Veelgestelde vragen die leven bij leraren, ondersteuners en ander onderwijspersoneel over het coronavirus heeft de AOb op een rij gezet.
Veelgestelde vragen die leven bij leraren, ondersteuners en ander onderwijspersoneel over het coronavirus heeft de AOb op een rij gezet.

Beeld: Pixabay

Veelgestelde vragen van onderwijspersoneel over het coronavirus

Moet ik uren inhalen als ik niet kan werken vanwege het coronavirus? Of: moet ik verplicht aanwezig zijn op school? Onze juridische medewerkers hebben de veelgestelde vragen voor je op een rij gezet. Deze vragenlijst werken we continu bij.

De veelgestelde vragen zijn opgedeeld in verschillende onderwerpen. Je kunt op het onderwerp klikken om direct naar de vragen die bij dat onderwerp horen te gaan. Als jouw vraag er niet bij staat of je twijfelt, neem dan contact op met het IAC. Je kunt mailen of een terugbelverzoek achterlaten. Telefonisch zijn we helaas tijdelijk niet bereikbaar door de coronamaatregelen.

Werk & inkomen

Ziekte

Privacy tijdens ziekte

Geven van onderwijs

MR en OR

Ik heb een vraag, hoe bereik ik de AOb?

Het 0900-nummer van de AOb is niet bereikbaar vanwege de maatregelen om het coronavirus in te dammen. Stel vragen zoveel mogelijk digitaal via: info@aob.nl Naar dit mailadres kun je ook mailen met een terugbelverzoek. Adreswijzigingen kun je altijd aanpassen in MijnAOb. Voor absolute spoedgevallen, bijvoorbeeld ontslag op staande voet, onderzoek door politie/justitie, disciplinaire maatregelen of een schorsing met onmiddellijke ingang, kun je het noodnummer van onze juridische dienst bellen. Dat nummer is: 06 – 46 16 45 03 en elke werkdag tussen 10.00-14.00 uur bereikbaar. Meer informatie over de bereikbaarheid van de AOb vind je in dit bericht.

WERK & INKOMEN

Moet ik uren inhalen als ik vanwege het coronavirus niet kan werken?

Schoolbesturen kunnen je niet verplichten uren in te halen. Het niet kunnen werken is in dit geval overmacht en komt op grond van de wet in principe voor rekening en het risico van de werkgever.

Hoe zit het met mijn inkomen in tijden van corona?

Jouw inkomenssituatie hangt af van het soort contract en het karakter van de arbeidsrelatie. Als je onder één van de onderwijscao’s valt en een vast dienstverband hebt, moet het schoolbestuur je doorbetalen. Bij nulurencontracten, min-maxcontracten, uitzendcontracten en als je zzp’er bent, ligt het ingewikkelder. We hebben per contract voor je op een rij gezet waar je recht op hebt. Bekijk dat bericht via deze link. 

Kan een school eisen dat je gaat werken?

Het besluit is dat scholen dichtgaan en dat leerlingen thuis gaan leren. Van onderwijspersoneel dat niet ziek is, wordt verwacht dat zij naar school komen om daar te werken aan de inrichting van afstandsonderwijs, de examens etc. De Rijksoverheid heeft het onderwijs opgenomen op de lijst van cruciale beroepen. Wel is het de bedoeling om op schoolniveau zo snel mogelijk tot werkbare afspraken te komen. Er zijn werknemers die zich zorgen maken over de kans op besmetting. Met name oudere medewerkers en diegenen met een wat meer kwetsbare gezondheid maken zich zorgen. Zover bekend zijn er immers groepen die áls ze ziek worden, meer risico lopen op ernstige complicaties. Dat geldt ook voor werknemers die een ernstig zieke partner thuis hebben zitten, of een partner die een zeer verhoogde kans op besmetting heeft.

De schoolbesturen hebben een zorg- en preventieplicht ter voorkoming van ziekte, mede vanuit de Arbowet. Die wet schrijft voor dat werkgevers steeds afdoende maatregelen moeten treffen om dergelijke risico’s te voorkomen. En vanwege die wet is er dus geen ruimte voor het, vanwege maatschappelijke belangen, accepteren van het risico op besmetting. De AOb vindt dat de werkgevers er verstandig aan doen op schoolniveau voorzorgmaatregelen te treffen ter voorkoming van ziekte.

Kan mijn schoolbestuur verplichten om uren in te halen in de vakantie?

