titel Anachronistisch paternalisme
chapeau  
nummer blad 7
datum blad 10-4-2010
auteur T van Haperen 
rubriek Column

Op 22 maart 2010 is de Stichting van het Onderwijs* opgericht. Wat dat is? Volgens het persbericht ‘een onderwijsplatform dat regelmatig overlegt met het kabinet’. Het initiatief is een bedenksel van de commissie-Rinnooy Kan, opgepikt door de sociale partners. De achterliggende gedachte luidt: onderwijs is groot, kent vele verschillen, maar er is ook een gezamenlijke doelstelling: het succes van leerlingen en studenten. Met overleg hoopt de stichting de reputatie van de sector in het publiek debat te verbeteren, wat weer zou kunnen leiden tot grotere steun van betrokkenen en overheden. De eerste voorzitter is Sijbolt Noorda (de vereniging van universiteiten VSNU). Verder zitten de voorzitters van de vakbonden, de PO-, VO-, Mbo- en Hbo-raad in de stichting.
Wat moeten jij en ik hiermee? Op het eerste gezicht weinig, als die lui dit willen, laat ze maar, wat maakt het uit, toch? Echt wel wat, want het kersverse instituut refereert aan de 65 jaar geleden opgerichte Stichting van de Arbeid. Daarin bepaalden landelijke vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers vanuit een achterkamer de arbeidsvoorwaarden voor tout Nederland. En in de jaren vijftig was dat oké. Het gezamenlijk belang was meer welvaart, een nationaal gevoel van vooruitgang na die vreselijke oorlog. Gelukkig gingen daar de jaren zestig overheen en vanaf toen was het gedaan met dit centraal geleid paternalisme. En ja, die Stichting van de Arbeid bestaat nog steeds, maar stelt niet veel meer voor. Soms is er een ritueel akkoord tussen werkgevers en werknemers, algemeen geformuleerd, zodat hordes zich er aan kunnen onttrekken. Het is ook niet meer van deze tijd. Bedrijven concurreren met bedrijven over de hele wereld. Wat nou Nederland? De markten bepalen de verdiensten! Hoge heren die gehuld in sigarennevel vanuit zo’n stichting uitmaken wat goed is voor het werkend deel der natie… het idee alleen al.
Toch laat de Stichting van het Onderwijs zich door dit verleden inspireren. Inderdaad, een typisch geval van anachronisme, het bijbehorend jargon uit de jaren vijftig hangt al in de lucht: graag een beetje rustig aan in het publiek debat, ten behoeve van het gezamenlijk belang, want een betere reputatie betekent meer budget. En nou niet tegensputteren, want de vakbondselite vertegenwoordigt het werkvloerdeel van dat gezamenlijk belang.
Maar dat gezamenlijk belang bestaat helemaal niet! Bestuurders hebben andere wensen dan leraren. Kijk naar de schaalvergroting en de organisatiewaanzin - geen leraar heeft dat ooit gewild, toch gebeurt het. En wat nou gezamenlijk? Algemene vorming verschilt wezenlijk van beroeps- en hoger onderwijs. De eerste is een kerntaak van de overheid, het tweede steeds vaker een particuliere investering.
Nou, nou, zal het verweer luiden, kan het niet wat minder? De stichting vergadert een paar keer per jaar, daar is toch niks mis mee? Dus wel, want wat is dit? Het zoveelste corporatistische bobo-orgaan, dat macht genereert en beslissingen forceert die het werk in de klas beďnvloeden? Of is het folklore, betaald met belastinggeld dat bedoeld is voor onderwijs? In beide gevallen luidt de conclusie: Sluit die tent, nu het nog kan!
*Zie www.stichtingvanhetonderwijs.nl

© 2010
het Onderwijsblad .
Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij Het Onderwijsblad, columnisten of freelance medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledigde overname, herpublicatie of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur (onderwijsblad@aob.nl). Indien het gaat om artikelen van freelance medewerkers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.