titel Baasjescultuur
chapeau  
nummer blad 10
datum blad 13-5-2006
auteur T van Haperen 
rubriek Column

Weet je wat reflux is? Pasgeboren baby’s hebben het soms. Na de voeding kotsen ze alles uit. Het is om wanhopig van te worden. Weer een flesje opwarmen, want het kind moet wel groeien en klats, daar gaat-ie weer, alle melk spuit eruit. Wat dat met onderwijs te maken heeft?
John wil lesgeven op een school. Hij is universitair docent, doet wat op de lerarenopleiding, en een klas pubers is lang geleden. Via via hoort hij van een kleine vacature, een gesprek volgt. Met de rector is hij er in vijf minuten uit. Nog even met de sectievoorzitter praten. Die vraagt naar orde. John staat geregeld voor een zaal met vijfhonderd studenten, is op de faculteit verkozen tot docent van het jaar, problemen verwacht hij niet. En dan krijgt de sfeer iets vreemds, stiltes vallen, de sectievoorzitter kijkt weg, vraagt weinig en John vertrekt. De zaterdag erna staat de vacature in de Volkskrant. Liever voor een paar duizend euro een onbevoegde dan een gratis klasbak. Dat is de rekening van een minderwaardigheidscomplex.
Even later weet een student van John ergens vier lessen. John kan, na eenzelfde procedure, met twee derde klassen aan de slag. Zijn doelstelling luidt: plezier maken met die kinderen en ze economie bijbrengen. Dat lijkt te lukken. Na een paar weken wil hij het leerrendement meten, tijd voor een toets. In één klas komt wat protest. Een proefwerk mag niet, ze zitten in het project Oefenen voor het studiehuis. John weet van niks, lacht het verwijt weg en antwoordt bij verder aandringen met ‘niet zeuren’. De volgende dag wordt hij bij het verlaten van de school tot op de parkeerplaats achtervolgd door een mannetje dat met een hoogrood hoofd tegen hem aan brult, het is de coördinator. John laat hem razen, stapt in de auto en rijdt weg. Aangekomen op de universiteit gaat de telefoon, de conrector. Het proefwerk mag in de ene klas wel, in de andere niet. Hij verandert de titel in diagnostische toets, neemt het werk af en denkt: toedeledokie. Als hij zijn ontslag aanbiedt, doet de rector geen enkele poging om hem op andere gedachten te brengen. Van wie leerlingen les krijgen, dat boeit kennelijk niet.
Academici die na een enthousiaste start in het onderwijs razendsnel op zoek gaan naar de uitgang, ik ken er inmiddels veel. Beloning in schaal 10 en volle klassen accepteren ze met een glimlach, die gekke baasjes niet. De selectie van middenkader verloopt vreemd. Studie, prestaties en initiatief tellen zelden. Op het cv staan twee dingen: lesgeven en geduld. Na een jaar of twintig is het baantje op basis van anciënniteit in de schoot geworpen. Eenmaal in functie slaat de paniek toe. Gebrek aan overzicht compenseren ze met regelzucht. Vroegere collegae reageren lacherig. Het vervolgtraject bestaat uit rare briefjes, woedeaanvallen en dreigementen. Menigeen buigt, voor de hypotheek. Een enkeling vertrekt. Baasjescultuur staat voor zure reflux, kwaliteit wordt uitgekotst.

© 2010
het Onderwijsblad .
Alle rechten voorbehouden
Het auteursrecht op de artikelen in dit archief berust bij Het Onderwijsblad, columnisten of freelance medewerkers. Het citeren van delen van artikelen is toegestaan, mits met bronvermelding. Volledigde overname, herpublicatie of opname in andere publicaties is slechts toegestaan na overleg met de hoofdredacteur (onderwijsblad@aob.nl). Indien het gaat om artikelen van freelance medewerkers zal hiervoor een bedrag in rekening worden gebracht.