Als je niet ziek bent, maar je werkt niet op locatie adviseren wij leden om aan je werkgever duidelijk en schriftelijk aan te geven dat je je beschikbaar stelt voor werkzaamheden.
De werkgever kan je bijvoorbeeld vragen thuis te werken. Wordt er geen werk opgedragen?
Dan valt dit in de risicosfeer van de werkgever en dient de werkgever het loon door te betalen.
Van werk inhalen kan vervolgens geen sprake zijn.

Mag ik als stagiair thuisblijven vanwege het coronavirus?

Een leraar in opleiding (LIO) is niet hetzelfde als een stagiair. Een lio-werknemer heeft een arbeidsovereenkomst, terwijl een lio-stagiair dat niet heeft. Het is dus goed om te kijken wat voor contract je hebt. Heb je een arbeidsovereenkomst en word je ziek? Dan gelden de gewone regels bij loondoorbetaling. Neem bij twijfel contact op met de AOb.

Wat kan er van oop’ers verwacht worden de komende weken?

Het is verstandig om met je werkgever hierover in gesprek te gaan. De werkgever kan jou, binnen je huidige functie-omschrijving, vragen het werk anders te organiseren dan gewoonlijk.
Is de werkgever niet duidelijk over wat je moet doen? Geef duidelijk aan dat je beschikbaar bent voor werkzaamheden en vraag wat je leidinggevende van je verwacht. Mocht je niet kunnen werken doordat er geen leerlingen zijn, dan is het goed om contact te onderhouden met je werkgever en schriftelijk duidelijk te maken dat je beschikbaar bent voor werk. Bij ziekte of bij een aanzienlijke kans op besmettingsgevaar ligt de situatie anders, zie vragen hierboven.

Kan mijn werkgever verplichten mij vakantieverlof op te nemen vanwege het coronavirus?

Nee, je werkgever kan dit niet verplichten. Je behoudt in principe het recht op loon en je hoeft ook geen vakantiedagen op te nemen.

Kan mijn schoolbestuur een geplande vakantie verbieden vanwege verhoogde kans op besmetting?

Jouw werkgever kan in beginsel geen geplande vakantie verbieden. Werknemers adviseren of afraden om naar besmette gebieden af te reizen kan wel. Dat past ook binnen de plicht van een schoolbestuur om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Dwingende adviezen om je reis te annuleren zijn niet mogelijk. Jouw werkgever kan wel voorzorgsmaatregelen treffen, door je na terugkomst te vragen een bepaalde periode thuis te blijven. Het is in dit kader overigens verstandig om de reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse zaken op te volgen.

Wat is de verantwoordelijkheid van mijn werkgever?

Je werkgever is verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkplek. Dit bekent dat de risico’s op besmetting in kaart moeten worden gebracht en vervolgens moeten passende maatregelen genomen worden om de kans op besmetting te minimaliseren. Denk aan voldoende zeep, tissues en het extra schoonmaken van toetsenborden, deurklinken en telefoons. De kosten voor deze middelen zijn voor rekening van de werkgever. Vraagt je werkgever om zelf middelen te kopen, dan moet hij die kosten aan je vergoeden.

Wat als de school dichtgaat, er geen kinderen op te vangen zijn en ook geen vergaderingen zijn gepland?

In principe heb je dan recht op loondoorbetaling, omdat dit onder het risico van de werkgever valt. Wel dien je beschikbaar te blijven voor niet tijd- en plaatsgebonden werkzaamheden, voor zover dit redelijkerwijs mogelijk is. Het is belangrijk je beschikbaarheid kenbaar te maken aan de werkgever. Jouw werkgever mag van je vragen om thuis lessen voor te bereiden, na te kijken of bepaalde taken uit te oefenen.

Kan reeds opgenomen betaald ouderschapsverlof worden teruggevraagd?

Als een werknemer een eenmaal overeengekomen verlofregeling wil wijzigen of intrekken, dient de werknemer in overleg te gaan met de werkgever. De werkgever mag in beginsel weigeren in het geval van een zwaarwegend bedrijfsbelang. Daar zal echter geen sprake van zijn in deze crisissituatie. Werknemers zijn overigens niet verplicht om een eenmaal overeengekomen verlofregeling in te trekken, ook niet als de werkgever dat graag wil. Neem bij vragen contact op met de AOb via de mail. Noteer ook je adresgegevens en lidnummer: info@aob.nl

Mag de werkgever de reiskostenvergoeding inhouden als je thuis moet blijven vanwege het coronavirus?

