectiviteit, noodzakelijkheid en proportionaliteit voldaan is. Vanwege jouw veiligheid – en de veiligheid van jouw collega’s – kunnen er uiteraard situaties zijn waarin het verstandig is om aan een coronatest mee te werken. Deze keuze is uiteindelijk een persoonlijke afweging.

Ik voel me niet goed, moet ik komen werken?

Ben je ziek en kun je daarom niet werken? Dan meld je je volgens de normale regels ziek. Werken hoeft dan niet. De nadruk ligt op herstel en re-integratie. De gewone regels rondom loondoorbetaling in de cao gelden in dit geval. De oorzaak van ziekte (wel of geen corona) maakt  niet uit.

Wat als er een vermoeden is dat een werknemer het coronavirus heeft maar dit niet is vastgesteld?

Indien er een vermoeden is dat een werknemer besmet is met het coronavirus, mag de werkgever de werknemer verzoeken thuis te blijven of naar huis te gaan. Dat kan zijn omdat de werknemer aangeeft op bepaalde plaatsen te zijn geweest of dat hij/zij met bepaalde personen in contact is geweest. Ook kan het zijn dat de werknemer bepaalde ziekteverschijnselen heeft (koorts, verkouden, hoesten). Onder normale omstandigheden is het niet gebruikelijk om een werknemer thuis te laten zijn, maar onder de huidige omstandigheden is dat wel mogelijk ter bescherming van anderen. Wanneer de werknemer niet ziek is, maar enkel op verzoek van de werkgever thuis moet blijven, dient het volledige loon te worden doorbetaald.

 

VENTILATIE

Wat is het advies als de ventilatie niet voldoet?

Kaart het probleem of de vragen die je hebt, aan bij je directie en/of bestuur. En als nodig bij de mr. Scholen hadden tot 1 oktober 2020 om uit te zoeken of hun gebouwen aan de normen voor luchtverversing voldoen. Wanneer de school het ventilatie-probleem niet zelf kan oplossen dan dient de schoolleiding het als urgent probleem te melden bij een facilitaire dienst of bij het bestuur. De directie of het schoolbestuur is verplicht om te zorgen dat er voldoende geventileerd kan worden en om waar nodig extra luchtverversing te realiseren. De kosten mogen absoluut geen reden zijn om noodzakelijke maatregelen uit te stellen. Bij maatregelen op het gebied van het veiligheid, gezondheid- en welzijn heeft de (g)mr instemmingsrecht. 

Wat kan ik zelf doen om de ventilatie in mijn lokaal te verbeteren?

Lucht regelmatig tien tot vijftien minuten de ruimte door bijvoorbeeld ramen en deuren tegen elkaar open te zetten. Doe dit in ieder geval tijdens de pauzes en voor, tussen en na schooltijd. Je kunt ook de directie vragen om een CO2-meter. De CO2-concentratie is een goede meetlat om te weten of er voldoende luchtverversing plaatsvindt. Wat je verder in ieder geval níet moet doen is een ventilator of losse airco gebruiken. Het RIVM adviseert om systemen te vermijden waarbij recirculatie van lucht plaatsvindt.

Hoe zit het met de rol van aerosolen in de verspreiding van het coronavirus?

Het RIVM schrijft dat onder bepaalde omstandigheden besmetting kan plaatsvinden via virusdeeltjes die in de kleine druppeltjes (aerosolen) een grotere afstand kunnen afleggen. Dit is het geval in ruimtes waar weinig ventilatie is of veel mensen een langere tijd bij elkaar zijn, zoals klaslokalen. Het RIVM vraagt hier extra aandacht voor. Om te kijken of de ventilatie voldoende is, is de CO2-concentratie een goede meetlat. Check de handreiking van de AOb voor het funderend onderwijs en die voor het mbo en hoger onderwijs. 

Waar vind ik informatie over ventilatie?

De AOb heeft speciaal een flyer geschreven over ventilatie. Download de flyer voor het funderend onderwijs. De handreiking voor het mbo en hoger onderwijs kun je via deze link downloaden.

Ben je lid van de AOb en heb je een vraag? Je kunt dan contact opnemen met onze medewerkers van het Informatie en Advies Centrum. Mailen kan ook via: info@aob.nl

Meer nieuws

Ziek: nog steeds of opnieuw?

Een zieke werknemer krijgt meestal twee jaar ontslagbescherming. Hoe moet die periode worden berekend, als de medewerker na een korte tijd op school weer ziek... LEES VERDER