Dit is afhankelijk van de regeling woon-werkverkeer in de cao of de eigen reiskostenregeling. Bij vragen en/of onduidelijkheden kun je met de AOb contact opnemen.

Wat doe je met leerlingen die niet thuis kunnen worden opgevangen? Is er een opvangplicht?

De opvangplicht geldt alleen voor kinderen waarvan tenminste één ouder een cruciaal beroep uitoefent. Voor overige kinderen geldt er geen opvangplicht. Ouders kunnen calamiteitenverlof of kort verzuimverlof opnemen, bijvoorbeeld als je met spoed je kinderen op moet halen. Als de school sluit en je kunt op korte termijn geen oppas regelen en thuiswerken is geen optie in verband met de aard van je werk, dan kan je als ouder de eerste tijd ook nog gebruikmaken van calamiteitenverlof. Dit verlof kun je namelijk inzetten voor spoedeisende, onvoorziene en bijzondere persoonlijke omstandigheden. De werkgever betaalt het salaris door tijdens dit verlof.

Kunnen leraren uit het VO door de werkgever worden ingezet voor opvang in het PO?

Je moet bevoegd zijn om les te mogen geven in het PO of VO. Leraren uit het voortgezet onderwijs kunnen alleen in het primair onderwijs worden ingezet als ze lesgeven in hun eigen vakgebied. Jouw werkgever kan niet je niet zomaar vragen om in een andere sector te gaan werken, wel kan het soms redelijk zijn  om op bepaalde voorstellen in te gaan. Raadpleeg bij twijfel de AOb.

Heeft een flexwerker (iemand zonder vast contract) die niet kan/mag werken recht op een vergoeding?

Dit hangt van de gemaakte afspraken af. Voor uitzend-overeenkomsten is onder meer bepalend of er tussen jou en de werkgever -in dit geval het uitzendbureau- een uitzendbeding is opgenomen. Als dit zo is, kan de overeenkomst per direct worden beëindigd. Vraag het na bij je werkgever. Heb je twijfels? Leg het voor aan de AOb. Indien er geen recht op salaris bestaat, kan er bij het UWV, WWPlus en/of Loyalis een (bovenwettelijke) werkloosheidsuitkering worden aangevraagd. Voor toekenning dien je aan de voorwaarden te voldoen.

Werk je via een invalpool? Of juist via een invalcontract bij het bestuur? Dan kan het anders liggen. Neem bij twijfel contact op met de AOb.

Moet ik verplicht deelnemen aan vergaderingen op school?

Het besluit is dat de scholen dichtgaan, en dat leerlingen thuis (gaan) leren. Onderwijspersoneel dat niet ziek is gaat voorlopig wel naar school om daar te werken aan de inrichting van het afstandsonderwijs, de examens etc. Het onderwijs is daarom opgenomen op de lijst van cruciale beroepen. De schoolbesturen hebben een zorg- en preventieplicht, mede vanuit de Arbowet. Die wet schrijft voor dat werkgevers steeds genoeg maatregelen moeten treffen om risico’s te voorkomen. En vanwege die wet is er dus geen ruimte voor het -vanwege maatschappelijke belangen- accepteren van het risico op besmetting. Die regels gelden ook voor het organiseren van vergaderingen. Als de vergaderingen in een veel te kleine ruimte plaatsvinden, met teveel collega’s dicht op elkaar voldoet de werkgever niet aan zijn zorgplicht. Ons advies is om jouw zorgen kenbaar te maken en te vragen om een veilige en verantwoorde wijze van vergaderen. De werkgever moet hier gehoor aan geven.

Ik heb een WW- of WIA-uitkering, wordt deze gewoon doorbetaald?

Jouw uitkering wordt gewoon doorbetaald. Zie dit bericht van de FNV voor de meeste gestelde vragen over corona en uitkeringen.

Kan door de coronacrisis een lopende re-integratie worden vertraagd?

De bedrijfsarts blijft analyses en adviezen uitbrengen en de werkgever heeft de verplichting deze zo goed mogelijk uit te voeren. Het kan zijn dat de werkgever vanwege het coronavirus een re-integratietraject voor individuele werknemers niet kan uitvoeren. De werkgever moet hier een notitie van maken in bijvoorbeeld het plan van aanpak. Voor vragen over re-integratie kun je het best contact opnemen met jouw werkgever en/of de bedrijfsarts.

Ik woon samen met iemand die volgens de RIVM-richtlijnen kwetsbaar is. Wat nu?

Bespreek deze zorgen met jouw werkgever en zoek met elkaar naar maatwerkoplossingen. Denk daarbij aan thuiswerken of het ruilen van werkzaamheden met collega’s. Lukt dit niet, dan raden we jou aan de hygiënevoorschriften zo goed als mogelijk op te volgen, zeker wanneer je thuis komt van het werk.

ZIEKTE

Ik voel me niet goed, moet ik komen werken?

Ben je ziek en kun je daarom niet werken? Dan meld je je volgens de normale regels ziek. Werken hoeft dan niet. De nadruk ligt op herstel en re-integratie. De gewone regels rondom loondoorbetaling in de cao gelden in dit geval. De oorzaak van ziekte (wel of geen corona) maakt  niet uit.

Ik behoor tot de risicogroep van kwetsbaren. Moet ik komen werken?

Het RIVM heeft richtlijnen opgesteld voor mensen die kwetsbaar zijn of gezondheidsproblemen hebben. Als je tot de kwetsbare doelgroep behoort, is het raadzaam om thuis te blijven en eventueel thuis te werken. De werkgever dient het loon door te betalen. Overleg wel met jouw werkgever om tot maatwerkoplossingen te komen. Stel voor om bepaalde werkzaamheden, voor zover dit mogelijk is, thuis uit te voeren.

Wie bepaalt of ik tot de risicogroep behoor?

De bedrijfsarts is de aangewezen persoon om een oordeel te geven over jouw medische situatie en jouw eventuele kwetsbaarheid. Dit advies is niet bindend, maar het is wel gezaghebbend. Daarom zal jouw werkgever niet snel een ander oordeel vellen over jouw mogelijke arbeidsongeschiktheid.

Indien je twijfels hebt over het oordeel van de bedrijfsarts, kun je bij een andere bedrijfsarts een second opinion vragen. Een alternatief is het vragen van een deskundigenoordeel bij het UWV. Neem voor verdere vragen contact op met de AOb. Onze juristen kunnen je hierin bijstaan.

Ik ben ouder dan 60 jaar, mag ik thuis werken?

Het RIVM merkt mensen van boven de 70 jaar of mensen met een bepaalde aandoening aan als kwetsbare personen of mensen met een zwakke gezondheid. Ook als je hier niet onder valt, kunnen er goede redenen zijn om je als werknemer zorgen te maken en daarom te vragen of je thuis mag werken. Dit hangt heel erg af van persoonlijke omstandigheden. Ons advies is om je zorgen te bespreken met jouw werkgever om samen te komen tot werkbare maatwerkoplossingen. Werkt je werkgever niet mee? Neem dan contact op met de AOb.

Ik ben niet ziek, maar wordt wel ziek gemeld. Mag dat?

Je bent alleen ziek indien je vanwege medische gronden niet in staat bent de werkzaamheden uit te voeren. De werkgever mag je alleen als ziek registreren als jij je zelf ziek hebt gemeld. Bij een onterechte ziekmelding kunnen er na zekere tijd gevolgen zijn voor jouw rechtspositie. Het is van belang om dit goed in de gaten te houden en zo nodig aan de bel te trekken.

Wat als er een vermoeden is dat een werknemer het coronavirus heeft maar dit niet is vastgesteld?

Indien er een vermoeden is dat een werknemer besmet is met het coronavirus, mag de werkgever de werknemer verzoeken thuis te blijven of naar huis te gaan. Dat kan zijn omdat de werknemer aangeeft op bepaalde plaatsen te zijn geweest of dat hij/zij met bepaalde personen in contact is geweest. Ook kan het zijn dat de werknemer bepaalde ziekteverschijnselen heeft (koorts, verkouden, hoesten). Onder normale omstandigheden is het niet gebruikelijk om een werknemer thuis te laten zijn, maar onder de huidige omstandigheden is dat wel mogelijk ter bescherming van anderen. Wanneer de werknemer niet ziek is, maar enkel op verzoek van de werkgever thuis moet blijven, dient het volledige loon te worden doorbetaald.

Als ik ziek gemeld word, moet ik me dan melden bij een bedrijfsarts?

Indien je vanwege medische redenen niet kunt werken, is het verstandig om jezelf volgens de regels uit het verzuimprotocol ziek te melden. Op verzoek van de werkgever kun je opgeroepen worden om de bedrijfsarts te bezoeken. Dat is vaak binnen zes weken. In het geval van besmetting met het coronavirus kunnen, omwille van mogelijke besmettingsgevaren, overigens andere voorschriften gelden. Denk bijvoorbeeld aan telefonisch contact met de bedrijfsarts. Overleg altijd met jouw werkgever en de Arbodienst.

Ik ben besmet met het coronavirus, wat zijn mijn rechten en plichten?

De onderwijscao’s bepalen dat je niet mag werken, tenzij de arboarts toestemming geeft. Ook ben je verplicht jouw werkgever zo snel mogelijk te laten weten dat je ziek bent. Je hebt recht op loondoorbetaling.

PRIVACY

Moet ik het mijn werkgever vertellen als ik tot de risicogroep behoor?

Dit is een persoonlijke afweging. Je hoeft jouw werkgever in principe niks te vertellen over de aard en oorzaak van jouw medische situatie. De werkgever mag op grond van de AVG ook niet vragen naar de medische toestand. Wel zou je, zo nodig in algemene bewoordingen, kunnen aangeven dat je op grond van de RIVM-richtlijnen kwetsbaar bent. Bij het verdelen van werkzaamheden kan hier rekening mee worden gehouden.

Moet ik het mijn werkgever vertellen als ik besmet ben met het coronavirus?

Bij een vastgestelde besmetting met het coronavirus is de situatie anders dan bij bovenstaande vraag. Omdat er besmettingsgevaar is voor anderen wordt er wel van je verwacht om dit aan jouw werkgever te melden.

Mag mijn werkgever aan collega’s laten weten dat ik (mogelijk) besmet ben met het coronavirus?

Jouw werkgever mag in principe geen informatie over jouw gezondheid delen met collega’s. Wel mag in het algemeen bekend worden gemaakt dat een werknemer het virus heeft, zolang het maar niet herleidbaar is tot een bepaalde werknemer. In uitzonderlijke situaties kan dit anders liggen, bijvoorbeeld als het delen van deze informatie noodzakelijk is in het kader van de gezondheid van jouw collega’s.

ONDERWIJS

Moet ik verplicht online lesgeven?

Het kabinet heeft inmiddels laten weten dat de scholen dichtgaan. Er wordt nog besproken wat dit voor gevolgen heeft voor het lesgeven. Online lesgeven kan onderdeel zijn van die maatregelen.

Werkgevers hebben een wettelijke instructiebevoegdheid. In de wet staat dat je je als werknemers moet houden aan instructies van de werkgever omtrent het verrichten van de arbeid. De instructie kan worden gegeven aan een werknemer individueel of aan een groep werknemers, of aan alle werknemers. De instructie om voortaan bepaalde lessen online te verzorgen kunnen onder omstandigheden vallen onder dit wettelijke instructierecht.

Dit staat overigens los van de vraag in hoeverre afstandsonderwijs vanuit onderwijskundige aspecten wenselijk is. Het wettelijke uitgangspunt is dat onderwijs overwegend op school moet plaatsvinden. Afstandsonderwijs kan echter wel gezien worden als onderwijstijd en daarmee ook als lestijd in de zin van de Leerplichtwet, als dit de kwaliteit of toegankelijkheid van het onderwijs ten goede komt. Daarvoor moet het integraal onderdeel uitmaken van het reguliere onderwijsprogramma.

De medezeggenschapsraad van de school moet er vooraf mee instemmen dat een deel van de onderwijstijd met afstandsonderwijs wordt ingevuld. Sinds de modernisering van de onderwijstijd mogen middelbare scholen afstandsonderwijs in hun onderwijsprogramma opnemen.

Overwegend fysieke aanwezigheid op school blijft echter wel het uitgangspunt. Het afstandsonderwijs is dus geen vervanging van schoolonderwijs, maar het kan wel een vast onderdeel zijn van het programma. Daarbij staat voorop dat een onderwijsactiviteit onder de verantwoordelijkheid van de school moet worden uitgevoerd. De school is dus aanspreekbaar op inhoud, vorm en uitvoering van die activiteit.

Moet ik bij het geven van online lessen verplicht in beeld zijn? Sommige mensen vinden dat niet prettig via internet.

Voor zover je niet ziek bent, en passend binnen de richtlijnen van het RIVM, mag de werkgever van je verlangen om andere werkzaamheden te verrichten. Online lesgeven valt hieronder. In principe is het gebruikelijk om daarbij in beeld en hoorbaar te zijn. In het geval van privacygerelateerde bezwaren is het advies om hierover het gesprek aan te gaan met de privacy officer van de school of het overkoepelende schoolbestuur.

Ik moet online lesgeven vanwege het coronavirus maar ik heb geen computer thuis. Wat nu?

De werkgever is wettelijk verantwoordelijk voor de werkplek van de werknemer, dit geldt ook in het geval van thuiswerken. De werkgever dient daarbij alle materialen die nodig zijn om de functie goed en veilig uit te kunnen oefenen ter beschikking te stellen.

Waar kan ik inspiratie vinden om het afstandsonderwijs vorm te geven?

Je kunt gebruikmaken van Kennisnet. Ze geven adviezen, best pratices en inspiratie voor lesmateriaal. Verder vind je op hun site een lijst met bedrijven en instanties die kunnen helpen en een lijst met digitale ondersteuningsmogelijkheden. Dat kunnen gratis proeflicenties zijn, maar ook hulp bij de infrastructuur. Laat leerlingen daarnaast zoveel mogelijk gebruikmaken van al beschikbare (digitale) leermiddelen en oefenprogramma’s. Geef waar mogelijk instructies via de elektronische leeromgeving. Lees ons artikel met tips van collega’s over het geven van afstandsonderwijs. 

Wie draait er op voor de kosten van afstandsonderwijs?

Het schoolbestuur is en blijft verantwoordelijk voor het onderwijsproces, ook als dat op afstand gebeurt. Het schoolbestuur is ook verantwoordelijk voor de kosten. Bijvoorbeeld voor personeel dat extra uren maakt, of voor devices voor afstandsonderwijs voor specifieke leerlingen. Besturen kunnen daar in eerste instantie hun eigen bekostiging en reserves voor inzetten. Schoolbesturen die in acute financiële nood komen, kunnen zich melden bij OCW; bij continuïteitsproblemen in het algemeen kunnen besturen zich melden bij de Inspectie van het Onderwijs.

Wat is er voor de eindtoets in groep 8 afgesproken?

In het primair onderwijs heeft de minister besloten dat de eindtoets voor achtstegroepers dit jaar vervalt. Het schooladvies is leidend voor de plaatsing op de middelbare school.

Gaan de centrale eindexamens door in het voortgezet onderwijs?

De minister heeft op 24 maart besloten dat alle centrale eindexamens niet doorgaan. Hieronder vallen ook de centraal schriftelijk en praktische examens (cspe’s) in het vmbo en de centrale digitale examens in het vmbo-basisberoep en vmbo-kaderberoep. Dit besluit geldt ook voor het volwassenenonderwijs (vavo). De resultaten van de schoolexamens vormen de basis voor het behalen van het diploma dit schooljaar. Lees dit nieuwsbericht op onze website. De brief van de minister met de details over de examens vind je via deze link. 

Hoe zit het met de schoolexamens?

Het advies van de AOb is om schoolexamens digitaal en op afstand te organiseren, om zo de gezondheid van de leerlingen en het onderwijspersoneel te beschermen. Dus geen fysieke schoolexamens en de tijd nemen tot begin juni om de schoolexamens af te ronden. Ook is het belangrijk dat het onderwijs zoveel mogelijk en op afstand doorgaat, zodat de gezondheid van leerlingen en het personeel zoveel mogelijk beschermd wordt. En natuurlijk om examenleerlingen in het voortgezet onderwijs zo goed mogelijk voor te bereiden op de afronding van het schoolexamen. De werkgever dient het beleid rondom de examens voor te leggen aan de MR. De meer concrete vakinhoudelijke invulling rondom toetsen en examens behoort tot het domein van de leraar als professional.

Kinderen van ouders met ‘cruciale beroepen’ mogen wel naar school. Welke beroepen zijn dat?

Specifiek voor COVID-19 zijn er cruciale beroepsgroepen om de samenleving draaiende te houden. De hele, actuele lijst vind je hier, op de website van de Rijksoverheid.

Mag je als leerkracht je kinderen ook mee naar school nemen als slechts één van beiden (vader of moeder) leerkracht is (dus een vitaal beroep heeft)? Of wordt dan de andere partner geacht de kinderen op te vangen?

Als je een cruciaal beroep uitoefent betekent het dat voor jou andere regels gelden tijdens deze crisis. De overheid heeft besloten dat als één ouder een cruciaal beroep (zie lijst bij Rijksoverheid welke beroepen die zijn) uitoefent de kinderen gebruik mogen maken van de kinderopvang. Het is geen harde eis dat beide ouders in een cruciaal beroep aan het werk zijn.

Moet de verloren onderwijstijd ingehaald worden?

Hierover bestaat nog geen duidelijkheid. Het begrip ‘onderwijstijd’ wordt in de diverse onderwijssectoren anders uitgelegd en aan verschillende voorwaarden verbonden.
We moeten afwachten op welke wijze de Onderwijsinspectie hiermee omgaat.

Wat doen we voor kinderen die thuis geen middelen hebben om digitaal onderwijs te kunnen volgen?

De AOb maakt zich grote zorgen over deze groep. Naast de beperkte digitale middelen, krijgt deze groep kinderen vaak ook te weinig ondersteuning van hun ouders thuis. Het gaat vaker om laagopgeleide ouders die afhankelijk zijn van opvoedondersteuning en zij krijgen daar op dit moment ook minder hulp bij. Voor veel goede online educatieprogramma’s moet je betalen, en niet iedereen kan dat. Er zijn scholen die zelf een account hebben en ouders inlogcodes verstrekken, maar lang niet alle scholen hebben dit. De AOb vindt het belangrijk dat het onderwijs toegankelijk blijft voor ieder kind. Het lerarentekort legde al druk op de kansengelijkheid, maar in deze crisis neemt die druk toe. De AOb neemt de zorgen mee in de komende overleggen met het ministerie. Er zijn fondsen waar ouders die het niet breed hebben terecht kunnen voor bijvoorbeeld een laptop. Scholen hebben daarin een signaleringsfunctie en kunnen de ouders wijzen op deze ondersteuning.

Moeten mijn studenten (mbo) nog wel stage lopen? En gaat de BPV (beroepspraktijkvorming) door?

Voor BPV gelden de maatregelen die genomen worden in het leerbedrijf voor de stage. Over de consequenties, zoals mogelijke studievertraging of kwijtschelding wordt nu nagedacht. Hierover later meer. Lees ook dit bericht over de stages in het mbo. 

Ik gebruik applicaties om het lesgeven op afstand vorm te geven. Hoe is mijn privacy gewaarborgd?

Zolang de gesprekken niet worden opgeslagen, is dat mogelijk niet in strijd met de AVG. Lees wel altijd de voorwaarden van een tool goed door. Wel is het zo dat de grondwet het recht op privacy in jouw eigen huis waarborgt. Als werknemer mag je dus weigeren om in beeld te komen. Een alternatief is dat je de achtergrond vervaagd of dat je de achtergrond vervangt door een virtuele achtergrond. De tool moet die mogelijkheid dan wel bieden. Een andere optie is om het beeld uit te zetten en alleen de microfoon aan te zetten.

MR en OR

Heeft de medezeggenschapsraad (mr) een rol bij het inzetten van noodplannen?

Wettelijk gezien heeft de mr in de meeste gevallen instemmingsrecht bij noodmaatregelen, omdat deze maatregelen grote impact hebben op de manier waarop het onderwijs wordt georganiseerd. Die inrichting van het onderwijs heeft de school in het schoolplan beschreven, en een noodplan betekent doorgaans een afwijking daarvan. Op grond van de Wet medezeggenschap op scholen (Wms) heeft de mr instemmingsrecht bij elke wijziging van het schoolplan. Dit instemmingsrecht is altijd van toepassing, tenzij het gaat om een wettelijke voorgeschreven maatregel die voor het schoolbestuur geen beslissingsruimte open laat. Het gaat hier echter om een noodsituatie, zodat er meestal snel moet worden besloten. Van de mr mag daarom alle medewerking en voortvarendheid worden verwacht.

Gaat het om gemeenschappelijke maatregelen voor alle scholen onder één schoolbestuur dan is niet de mr maar de gemeenschappelijke medezeggenschapsraad (gmr) aan zet:

Naast maatregelen over het geven van afstandsonderwijs kan het ook gaan om maatregelen die de gezondheid van het onderwijspersoneel raken. Deze noodmaatregelen vallen dan onder het arbeidsomstandighedenbeleid of ziekteverzuimbeleid, waarover in samenspraak met de personeelsgeleding van de (g)mr afspraken over worden gemaakt.

Wat zijn de specifieke aandachtspunten voor de (g)mr en de ondernemingsraad (or)?

  1. Welke maatregelen zijn nodig vanwege de risico’s voor de gezondheid van het onderwijspersoneel?
  2. Afstandsonderwijs: organiseren wij dat als school zelf, of zijn er mogelijkheden tot samenwerking met andere scholen?
  3. Hebben alle leerlingen voldoende toegang tot een digitale leeromgeving? Is het nodig dat de school hiervoor voorzieningen organiseert?
  4. Duidelijke en tijdige informatie naar de ouders en leerlingen. Welke maatregelen worden er getroffen, waarom, en voor hoelang?
  5. Hoe verder wanneer de school ook na 6 april dicht blijft?

Kan de mr om uitstel vragen bij advies- en instemmingsaanvragen?

De corona-crisis is geen reden voor de mr om uitstel te vragen bij advies- en instemmingsaanvragen. Hoewel de scholen dicht zijn, draait het onderwijs online op volle toeren. Het management zit daarnaast ook niet stil en zal rond deze tijd beslissingen voor het volgende schooljaar nemen.

Toch kunnen de huidige omstandigheden aanleiding zijn om meer tijd te vragen. Een belangrijke vraag is: is een verzoek tot uitstel redelijk en gewenst? Bij dat laatste kan de mr het beste uitgaan van de doelstellingen voor medezeggenschap: het bijdragen aan de kwaliteit van de besluitvorming en de te nemen besluiten, en het bevorderen van draagvlak. De mr ziet bijvoorbeeld goede redenen om eerst extern een deskundige te raadplegen, of om de mening van personeel of ouders te horen.

De termijnen waarbinnen een (g)mr op advies- en instemmingsaanvragen moet reageren zijn geregeld in het medezeggenschapsreglement. Vrijwel altijd is hierbij opgenomen dat de mr gemotiveerd om uitstel kan vragen. Bij besluiten waarbij instemming nodig is, geldt dat het bevoegd gezag alleen na mr-instemming definitief een besluit mag nemen, ook al heeft de mr niet binnen de termijn gereageerd.

Dat het voor de mr in deze tijd vrijwel onmogelijk is om fysiek te vergaderen mag geen reden zijn om meer tijd te vragen voor het uitbrengen van reacties op voorstellen van het bevoegd gezag. Zeker in noodsituaties zijn beslissingen snel nodig. Van de mr mag je dan alle medewerking verwachten. Vergader bijvoorbeeld digitaal of stel één of enkele personen aan om namens de raad afspraken te maken.

Wat zijn de rechten van de mr bij de beslissing over de af te nemen schoolexamens?

Onderwijsminister Slob wil dat scholen een afweging maken in overleg (dus met wederzijdse overeenstemming) met hun personeel, leerlingen en ouders. Ook de werkgeverskoepel VO-raad adviseert dit.

Het bevoegd gezag moet het examenbeleid voorleggen aan de mr als vertegenwoordiger van het personeel, ouders en leerlingen. Hoe de toetsen er vakinhoudelijk uitzien is aan de leraren. ‘In overleg’ vertaalt zich voor de mr in een instemmingsrecht. Dit recht geldt ongeacht of er sprake is van een noodsituatie.

De AOb adviseert om de schoolexamens digitaal en op afstand te organiseren om de gezondheid van medewerkers en leerlingen te beschermen. Dat betekent geen fysieke schoolexamens en de tijd nemen tot begin juni om de schoolexamens af te ronden. Ook is het belangrijk dat het afstandsonderwijs zoveel mogelijk doorgaat om examenleerlingen in het voortgezet onderwijs zo goed mogelijk voor te bereiden op de afronding van het schoolexamen.

Gelden er andere regels voor de or in deze crisistijd?

De Wet op de ondernemingsraden (Wor) kent geen noodscenario waarmee de rechten van een medezeggenschapsorgaan aan de kant worden gezet. Wanneer de schoolbestuurder een besluit wil nemen dat moet dit worden voorgelegd aan het medezeggenschapsorgaan. Het normale advies-en instemmingstraject wordt daarmee dus doorlopen. Als het gaat om naleving van de regels op het gebied van de arbeidsomstandigheden en arbeids- en rusttijden van de werknemers, wordt er samengewerkt met een preventiemedewerker en de Arbodienst. Als er aanpassingen nodig zijn vanwege het coronavirus of wanneer er nieuwe maatregelen worden getroffen, is overleg met het medezeggenschapsorgaan noodzakelijk.

Ben je lid van de AOb en heb je een vraag? Je kunt dan contact opnemen met onze medewerkers van het Informatie en Advies Centrum van de AOb. Het 0900-telefoonnummer is niet bereikbaar, maar je kunt onze medewerkers via info@aob.nl bereiken. Lees meer in dit bericht. 

Meer nieuws